Melanie Georgacopoulos: Η γητεύτρια των μαργαριταριών μιλάει στο Mononews για την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και το μέλλον του κοσμήματος

Από τη γλυπτική και το Royal College of Art στη διεθνή συνεργασία με την TASAKI, η Ελληνίδα σχεδιάστρια επαναπροσδιορίζει ένα από τα αρχαιότερα υλικά του κοσμήματος.

Συναντώ τη Melanie Georgacopoulos ένα σαββατιάτικο απόγευμα στο κατάστημα i-D Fine Jewellery, στο Κολωνάκι, για μια συζήτηση γύρω από την ύλη, το σχέδιο, τη δεξιοτεχνία και την αξία των αντικειμένων που προορίζονται να περάσουν από γενιά σε γενιά.

Η boutique έχει χτίσει τη δική της ταυτότητα μέσα από μια προσεκτικά επιμελημένη συλλογή κοσμημάτων υψηλής ποιότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στη σύγχρονη ελληνική δημιουργία. Περίπου το 50% των σχεδιαστών που παρουσιάζει είναι Έλληνες, δίπλα σε δημιουργούς από την Ευρώπη και την Αμερική.

Εδώ, κάθε κόσμημα φέρει μια προσωπική σχεδιαστική γλώσσα, μια ξεχωριστή αντίληψη για το υλικό και διηγείται μια διαφορετική ιστορία. Όλα μαζί συνθέτουν μια ολοκληρωμένη πρόταση για το κόσμημα με έμφαση στην ελληνικότητα και την ιδιαιτερότητα.

Ανάμεσα στις προθήκες, οι δημιουργίες της Melanie Georgacopoulos αναδύονται. Καθώς περνάμε από το ένα κομμάτι στο άλλο, η περιήγηση γίνεται μάθημα παρατήρησης. Τα μαργαριτάρια αποκτούν διαφορετικές πλευρές, οι επιφάνειες αποκαλύπτουν απρόσμενα χρώματα και το φίλντισι αποκαλύπτει τη σύνθεσή του.

Το κόσμημα της Melanie Georgacopoulos γίνεται άσκηση αλλαγής της οπτικής για την επιφάνεια που καταλαμβάνει και τη λειτουργία που έχει.

Η Ελληνίδα δημιουργός, που ζει στο Αμβούργο και διατηρεί στενή σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία, έχει αφιερώσει την επαγγελματική της πορεία στην εξερεύνηση των δυνατοτήτων του μαργαριταριού. Η αισθητική της παραμένει λιτή και γεωμετρική, με τη γλυπτική σκέψη να είναι έντονα παρούσα.

Η αρχή, το υλικό και η περιέργεια

Η ιστορία της με το κόσμημα ξεκινά κάπου στην εφηβεία. Στα δεκαπέντε της, η Melanie αποσυναρμολογεί παλιούς υπολογιστές του πατέρα της, κρατά τα μικροσκοπικά εξαρτήματα και πειραματίζεται με τα χρώματα και τις υφές τους.

Ο αδελφός της τής προτείνει να μετατρέψει τις μικρές κατασκευές σε αντικείμενα που μπορεί να φορά. Η ιδέα του κοσμήματος εμφανίζεται σχεδόν φυσικά, μέσα από την ανάγκη να δώσει μορφή σε όσα δημιουργεί με τα χέρια της.

Ακολουθούν σπουδές γλυπτικής στο Εδιμβούργο και ένα διετές μεταπτυχιακό στο Royal College of Art στο Λονδίνο, από όπου αποφοιτά το 2007. Η γλυπτική την έχει ήδη εκπαιδεύσει να σκέφτεται τον όγκο, να εξετάζει την επιφάνεια και να αναζητά τις δυνατότητες κάθε υλικού.

Στο μεταπτυχιακό της, μια παρατήρηση του καθηγητή της γίνεται η αφετηρία μιας μακράς δημιουργικής διαδρομής. Αφού σχεδιάζει τόσα στρογγυλά αντικείμενα, γιατί να μη ασχοληθεί με τα μαργαριτάρια;

Με μεγάλη περιέργεια, αρχίζει να κόβει μαργαριτάρια με εργαλεία λείανσης και μικρά πριόνια, για να δει το εσωτερικό τους. Το υλικό που επί αιώνες συνδέεται με την τελειότητα και την παράδοση γίνεται αντικείμενο σχεδιαστικού πειραματισμού στα χέρια της.

