Dom Pérignon × Damien Hirst: Η τέχνη της ετικέτας και η αξία της υπογραφής

Η ασπίδα της Dom Pérignon έχει μια συμμετρία που ο Damien Hirst αναγνώρισε αμέσως. Στα μάτια του έμοιαζε με πεταλούδα. Αυτή η παρατήρηση, όπως εξηγεί στο Wallpaper*, έγινε η αφετηρία της συνεργασίας τους: ένα γνώριμο σχήμα της σαμπάνιας μπορούσε να ενταχθεί στο δικό του εικαστικό λεξιλόγιο, να επαναληφθεί, να περιστραφεί και να σχηματίσει μια νέα εικόνα. Η ετικέτα προσέφερε στον καλλιτέχνη την ίδια τη δομή της σύνθεσης.

Στην περιορισμένη έκδοση για το τέλος του 2026, ο Hirst επανερμηνεύει την περίφημη ασπίδα μέσα από τα Kaleidoscope, τη σειρά που ξεκίνησε το 2001 χρησιμοποιώντας φτερά πεταλούδων σε περίτεχνες συμμετρικές συνθέσεις. Η επανάληψη δημιουργεί την εντύπωση μιας εικόνας που θα μπορούσε να συνεχίζεται πέρα από τα όριά της. Στη φιάλη, αυτή η λογική αποκτά μικρότερη κλίμακα και μια καθημερινά αναγνωρίσιμη λειτουργία: πλαισιώνει ένα κρασί, δηλώνει την προέλευσή του και προσκαλεί το βλέμμα να σταθεί λίγο περισσότερο επάνω του.

Η συνεργασία αφορά δύο εσοδείες, τη Dom Pérignon Vintage 2018 και τη Rosé Vintage 2010. Η πρώτη αποδίδεται σε βαθύ μπλε, που ο οίκος συνδέει με το άπειρο και την πνευματικότητα, ενώ η δεύτερη σε θερμό ροζ, με αναφορά στην έκφραση του Pinot Noir. Η ασπίδα επανέρχεται μέσα στο πυκνό μοτίβο, το οποίο αναπτύσσεται και στα αντίστοιχα κουτιά δώρου. Στον μαύρο λαιμό της φιάλης, η ένδειξη της περιορισμένης έκδοσης συνοδεύεται από την υπογραφή του Hirst. Η εικαστική παρέμβαση διατηρεί έτσι αρκετά από τα αναγνωρίσιμα στοιχεία της Dom Pérignon, δίνοντάς τους ωστόσο έναν διαφορετικό ρυθμό.

Το ουσιαστικό εύρημα είναι ακριβώς αυτή η χρήση του εμβλήματος ως επαναλαμβανόμενης μονάδας. Ένα σήμα που συνήθως συγκεντρώνει την προσοχή σε ένα σημείο οργανώνει πλέον ολόκληρη την επιφάνεια. Από σχεδιαστική άποψη, η λύση έχει συνοχή. Η ταυτότητα του οίκου συμμετέχει ενεργά στην εικόνα που δημιουργεί ο καλλιτέχνης. Η μεταξύ τους σχέση μπορεί έτσι να διαβαστεί επάνω στο αντικείμενο, πριν ακόμη εξηγηθεί στο συνοδευτικό κείμενο.

 

Ο ίδιος ο Hirst βρίσκει έναν ακόμη σύνδεσμο στη λέξη assemblage, κοινή στην τέχνη και την οινοποίηση. Στη συνέντευξή του στο Wallpaper* συσχετίζει τη σύνθεση των επιμέρους στοιχείων ενός έργου με τη δημιουργία μιας σαμπάνιας. Η αναλογία αφορά την επιλογή και την ισορροπία: στοιχεία με διαφορετικά χαρακτηριστικά καλούνται να σχηματίσουν ένα ενιαίο αποτέλεσμα. «Αγαπώ την αισθητική και πάντα την αγαπούσα, αλλά ποτέ εις βάρος της λειτουργίας», επισημαίνει. Η φράση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μια έκδοση που είναι σχεδιασμένη να τραβήξει το βλέμμα και συγχρόνως να ανοιχτεί.

Άλλωστε, οι χρονολογίες επάνω στις δύο φιάλες έχουν τη δική τους σημασία. Το 2026 αφορά την καλλιτεχνική έκδοση, ενώ το 2018 και το 2010 τις εσοδείες. Να σημειωθεί, επίσης, πως η Vintage 2018 είναι, σύμφωνα με τη LVMH, η πρώτη που δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου υπό τη διεύθυνση του επικεφαλής οινοποιού Vincent Chaperon. Για τη Rosé Vintage 2010 δίνεται έμφαση στην πυκνότητα και την παρουσία του Pinot Noir. Η νέα εξωτερική εμφάνιση συνοδεύει επομένως δύο κρασιά με ήδη συγκεκριμένη οινική ταυτότητα.

