Τα πρόσωπα πίσω από το φακό – Οι πρώτοι φωτογράφοι στα Βαλκάνια

Τα Βαλκάνια ήταν γι΄αυτούς χωρίς σύνορα, καθώς μετακινούνταν από τη μια χώρα στην άλλη κι από την ύπαιθρο στα μεγάλα αστικά κέντρα καταγράφοντας τη ζωή. Οι αδελφοί Μανάκια, με καταγωγή από την Αβδέλλα Γρεβενών αποτύπωναν με το φακό τους,  ανθρώπους του μόχθου, στιγμές ξεγνοιασιάς και ψυχαγωγίας, καθώς και τα αρχιτεκτονικά τοπόσημα κάθε περιοχής. Κι όχι μόνον αυτά, αλλά και τα ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα, που σηματοδότησαν τις αλλαγές του ταραγμένου α΄ μισού του 20ού αιώνα.

Ένα πολύ ενδιαφέρον αρχείο τους από όλη αυτή την περιπέτεια της ζωής τους παρουσιάζεται τώρα στον Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, στο πλαίσιο της 8ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, που διοργανώνει το MOMus υπό τον γενικό τίτλο «Γεωκουλτούρα». Με τίτλο «Γιάννης και Μίλτος Μανάκια. Τα πρόσωπα πίσω από τον φακό» η έκθεση παρουσιάζει για πρώτη φορά στο κοινό μια μεγάλη συλλογή φωτογραφιών από το προσωπικό αρχείο του Λεωνίδα Μανάκη, γιου του Μίλτου Μανάκια. Ένα αρχείο, το οποίο  δόθηκε στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα από τον πρέσβη επί τιμή κ. Αλέξανδρο Μαλλιά.

Ιστορικές καταγραφές

Με δίπλωμα δασκάλου και ζωγράφου, που είχε πάρει από τη φοίτησή του στο γυμνάσιο στο Μοναστήρι  ο Γιάννης Μανάκιας  είχε ανοίξει, το 1898 φωτογραφικό στούντιο στα Ιωάννινα ενώ δίδασκε παράλληλα σε σχολείο. Γρήγορα τον ακολούθησε και ο αδελφός του Μίλτος, που έγινε φωτογράφος και στη συνέχεια κινηματογραφιστής. Το 1905 αγόρασαν από το Λονδίνο μια κινηματογραφική μηχανή Urban Bioscope με σειριακό αριθμό 300 (!) και αρχίζουν να κινηματογραφούν την καθημερινή ζωή.

Στο μεταξύ μετακόμισαν στο Μοναστήρι όπου άνοιξαν «Ατελιέ καλλιτεχνικής φωτογραφίας» και σιγά σιγά αποκτούν διάσημη πελατεία. Από φωτογράφοι του οθωμανού σουλτάνου ως του βασιλιά της Σερβίας Αλέξανδρου Α΄ Καραγιώργεβιτς.  Παράλληλα ήταν οι πρώτοι που γύρισαν κινηματογραφική εταιρεία τεκμηρίωσης στα Βαλκάνια με πρωταγωνίστρια την γιαγιά τους κυρά-Λουκία Μανάκη ενώ έγνεθε μαλλί και ύφαινε στον αργαλειό.

Τα ντοκιμαντέρ τους αργότερα επεκτάθηκαν σε όλη τη Μακεδονία, που ήταν ακόμη υπό οθωμανική κατοχή αλλά και σε γεγονότα των Βαλκανικών πολέμων και του Α΄ Παγκόσμιου πόλεμου αλλά  ως και κινηματογράφο διατηρούσαν στο Μοναστήρι. Από το 1941 πάντως .ο Μιλτιάδης μετεγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα μέρος του αρχείο τους βρίσκεται και στην ΕΡΤ.

Στην έκθεση του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν και το ομώνυμο ντοκιμαντέρ, παραγωγή του κινηματογραφιστή Άκη Λούκα, που δημιουργήθηκε αποκλειστικά για τις ανάγκες της έκθεσης. Την επιμέλεια έχουν η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Σταυρούλα Μαυρογένη και η ιστορικός τέχνης Φανή Τσατσάια.

Διαβάστε επίσης

Μπάνκσι: Μια αλλιώτικη Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου – Σχόλιο για την ενδοοικογενειακή βία