«Η πρώτη μου σκέψη ήταν πώς είναι τα μαργαριτάρια από μέσα; Με τι μοιάζουν;»

Αυτή η περιέργεια εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τη δουλειά της. Η Melanie μελετά τις ποικιλίες των μαργαριταριών, τις φυσικές διαφοροποιήσεις, τις αποχρώσεις και τις επιφάνειές τους.

Τα μπαρόκ μαργαριτάρια, με τις απρόβλεπτες μορφές τους, συνυπάρχουν στο ενδιαφέρον της με εκείνα που εμφανίζουν τέτοια ομοιομορφία ώστε να μοιάζουν σχεδόν τεχνητά. Η οργανική προέλευσή τους όμως βρίσκεται στον πυρήνα της γοητείας τους.

Στόχος της είναι να εντάξει τα μαργαριτάρια στη σύγχρονη ζωή, μέσα από κοσμήματα με καθαρές γραμμές, αρχιτεκτονική δομή και ευκολία στη χρήση. Η ίδια αντιμετωπίζει κάθε σχέδιο ως μια πιθανή μελλοντική κληρονομιά.

Από το προσωπικό label στην TASAKI

Το 2010 ιδρύει το ομώνυμο brand της. Οι πρώτες συλλογές της προσελκύουν το ενδιαφέρον διεθνών boutiques και αγορών, από το Λονδίνο έως το Παρίσι. Το 2012, η ιαπωνική TASAKI την προσκαλεί στην Ιαπωνία, αφού ανακαλύπτει τα κοσμήματά της σε κατάστημα του Λονδίνου.

Για μία εβδομάδα επισκέπτεται τα κεντρικά γραφεία, τους χώρους παραγωγής και τις φάρμες μαργαριταριών της εταιρείας. Στο ταξίδι αυτό γνωρίζει από κοντά την τεχνογνωσία μιας εταιρείας με μακρά παράδοση στο μαργαριτάρι και τη δυνατότητα να ελέγχει την προέλευση της πρώτης ύλης της.

Στο τέλος της επίσκεψης, η TASAKI τής προτείνει μια νέα σχεδιαστική γραμμή. Γεννιέται το M/G TASAKI, μια συνεργασία που συνδυάζει τη δική της πειραματική προσέγγιση με την ιαπωνική δεξιοτεχνία. Το 2015 αναλαμβάνει τη θέση της Head Designer για τη σειρά, διατηρώντας παράλληλα το προσωπικό της brand. Η συνεργασία συνεχίζεται μέσα από συλλογές, διεθνείς παρουσιάσεις και τακτικές επισκέψεις στην Ιαπωνία.

Οι δύο δημιουργικές δραστηριότητες προσφέρουν διαφορετικές δυνατότητες. Στην προσωπική της δουλειά, η Melanie ακολουθεί τον δικό της ρυθμό και αναπτύσσει μοναδικά κομμάτια που συχνά ανοίγουν τον δρόμο για νέες συλλογές. Στην TASAKI, η συνεργασία με εξειδικευμένες ομάδες επιτρέπει την υλοποίηση πιο σύνθετων ιδεών σε διεθνή κλίμακα.

Από την επίπεδη επιφάνεια στον τρισδιάστατο κόσμο

Mου δείχνει ένα κομμάτι από φίλντισι με λεπτές, επαναλαμβανόμενες γραμμές. Η επιφάνεια θυμίζει καπιτονέ ύφασμα, ενώ η κοπή και η διάταξη του υλικού δημιουργούν την αίσθηση ότι τα στοιχεία έχουν τοποθετηθεί μέσα σε μια σύνθεση πολύτιμων λίθων. Σε άλλα κοσμήματα, η ίδια σκαλίζει το φίλντισι με εργαλεία γλυπτικής, αποκαλύπτοντας το χρώμα και το βάθος του.

Η μεταμόρφωση αποτελεί σταθερό θέμα της δουλειάς της. Ένα κόσμημα αλλάζει όψη, χρώμα και υλικό, ενώ η εμπειρία του μεταβάλλεται ανάλογα με τον τρόπο που το φορά κανείς. Η γεωμετρία λειτουργεί ως μέσο για να αναδειχθεί η οργανική ιδιαιτερότητα του μαργαριταριού ως πολυλειτουργικό αντικείμενο που ξεπερνά το στερεότυπο του παραδοσιακού.