Γνωρίζουμε πως αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η Dom Pérignon ενώνει δυνάμεις με καλλιτέχνες και σχεδιαστές. Στις προηγούμενες συνεργασίες περιλαμβάνονται ο Marc Newson, ο Karl Lagerfeld, ο David Lynch και ο Jeff Koons, καθώς και μια έκδοση αφιερωμένη στον Andy Warhol. Το 2024, σε συνεργασία με τους δικαιούχους του έργου του Jean-Michel Basquiat, ο οίκος αξιοποίησε αντίστοιχα τον πίνακα In Italian του 1983 σε τρεις φιάλες και κουτιά της Vintage 2015. Το 2025 ακολούθησαν τα χαρακτηριστικά χαμογελαστά λουλούδια του Takashi Murakami, στις Vintage 2015 και Rosé Vintage 2010. Κάθε περίπτωση προσθέτει μια διαφορετική εικαστική ανάγνωση στο ίδιο αναγνωρίσιμο αντικείμενο, δημιουργώντας παράλληλα λόγους να διατηρηθεί και η συσκευασία του.

Απέκτησαν, όμως, αυτές οι συνεργασίες μετρήσιμη συλλεκτική αξία;

Οι δημοπρασίες προσφέρουν συγκεκριμένα παραδείγματα. Μία φιάλη Dom Pérignon Vintage 2003 της ειδικής έκδοσης David Lynch πωλήθηκε στην Catawiki με τελική προσφορά 390 ευρώ. Σε διαφορετική κατηγορία ανήκει η Balloon Venus for Dom Pérignon του Jeff Koons, το γλυπτό από λακαρισμένη πολυουρεθανική ρητίνη που ανοίγει για να φιλοξενήσει μια Rosé Vintage 2003. Δημιουργήθηκε το 2013 σε έκδοση 650 τεμαχίων. Στη δημοπρασία της Artcurial στις 30 Νοεμβρίου 2015, ένα τέτοιο έργο, μαζί με τη φιάλη και την αρχική θήκη μεταφοράς του, πωλήθηκε προς 47.680 ευρώ.

Τα ποσά τεκμηριώνουν συλλεκτική ζήτηση για συγκεκριμένα αντικείμενα. Η Venus αποτιμάται και ως γλυπτό του Koons, επομένως η τιμή της δεν αποτελεί μέτρο σύγκρισης για μια φιάλη με καλλιτεχνική ετικέτα. Αντίστοιχα, η πώληση της έκδοσης Lynch δεν απομονώνει την αξία του σχεδιασμού από εκείνη της ίδιας της σαμπάνιας του 2003.

Χωρίς σύγκριση με την κανονική φιάλη της ίδιας εσοδείας, σε ανάλογη κατάσταση και συνθήκες πώλησης, δεν προκύπτει ασφαλές συμπέρασμα για το πρόσθετο τίμημα της υπογραφής. Συνεπώς, τα διαθέσιμα παραδείγματα επιτρέπουν να μιλήσουμε για ενδιαφέρον στη δευτερογενή αγορά, με όμως πολύ διαφορετικές κλίμακες αξίας.

Για τη νέα έκδοση του Hirst, αυτή η ιστορία αποτελεί χρήσιμο προηγούμενο, σε καμία όμως περίπτωση πρόβλεψη. Ο ίδιος, πάντως, δίνει μια πιο άμεση απάντηση στο δίλημμα της διατήρησης. Μιλώντας στο Surface, δηλώνει ότι θέλει ο κόσμος να ανοίξει τις φιάλες και να τις απολαύσει, παρότι κατανοεί απολύτως την επιθυμία ενός συλλέκτη να τις κρατήσει. Είναι ένα εύστοχο κλείσιμο από έναν καλλιτέχνη του οποίου το όνομα αρκεί για να ενεργοποιήσει τη συζήτηση περί αξίας.

Η υπογραφή μπορεί να παραμείνει στην ετικέτα. Η περίσταση για την οποία θα ανοιχτεί η σαμπάνια μένει να επιλεγεί.

Διαβάστε επίσης:

22 Parkside με την υπογραφή των Richard και Su Rogers: Ποια αρχιτεκτονική αξίζει να σώσουμε;

Το σπίτι της Moto Guzzi: Το εργοστάσιο των 50 εκατ. ευρώ που αλλάζει το Mandello del Lario

Split Mass Residence: Ένα σπίτι στην Ινδονησία με ιδέες που αξίζει να κλέψουμε στην Ελλάδα