Μια μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση που εμπνέεται από τις σχέσεις μεταξύ της Κρήτης, του νερού, του φωτός, του χώρου και του χρόνου. Αυτή είναι η «Chronotopia», το έργο δύο καναδών καλλιτεχνών που κέρδισαν το Βραβείο Τέχνης 2026, που έχει θεσπίσει το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη.

Ένα εντυπωσιακό σε σύλληψη και εκτέλεση έργο που αποτελείται από στρώματα οπτικών μυωπικών φακών, τα οποία σχηματίζουν δύο τοξωτά «πανιά» από φως καλώντας τον θεατή να περιηγηθεί στον χώρο που δημιουργείται και να παρατηρήσει το περιβάλλον μέσα από τους φακούς.

1

Η πρόταση άλλωστε, η οποία επιλέχθηκε ομόφωνα από την Επιτροπή Αξιολόγησης ανάμεσα σε πάνω από 410 υποψηφιότητες απ’ όλον τον κόσμο, ξεχώρισε, όπως αναφέρεται, για τη στιβαρή εννοιολογική της συγκρότηση, τη σαφήνεια της καλλιτεχνικής της γλώσσας και την τεχνική της αρτιότητα σε σχέση και με τη βιωσιμότητά της.

Καλλιτέχνιδα και πολιτιστική διοργανώτρια με έργο που εκτείνεται από πειραματικές δράσεις στο δημόσιο χώρο έως συνεργατικά πρότζεκτ είναι η Caitlind r.c. Brown του διδύμου των δημιουργών ενώ ο Wayne Patrick Garrett είναι καλλιτέχνης και μουσικός με πολυεπιστημονικό έργο, που περιλαμβάνει επιτόπιες καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις, γλυπτική, ήχο και performances.

Οι δυο τους εστιάζουν στην καλλιτεχνική τους πρακτική στη σχέση σώματος, χώρου και χρόνου, με το τοπίο να λειτουργεί πάντα ως ενεργός συνομιλητής, συν-διαμορφώνοντας τη σύλληψη, την κλίμακα και την εμπειρία του έργου. Τα έργα τους ενεργοποιούν το χώρο και εμπλέκουν τον θεατή, προτείνοντας τρόπους αντίληψης που δίνουν έμφαση στον χρόνο της εμπειρίας και στη συμμετοχή όλων των αισθήσεων.

Ο ρόλος των φακών

Πιστό σε αυτήν την προσέγγιση και το έργο τους «Chronotopia», μια εγκατάσταση από το εσωτερικό της οποίας οι φακοί αποτυπώνουν και εστιάζουν μακρινές εικόνες σε θολωτούς μικρόκοσμους, που μετατοπίζονται με τον άνεμο. Έξω από την εγκατάσταση, το σώμα κάθε θεατή φαίνεται σαν ψηφιδωτό, ένα αφηρημένο φάντασμα που γίνεται μέρος ενός διαφορετικού τρόπου θέασης.

Εδώ, το βλέμμα, ως φιλοσοφική πράξη αναγνώρισης, διαπλέκεται με την οπτική κουλτούρα, αποκαλύπτοντας πώς οι εικόνες και η θέαση διαμορφώνουν την εμπειρία μας και τις σχέσεις μας με τον κόσμο.

Γενικότερα όμως, η «Chronotopia» λειτουργεί ως σχολιασμός της οπτικής κουλτούρας, όπου η συνύπαρξη στοιχείων που σχετίζονται με διαφορετικές εμπειρίες θέασης συγκροτεί ένα πεδίο πολλαπλών οπτικών και κανονικοτήτων, μετατοπίζοντας την ιδέα μιας ενιαίας πραγματικότητας προς μια πιο σύνθετη, συλλογική εμπειρία.

Η εγκατάσταση «Chronotopia» (λεπτομέρεια)
Η εγκατάσταση «Chronotopia» (λεπτομέρεια)

Οι χωρικές διατάξεις συνεργάζονται οργανικά με το τοπίο και επιτυγχάνουν μια ισορροπία ανάμεσα στο έργο και τον χώρο που το φιλοξενεί, ανοίγοντας διαλόγους γύρω από τη συνύπαρξη ανθρώπινων και μη ανθρώπινων μορφών ζωής, ανάμεσα στον θεατή και το θέαμα και ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε και σε αυτό που πραγματικά υπάρχει.

