Οι καλές προθέσεις του υπουργού δεν αμφισβητούνται. Ούτε το γεγονός ότι πολεμά ένα τέρας με ανεπάρκεια όπλων.

Η προσπάθεια να ελεγχθεί η ακρίβεια είναι τόσο παμπάλαια όσο και ο καπιταλισμός που στην σύγχρονη μορφή του γεννήθηκε με την Αγροτική Επανάσταση του 16^ου αιώνα. Δεν γνωρίζω, προσωπικά, καμία επιτυχία –από τις ελάχιστες που υπάρχουν – χωρίς μεγάλο κόστος. Παράδειγμα η πετυχημένη μάχη του τότε προέδρου της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ Paul Vocker. Από διψήφιο επίπεδο, ο πληθωρισμός υποχώρησε τελικά στο 3%, με το ΑΕΠ να χάνει σωρευτικά 2,7%, την ανεργία να κορυφώνεται σχεδόν στο 11%, την βιομηχανική παραγωγή να μειώνεται κατά 12,5% με το λεγόμενο “λόγο θυσίας» (sacrifice ratio) να υπερβαίνει το 20% με αναφορά στην διαφορά από την δυνητική ανάπτυξη και την μέγιστη δυνητική ανεργία.

Ο ελληνικός πληθωρισμός είναι πρωταρχικά εισαγόμενος και ταυτόχρονα γηγενής επειδή οι αγορές μας είναι στρεβλές – δηλαδή δεν είναι ανταγωνιστικές και δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Απλό παράδειγμα: εισαγόμενο προϊόν από την Άπω Ανατολή κοστίζει 7 ευρώ σε σουπερμάρκετ και μόλις 2,5 στο μικρό εθνικό μπακάλικο της γειτονιάς. Ο κατακερματισμός που επικρατεί αποδυναμώνει τους δεσμούς ανάμεσα στις τοπικές αγορές και ενισχύει τις έτσι κι αλλιώς υπάρχουσες ολιγοπωλιακές καταστάσεις. Στην στήλη μας στις 11/10 («ΡΑΑΕΥ και Επιτροπή Ανταγωνισμού: ανάγκη για άμεση δράση») δόθηκε ένα παράδειγμα καταστρατήγησης του ανταγωνισμού σε σχέση με το μοντέλο ενέργειας.

Η λιανική πώληση προσφέρει τον αντίλογο ότι υπάρχει ανταγωνισμός, καθώς ο καταναλωτής έχει την ευχέρεια να επιλέξει ανάμεσα σε πληθώρα όμοιων προϊόντων σε διαφορετικές τιμές. Ως ανταπάντηση, πέρα από την παλιά θυμοσοφία πως «ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη», (είναι λίγα τα προϊόντα αυτής της γκάμας) ο πληθωρισμός δεν μετριέται μόνο στα σουπερμάρκετ. Για παράδειγμα δεν γνωρίζω κινήσεις που να αντιμετωπίζουν ριζικά και αποτελεσματικά στον τομέα των αγροτικών προϊόντων την τεράστια διαφορά ανάμεσα στην τιμή του παραγωγού και την τιμή που καταβάλει ο πολίτης έστω την λαϊκή αγορά—το περίφημο χονδρεμπορικό κέρδος.

Είναι γεγονός ότι ανώτατο μικτό περιθώριο κέρδους έχει υποβληθεί σε ορισμένες κατηγορίες αγαθών (αγαθά πρώτης ανάγκης, σχολικά είδη, ορισμένα γεωργικά προϊόντα) αλλά οι έλεγχοι είναι σποραδικοί, η αναφορά στην 31^η Δεκεμβρίου 2021 οδηγεί σε νέες στρεβλώσεις γιατί πολλά έχουν αλλάξει έκτοτε και, απ’ ότι η στήλη γνωρίζει, η ισχύς του πλαφόν δεν έχει ανανεωθεί – οπότε τυπικά έχει καταργηθεί από την 1^η Ιουλίου του 2025. Εξάλλου, και τα καύσιμα ανήκουν σε ελεγχόμενη κατηγορία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο πολίτης δεν αγκομαχά να πληρώσει, ούτε ότι ο συνολικός πληθωρισμός μειώνεται.

Η κυβέρνηση, βέβαια, καλά κάνει και προσπαθεί. Ίσως, ένα μεγάλο ίσως, τα διάφορα μέτρα που λαμβάνει να περιορίσουν κάπως τον ρυθμό ανόδου του πληθωρισμού. Πρακτικά και επικοινωνιακά αυτό είναι το θέμα κι αυτό είναι φρόνιμο να προβάλλεται – όχι η εντύπωση πως ελέγχεται ο πληθωρισμός.

Αν η μάχη είναι άνιση αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες κατά κύριο λόγο. Ήδη αναφέραμε το θέμα της ολιγωπολιακής δομής των αγορών στην Ελλάδα και στον τομέα αυτόν η κυβέρνηση ελέγχεται για σχετική ολιγωρία. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι σήμερα, ακόμη πληρώνουμε την αλόγιστη σπατάλη της περιόδου 2002-2010 μαζί με το πάρτι των τραπεζών που έδωσαν δάνεια αβέρτα που – για να λέμε την αλήθεια – έτσι κατάφερε να ανταπεξέλθει ο πολίτης στο κόστος της ισοτιμίας με την οποία μπήκαμε στο ευρώ.

Τον αντίλαλο των δύο αυτών παραγόντων θα τον ακούμε για καιρό ακόμη – και θα χειροτερεύει όσο ανεχόμαστε την διαρθρωτική ασυδοσία των αγορών.

Διαβάστε επίσης

ΔΝΤ: Εύθραυστο αύριο, ρίσκο σε συνέχειες