Η σχεδιαστική διαδικασία συνδυάζει το χέρι με την τεχνολογία. Η Melanie σχεδιάζει στον υπολογιστή, χρησιμοποιεί τρισδιάστατη μοντελοποίηση και εκτυπώνει πρωτότυπα σε ρητίνη. Για ένα ανοιχτό δαχτυλίδι, για παράδειγμα, δοκιμάζει διαφορετικές διαστάσεις και μεγέθη μαργαριταριών, ώστε να εξασφαλίσει τη σωστή εφαρμογή στο δάχτυλο.

«Τα χέρια μου σκέφτονται τη στιγμή που φτιάχνω πράγματα», λέει. «Το αποτέλεσμα που προκύπτει από αυτή τη διαδικασία έχει τη δική του τρισδιάστατη λογική». Η διαδικασία όμως δεν είναι πάντα ίδια. Κάποιες φορές η τελική δημιουργία εξελίσσεται και ολοκληρώνεται στο χέρι, στον πάγκο.

Η δεξιοτεχνία αποτελεί για εκείνη ουσιαστικό μέρος της αξίας ενός κοσμήματος. Έχοντας εκπαιδευτεί τόσο στην κλασική κατασκευή κοσμήματος όσο και στη γλυπτική, γνωρίζει πότε χρειάζεται η παρέμβαση του χεριού και πότε η ψηφιακή ακρίβεια. Συνεχίζει παράλληλα να εμβαθύνει σε τεχνικές όπως η αρχαία και εξαιρετικά δύσκολη τεχνική αργυροχρυσοχοΐας, η κοκκίδωση, και το repoussé, που αρχικά έμαθε στη σχολή Mokume στην Αθήνα.

«Πραγματικά με ενδιαφέρει η ποιότητα. Και όσο μεγαλώνω, στενεύει η επιλογή μου ως προς το τι θεωρώ ποιοτικό. Αυτό μου αρέσει πάρα πολύ».

Ιστορίες που περνούν από γενιά σε γενιά

«Κάθε συλλογή είναι ένα κεφάλαιο του ίδιου βιβλίου και η ραχοκοκαλιά είναι τα μαργαριτάρια», αναφέρει χαρακτηριστικά. Τα κομμάτια συνδέονται μέσα από κοινές ιδέες, ενώ ορισμένες μοναδικές δημιουργίες λειτουργούν ως αυτόνομες καλλιτεχνικές προτάσεις, ανοίγοντας νέες κατευθύνσεις για μελλοντικές σειρές.

Οι ιστορίες των μαργαριταριών είναι πολλές. Η Coco Chanel, η Κλεοπάτρα, οι βασίλισσες και οι παραδόσεις που τα συνέδεσαν με την εξουσία, τη θηλυκότητα και την κοινωνική θέση είναι γνωστές. Η Melanie ενδιαφέρεται να προσθέσει σε αυτή την πολιτισμική ιστορία τις δικές της αναγνώσεις με μια πιο σύγχρονη οπτική.

Μια ιδιαίτερη αφετηρία είναι μια απλή βυζαντινή ασημένια αλυσίδα της μητέρας της, την οποία εκείνη κληρονόμησε από συγγενή που έφυγε από τη Σμύρνη. Η Melanie θυμάται τη μητέρα της να τη φορά και, χρόνια αργότερα, μετατρέπει αυτή τη μνήμη σε σχεδιαστική έμπνευση.

«Όσο μεγαλώνω, εμπνέομαι περισσότερο από αυτό που είμαι σαν άνθρωπος, από την Ελλάδα, από τη μεικτή καταγωγή μου και από το πώς μεγάλωσα».

Στις συλλογές της συναντώνται επίσης αναφορές σε πολιτισμούς και παραδόσεις, όπως η χρήση κοχυλιών με φυσικές λευκές και μοβ αποχρώσεις σε αντικείμενα που συνδέονται με τις παραδόσεις των ιθαγενών Αμερικανών. Το χρώμα και η επιλογή της πλευράς του κελύφους μπορούσαν να μεταφέρουν διαφορετικά νοήματα σε τελετουργικές ή κοινωνικές περιστάσεις.

Η μνήμη γίνεται, έτσι, πρώτη ύλη ισότιμη με το μέταλλο και το μαργαριτάρι.

Η οικολογία του μαργαριταριού

Κατά τη συζήτησή μας το θέμα της βιωσιμότητας προκύπτει οργανικά καθώς οι φάρμες μαργαριταριών και οι περιβαλλοντικές συνθήκες που επιτρέπουν την καλλιέργειά τους έχουν θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.