Η ουτοπική δύναμη της τέχνης

«Εργαζόμαστε στο ενδιάμεσο μεταξύ των πραγμάτων – φύση και πολιτισμός, ιδιωτικότητα και κοινότητα, φως και σκοτάδι, ήχος και ακρόαση, Εγώ και Εσύ», όπως λένε οι ίδιοι για τη δουλειά τους. «Τα έργα μας ανταποκρίνονται στο χώρο, επιδιώκοντας τη διεύρυνση της ανθρώπινης εμπειρίας μέσω ριζοσπαστικών πράξεων θέασης, ακρόασης, αίσθησης και ύπαρξης.

Πιστεύουμε στην ουτοπική δύναμη της τέχνης να δημιουργεί νέες αντιλήψεις για την καθημερινότητα, να μικραίνει την απόσταση μεταξύ των ανθρώπων και να χτίζει την ανθρώπινη ικανότητά μας για ενσυναίσθηση και διορατικότητα».

Η «Chronotopia» εξελίσσει την ενασχόλησή τους με την έννοια της όρασης, όπως αυτή διατυπώνεται σε προηγούμενα έργα τους: «Conversations with Time (Setouchi Triennale, Ιαπωνία, 2025), «A Whisper in the Eye of the Storm» (Northern Alps Art Festival, Ιαπωνία, 2024), «And Between Us, An Ocean» (Times Art Museum, Κίνα, 2021) και «sea/see/saw» (Pera Museum, Τουρκία, 2015).

Η Επιτροπή Αξιολόγησης του Βραβείου Τέχνης πάντως ξεχώρισε την πρότασή τους, θεωρώντας ότι οι Brown και Garrett συμβάλλουν ουσιαστικά στον σύγχρονο καλλιτεχνικό διάλογο, προτείνοντας καινοτόμες μεθοδολογίες και πρακτικές που γεφυρώνουν την εννοιολογική σκέψη με τη βιωματική εμπειρία και ενισχύουν τη διαθεματική προσέγγιση της τέχνης, διευρύνοντας τα όρια μεταξύ εικαστικής πρακτικής, περιβαλλοντικού και κοινωνικού στοχασμού.

Η εγκατάσταση «Chronotopia» (λεπτομέρεια)
Η εγκατάσταση «Chronotopia» (λεπτομέρεια)

Το Βραβείο Τέχνης Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη

Να σημειωθεί, ότι ο θεσμός του Βραβείου Τέχνης Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, που υλοποιείται για έκτη χρονιά υποστηρίζει σύγχρονους δημιουργούς, προσφέροντάς τους την ευκαιρία να δημιουργήσουν ένα νέο έργο τέχνης που θα αποτελέσει μέρος της συλλογής του Ιδρύματος, ανοικτής προς το κοινό. Η Συλλογή Τέχνης του Ιδρύματος άλλωστε, που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 αποτελεί μέρος μιας σημαντικής πολιτιστικής κληρονομιάς στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης.

Ως σήμερα το Βραβείο Τέχνης έχουν λάβει οι: Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος και Γιώργος Ρυμενίδης, Ιλεάνα Αρναούτου και Ισμήνη Κινγκ, Μάρω Φασουλή, Αλέξανδρος Λάιος, Ami Yamasaki, Ειρήνη Μίγα, Κατερίνα Νάκου και Στρατής Ταυλαρίδης, Δανάη Στράτου.

Διαβάστε επίσης:

Οι τελικοί των playoffs του Παγκοσμίου Κυπέλλου με αμέτρητες αγορές στα καταστήματα Allwyn

Η ελληνική πρωτοπορία στην τέχνη – Τρεις δημιουργοί που ανέπτυξαν διάλογο με τα διεθνή ρεύματα

Παπασταύρου: Υπογράφεται έργο 1,73 εκατ. ευρώ για καθαρό νερό στις Σέρρες