Τα παιχνίδια της μνήμης και της αίσθησης – Έκθεση του Τάκη Καβαλλιεράτου

Οι πέτρες: Φάροι και σημεία σταθερότητας. Τα στρατιωτάκια: Το στοιχείο του παιχνιδιού και της γλυπτικής. Τα σιδερένια πουλιά: Η κίνηση σε έναν στατικό κόσμο. Και όλα μαζί ένα ενιαίο σώμα, στο οποίο η ζωγραφική συνδιαλέγεται στενά με τη χειροποίητη κατασκευή. Συνθέσεις όπου συνυπάρχουν στοιχεία φυσικά και τεχνητά, το γήινο με το ανθρώπινο, το λίθινο με το πλαστικό. Και όπου η φωτορεαλιστική ακρίβεια συμπλέκεται με έναν υπερρεαλιστικό τρόπο θέασης, διαμορφώνοντας τοπία ονειρικής έντασης.

Είναι τα έργα του Τάκη Καβαλλιεράτου, που παρουσιάζει από την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου στον χώρο τέχνης «Ένοικος» ο αρχιτέκτονας Σπύρος Καπής. «Με κεντρικό ρόλο στην εικονογραφία του να κατέχει το παιχνίδι και η σημασία του για τη γενιά του Καβαλλιεράτου, για όσες και όσους μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον όπου η εμπειρία της στέρησης και της καταστροφής παρέμενε παρούσα», όπως αναφέρει ο ιστορικός της τέχνης Χριστόφορος Μαρίνος, επιμελητής της έκθεσης «ο αυτοσχεδιασμός, η κατασκευή παιχνιδιών από φτωχά και άχρηστα υλικά, η επινοητικότητα και η φαντασία συγκροτούν θεμελιώδη στοιχεία αυτής της εμπειρίας».

«Πέτρες και στρατιωτάκια» είναι ο τίτλος της έκθεσης, με τα έργα να καλύπτουν την περίοδο μας δεκαετίας, από το 2015 ως το 2025 και με το σύνολό τους να διαπερνάται από μια ήπια μελαγχολία, η οποία όμως, όπως επισημαίνει ο Χριστόφορος Μαρίνος «μετατρέπεται σε έναν προσωπικό τρόπο παρατήρησης του κόσμου, μέσα από τον οποίο το παιχνίδι, η υλικότητα των αντικειμένων και το τοπίο συνυπάρχουν σε μια κατάσταση εύθραυστης ισορροπίας, στον απόηχο ενός ανακτημένου χρόνου».

Η διατάραξη της καθημερινότητας

Απλές, επαναλαμβανόμενες μορφές, στοιχειώδεις μονάδες, οργανωμένες σε παρατάξεις με αυστηρά ελεγχόμενη χωρική ακρίβεια είναι αυτές οι πέτρες και τα στρατιωτάκια του. Ενώ παράλληλα στη ζωγραφική του εικονίζονται κουρδιζόμενα σιδερένια πουλιά, vintage παιχνίδια μιας άλλης εποχής, τα οποία εισάγουν το στοιχείο της κίνησης. Υβριδικά και αμφίσημα αυτά τα παιχνίδια-πουλιά κινούνται ανάμεσα στο οικείο και στο ανοίκειο, καθώς το παιχνίδι συνυπάρχει εδώ με μια υπαινικτική αίσθηση απειλής, που εντείνεται από τη μεγέθυνση και τη συχνή απομόνωση των μορφών αυτών μέσα στο τοπίο.

«Η παρουσία τους ενεργοποιεί μια ατμόσφαιρα διατάραξης μιας φαινομενικά ήρεμης καθημερινότητας, που φέρνει στον νου την ταινία ‘‘Τα πουλιά’’ του Χίτσκοκ», όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης για τα έργα του καλλιτέχνη. Καθώς εμφανίζονται σε ταράτσες πολυκατοικιών, βασισμένες σε φωτογραφίες του ίδιου, ανάμεσα σε ηλιακούς θερμοσίφωνες και κεραίες τηλεόρασης, εγγράφουν αυτήν την εικονογραφία στο ιδιότυπα σουρεαλιστικό αστικό τοπίο της Αθήνας.

«Η επανάχρηση αποκτά έτσι, δημιουργικό χαρακτήρα» λέει ο Χριστόφορος Μαρίνος. « Όπως και στα πρώιμα έργα του, ο καλλιτέχνης εμψυχώνει το άψυχο αντικείμενο, του προσδίδει κίνηση και πνοή, μεταφέροντας στη ζωγραφική του μια χειρονομία που αντλεί από τα πρώιμα χρόνια της ζωής».

Ο χαρακτήρας της πέτρας

Στα έργα εξάλλου, με τα στρατιωτάκια, οι μορφές έρχονται συχνά σε αντιπαράθεση με φόντο ειδυλλιακούς ουρανούς και ηλιοβασιλέματα. Ενώ οι πέτρες της Σίφνου παρουσιάζονται άλλοτε μεμονωμένες, σχεδόν ως πορτρέτα –σαν ο ζωγράφος να διερευνά τη φυσιογνωμία και τον χαρακτήρα καθεμιάς– και άλλοτε ως ομάδες ή «οικογένειες», με διαφορετικές διαθέσεις και ρόλους.

 

Όλες μαζί όμως, διαμορφώνουν νεκρές φύσεις και πόλεις φανταστικές, που συγγενεύουν με τις τοπιογραφίες του Γρηγόρη Σεμιτέκολο.

Μια άλλη σειρά έργων περιλαμβάνει τοτεμικές, αινιγματικές δομές που λειτουργούν ως αυτόνομες παρουσίες μέσα στο τοπίο ενώ άλλοτε συνυπάρχουν με τα πουλιά και τα στρατιωτάκια. Οι δομές αυτές οργανώνονται κατακόρυφα, συχνά σε σειρές ή ομάδες, αποκτώντας μνημειακή υπόσταση και παραπέμποντας σε αρχιτεκτονικούς όγκους.

Σ΄ αυτήν την περίπτωση και λόγω της αυστηρότητας και της επαναληπτικότητάς τους, ο Χριστόφορος Μαρίνος βλέπει μια μακρινή συγγένεια με τις ‘‘ατελείωτες στήλες’’ του Μπρανκούζι αλλά και μια συνομιλία της εικαστικής λογικής τους με την ζωγραφική του Μαγκρίτ, όπου τα αντικείμενα αποσπώνται από τη λειτουργική τους χρήση και εμφανίζονται ως φορείς εννοιολογικής παρουσίας μέσα στον χώρο. «Τοποθετημένες σε ασφαλτοστρωμένους επαρχιακούς δρόμους της Σίφνου και σε ανοιχτές εκτάσεις του νησιού, οι δομές αυτές λειτουργούν ως σταθερά σημεία αναφοράς μέσα σε ένα τοπίο από το οποίο απουσιάζει ο άνθρωπος», λέει ο ίδιος.

Συσσώρευση αντικειμένων

Μόνιμος κάτοικος Σίφνου αν και γεννημένος στην Αθήνα με σπουδές στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, όπου είχε δάσκαλο τον Γιάννη Μόραλη και στην σκηνογραφία-διακοσμητική τον Βασίλη Βασιλειάδη, ο Τάκης Καβαλλιεράτος ασχολήθηκε από νωρίς, σε συνεργασία με την σύζυγό του Στέλλα Καβαλλιεράτου με το κόσμημα-αντικείμενο και τις κατασκευές. Το κοινό τους έργο αντλεί αναφορές από τον φυσικό κόσμο με έμφαση στη θαλάσσια εμπειρία, τη χλωρίδα και την εντομολογία με τη δημιουργία μοναδικών ή έστω περιορισμένου αριθμού χειροποίητων έργων μέσα από τη συνειδητή χρήση μετάλλων και οργανικών υλικών.

Έργα τους έτσι, παρουσιάστηκαν τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς σε πόλεις όπως το Παρίσι, το Μιλάνο, η Γενεύη, η Ζυρίχη και η Νέα Υόρκη, καθώς και σε διεθνείς εκθέσεις κοσμήματος στο Τάξκο, τη Βασιλεία και τη Μπολόνια. Το 2007 εξάλλου, το Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς, σε συνεργασία με την γκαλερί Bernier/Eliades, διοργάνωσε
αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στα κοσμήματα και τα αντικείμενα τέχνης τους.

Παράλληλα, η ζωγραφική του Καβαλλιεράτου συγκροτείται ως αυτόνομη πρακτική, βασισμένη σε συσσωρεύσεις αντικειμένων, με συνδυασμούς τοπίου, νεκρής φύσης
και ανθρωπομορφικών ασαμπλάζ, με την πρώτη ατομική του έκθεση ζωγραφικής, με τίτλο «Ατάκτως Ερριμμένα» να γίνεται στην Γκαλερί Σκουφά, το 2015.

Info
Χώρος τέχνης «Ενοικος»: Κουμουνδούρου 29, Άλιμος, τηλ. 6977674163
Έκθεση: «Τάκης Καβαλλιεράτος. Πέτρες και στρατιωτάκια»
Διάρκεια: 15 Φεβρουαρίου ως 8 Μαρτίου

Διαβάστε επίσης:

Υποτονική ανάπτυξη στο Ηνωμένο Βασίλειο – Νέα πίεση στον Κιρ Στάρμερ

Yπερταμείο: Ο μετασχηματισμός των θυγατρικών στο χαρτοφυλάκιο των €12 δισ.

Αριστοτέλης Παντελιάδης: Κάποιες αλυσίδες super market θα σταματήσουν να υπάρχουν – Δίνουν αγώνα για την επιβίωσή τους