Τα μαλάκια φιλτράρουν το νερό, ενώ η λειτουργία των φαρμών προϋποθέτει καθαρά υδάτινα οικοσυστήματα και στηρίζει κοινότητες που αναπτύσσονται γύρω από την καλλιέργεια, την επεξεργασία και την τεχνογνωσία μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Οι εργαζόμενοι παρακολουθούν τις συνθήκες του νερού και τις μεταβολές της θερμοκρασίας, συμβάλλοντας στη συγκέντρωση δεδομένων για τις περιβαλλοντικές αλλαγές. Παράλληλα, τα κελύφη που απομένουν μετά τη συγκομιδή μπορούν να υποστούν επεξεργασία και να επιστρέψουν στο θαλάσσιο περιβάλλον, προσφέροντας υλικό πλούσιο σε ανθρακικό ασβέστιο.

Η Melanie αναζητά υπεύθυνους συνεργάτες, με έμφαση στην ποιότητα των υδάτων και στις συνθήκες εργασίας. Για εκείνη, η βιωσιμότητα αποτελεί ένα πεδίο συνεχούς μάθησης και ουσιαστικής ευθύνης απέναντι στην πρώτη ύλη, κάτι που το μαργαριτάρι προσφέρει εκ φύσεως.

Σήμερα, θέλει να επεκτείνει αυτή τη λογική και στη διάρκεια ζωής των κοσμημάτων. Στα μελλοντικά σχέδιά της περιλαμβάνεται η παροχή μιας νέας υπηρεσίας επισκευής και ανανέωσης παλαιότερων κομματιών, με ιδιαίτερη έμφαση στα μαργαριταρένια κολιέ.

Οι πελάτες θα μπορούν να φέρνουν οικογενειακά κοσμήματα για επισκευή ή επανασχεδιασμό. Ένα αντικείμενο με συναισθηματική αξία αποκτά έτσι μια νέα ζωή, διατηρώντας την ιστορία του.

Το επόμενο κεφάλαιο

Η επόμενη σχεδιαστική της πρόκληση ονομάζεται Impossible Pearl Necklaces. Η σειρά περιλαμβάνει φυσικά ροζ μαργαριτάρια conch από τις Μπαχάμες, με έντονο ροζ χρώμα και χαρακτηριστικές φλογοειδείς γραμμές. Πρόκειται για σπάνια, ιδιαίτερα πολύτιμα φυσικά μαργαριτάρια, τα οποία απαιτούν νέους προμηθευτές και εξειδικευμένους τεχνίτες.

Κάθε νέο υλικό ανοίγει έναν καινούργιο κύκλο έρευνας. Η έμπνευση, όπως μου εξηγεί, λειτουργεί σαν μυς που ασκείται διαρκώς. Τα ταξίδια αποτελούν αγαπημένες στιγμές δημιουργικής σκέψης. Ο χρόνος ανάμεσα σε δύο τόπους, ανάμεσα σε δύο διαφορετικές καταστάσεις γίνεται αναπόφευκτα στιγμή για σκέψη, έμπνευση και αναζήτηση.

Η συζήτηση κλείνει με μια παρατήρηση για το ίδιο το κόσμημα. Οι νεότερες γενιές, όπως και όλο και περισσότεροι άνδρες, εντάσσουν τα μαργαριτάρια στην καθημερινή τους εμφάνιση, επαναπροσδιορίζοντας τη θέση τους στη σύγχρονη κουλτούρα. Η Melanie βλέπει σε αυτή τη μετατόπιση μια νέα δημιουργική ευκαιρία.

«Θέλω να δημιουργώ σχέδια που δεν έχεις δει πουθενά αλλού και που ελπίζω να γίνουν timeless. Σαν μελλοντικά οικογενειακά κημίλια».

Φεύγοντας από τη μπουτίκ, σκέφτομαι πως αυτή η φράση συμπυκνώνει τη δουλειά της. Η καινοτομία συναντά την τεχνική, η προσωπική μνήμη τη συλλογική εμπειρία και η οργανική ύλη τη γεωμετρική ακρίβεια.

Στα χέρια της Melanie Georgacopoulos, το μαργαριτάρι παραμένει ένας ανοιχτός κόσμος, έτοιμος να αποκτήσει την επόμενη μορφή του.

Διαβάστε επίσης: