Λίγους μόλις μήνες πριν από την έναρξη του Μουντιάλ 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στέλνει καθαρό μήνυμα προς τη FIFA και προσωπικά προς τον Τζιάνι Ινφαντίνο. Ο επίτροπος Αθλητισμού της ΕΕ, Γκλεν Μικάλεφ, με δηλώσεις του στο «Politico», άφησε σαφείς αιχμές για ελλιπή ανταπόκριση της παγκόσμιας ομοσπονδίας στις ευρωπαϊκές ανησυχίες περί ασφάλειας, σημειώνοντας ότι μετά την πρώτη επαφή του με τον Ινφαντίνο στις Βρυξέλλες δεν υπήρξε ουσιαστική συνέχεια.

Το timing μόνο τυχαίο δεν είναι. Το Παγκόσμιο Κύπελλο αρχίζει στις 11 Ιουνίου 2026 στο Μεξικό και θα διεξαχθεί σε 16 πόλεις, σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, στην πρώτη διοργάνωση με 48 ομάδες και τρεις συνδιοργανώτριες χώρες. Η γεωπολιτική αστάθεια, η εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν και η ένταση στο εσωτερικό του Μεξικού έχουν βάλει στο τραπέζι ένα ερώτημα που η FIFA μάλλον θα προτιμούσε να μείνει στο παρασκήνιο: πόσο ασφαλές θα είναι, στην πράξη, αυτό το τουρνουά για αποστολές και φιλάθλους;

1

Η ουσία της ευρωπαϊκής πίεσης

Ο Μικάλεφ δεν είπε ότι η ΕΕ «δεν εγγυάται την ασφάλεια των φιλάθλων», όπως τιτλοφόρησαν ορισμένα μέσα. Είπε κάτι πιο πολιτικά βαρύ και πιο θεσμικά ενοχλητικό για τη FIFA: ότι έχει ζητήσει διαβεβαιώσεις και ότι αυτές δεν έχουν δοθεί με την καθαρότητα που θα περίμενε η Κομισιόν. Η δική του αποστροφή, ότι «υπάρχει περιθώριο για περισσότερη σαφήνεια», είναι στην πραγματικότητα μομφή προς τη διοργάνωση και όχι μια τυπική διπλωματική παρατήρηση.

Η ευρωπαϊκή πλευρά εστιάζει σε δύο επίπεδα. Πρώτον, στον κίνδυνο που δημιουργεί η διεθνής συγκυρία, με τις ΗΠΑ να βρίσκονται στο επίκεντρο πολεμικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Δεύτερον, σε ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, όπως η παρουσία της αμερικανικής υπηρεσίας μετανάστευσης στο πλέγμα ασφαλείας της διοργάνωσης και η βία στο Μεξικό, ιδίως στην πολιτεία Χαλίσκο, όπου η Γουαδαλαχάρα θα φιλοξενήσει αγώνες.

Με απλά λόγια, οι Βρυξέλλες δεν αμφισβητούν ότι η FIFA έχει πρωτόκολλα. Αμφισβητούν αν αυτά αρκούν και, κυρίως, αν υπάρχει η πολιτική ειλικρίνεια να ειπωθεί δημόσια τι ακριβώς προβλέπεται. Εκεί βρίσκεται και το πρόβλημα για τον Ινφαντίνο. Σε μια εποχή όπου το ποδόσφαιρο πουλάει γιορτή, η Κομισιόν μιλάει για ρίσκο. Κάτι σαν να μπαίνει χαρτί ελέγχου σε βιτρίνα χορηγών.

Η απάντηση της FIFA και το κενό εμπιστοσύνης

Η FIFA απάντησε επισήμως ότι η ασφάλεια και η προστασία αποτελούν «κορυφαία προτεραιότητα» και ότι εμπιστεύεται τις προσπάθειες των κυβερνήσεων των τριών διοργανωτριών χωρών ώστε να διασφαλιστεί ένα ασφαλές και φιλόξενο περιβάλλον για όλους. Η γραμμή είναι αναμενόμενη, σχεδόν εγχειριδιακή. Όμως η απάντηση δεν φαίνεται να έκλεισε τη συζήτηση, ακριβώς επειδή δεν μπήκε σε λεπτομέρειες για τα ειδικά σενάρια κινδύνου που θέτει η ευρωπαϊκή πλευρά.

Αυτό είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης. Δεν πρόκειται απλώς για ακόμα μία λεκτική σύγκρουση ανάμεσα σε θεσμούς. Πρόκειται για ρήγμα εμπιστοσύνης. Η ΕΕ ζητεί χειροπιαστές εγγυήσεις για ένα τουρνουά που θα μετακινήσει εκατομμύρια ανθρώπους και η FIFA απαντά με το γνωστό γενικό πλαίσιο. Στο χαρτί αρκεί. Στην πολιτική όχι πάντα.

Το αγκάθι του Τραμπ και το «Board of Peace»

Η κριτική του Μικάλεφ δεν σταμάτησε στο ζήτημα της ασφάλειας. Άνοιξε και δεύτερο μέτωπο, ίσως ακόμη πιο ευαίσθητο, για τη σχέση της FIFA με το αποκαλούμενο Board of Peace που στηρίζεται από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ευρωπαίος επίτροπος κατέστησε σαφές ότι θα προτιμούσε συνεργασίες με πολυμερείς οργανισμούς όπως η UNESCO και η UNICEF, δηλαδή με θεσμούς που, κατά την ευρωπαϊκή ανάγνωση, πατούν σε πιο σταθερό διεθνές έδαφος.

Εδώ υπάρχει και οικονομική διάσταση. Η FIFA έχει δεσμεύσει 75 εκατ. δολάρια για ποδοσφαιρικές υποδομές στη Γάζα μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, ποσό που αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 65,3 εκατ. ευρώ. Για τη Ζυρίχη, η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική κοινωνικού αποτυπώματος του ποδοσφαίρου. Για μέρος της Ευρώπης, όμως, μυρίζει γεωπολιτική υπερέκθεση και έμμεση νομιμοποίηση ενός παράλληλου διεθνούς μηχανισμού εκτός του κλασικού πλαισίου του ΟΗΕ.

Και κάπου εδώ ο Ινφαντίνο βρίσκεται ξανά στο γνώριμο σημείο: ανάμεσα στο ποδόσφαιρο, τη διπλωματία και την εικόνα του. Μόνο που κάθε φορά που η FIFA προσπαθεί να πείσει ότι είναι απλώς αθλητικός οργανισμός, φροντίζει η ίδια η πραγματικότητα να θυμίζει πως λειτουργεί και ως παγκόσμιος πολιτικός παίκτης.

Το ευρύτερο μήνυμα της Κομισιόν

Η συνέντευξη Μικάλεφ είχε και άλλα μέτωπα, από την προπαγανδιστική χρήση του αθλητισμού από τη Ρωσία μέχρι την ιδέα μιας νέας ευρωπαϊκής λίγκας μπάσκετ από το NBA. Ωστόσο, ο πυρήνας της παρέμβασής του ήταν σαφής: τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα δεν μπορούν πλέον να κρίνονται μόνο με όρους εμπορικής επιτυχίας, τηλεθέασης και χορηγικών συμφωνιών. Κρίνονται και με όρους θεσμικής ευθύνης, δημόσιας ασφάλειας και πολιτικής λογοδοσίας.

Για τη FIFA αυτό είναι ενοχλητικό, επειδή χτυπά στο κέντρο του μοντέλου της. Το Μουντιάλ 2026 είναι το μεγάλο της στοίχημα, το μεγαλύτερο εμπορικά και οργανωτικά στην ιστορία της. Ακριβώς γι’ αυτό, κάθε ρωγμή στη δημόσια εμπιστοσύνη έχει μεγαλύτερο βάρος από μια απλή επικοινωνιακή αψιμαχία.

Η ουσία, λοιπόν, δεν είναι αν υπάρχει ήδη καβγάς Βρυξελλών και FIFA. Υπάρχει. Η ουσία είναι ότι η Ευρώπη ζητά από τον Ινφαντίνο να μιλήσει πιο καθαρά, πιο θεσμικά και πιο υπεύθυνα για το πώς θα προστατευθούν φίλαθλοι και αποστολές. Και όταν ένας επίτροπος λέει δημόσια ότι «υπάρχει περιθώριο βελτίωσης», αυτό μεταφράζεται χωρίς πολλά φτιασίδια ως εξής: η FIFA δεν έχει πείσει.