Ένα βυζαντινό μοναστήρι έκρυβαν οι αμμόλοφοι – Ανασκαφή στην Αίγυπτο

Ένα μοναστηριακό συγκρότημα, ένας τέλεια διατηρημένος μικρόκοσμος και το Βυζάντιο για μια ακόμη φορά να υποδηλώνει την παρουσία του σε μέρη όπου η αυτοκρατορία άφησε ανεξίτηλα τα χνάρια της. Στην Αίγυπτο στην προκειμένη περίπτωση και συγκεκριμένα κάτω από αμμόλοφους της επαρχίας Sohag στα νότια της χώρας οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως τα ερείπια ενός πλήρους μοναστηριακού συγκροτήματος, που είναι το πιο ολοκληρωμένο του είδους στην περιοχή, προσφέροντας μία εξαιρετική εικόνα της χωροταξικής και καθημερινής οργάνωσης των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων κατά τον πρώιμο μοναχισμό.

Η αξία του έγκειται στην ακεραιότητα με την οποία παρουσιάζει σε ένα ενιαίο επίπεδο, όλα τα στοιχεία που ήταν απαραίτητα για την ύπαρξη μιας οργανωμένης θρησκευτικής κοινότητας: Από τον ιερό χώρο της εκκλησίας και την ιδιωτικότητα ενός κελιού, έως τις εγκαταστάσεις ύδρευσης και σίτισης, καθώς και τα αντικείμενα που μαρτυρούν μια ζωή εργασίας, προσευχής και γραφής.

Τα κτήρια του μοναστηριού

Οι κατασκευές, χτισμένες εξ ολοκλήρου από πλίνθους, που ήταν το βασικό δομικό υλικό της κοιλάδας του Νείλου αναδύονται από το υπέδαφος για να διηγηθούν μια ιστορία κοινότητας και απομόνωσης. Πρόκειται για κτήρια ορθογώνιας κάτοψης με διαστάσεις που κυμαίνονται από 8 επί 7 μέτρα έως 14 επί 8 μέτρα, με τοίχους, που διατηρούν ακόμη ίχνη από επίχρισμα και διαθέτουν ενσωματωμένες κόγχες και εσοχές. Ορισμένοι από τους χώρους μάλιστα, παρουσιάζουν στο ανατολικό τους άκρο μια αψιδωτή κατασκευή ή μια σαφώς καθορισμένη αψίδα, που προοριζόταν αναμφίβολα για προσευχή και συλλογική λατρεία.

Μια σειρά από μικρά δωμάτια εξάλλου, με σκεπές από τούβλα συνδεδεμένα με αυτούς τους κοινόχρηστους χώρους, ερμηνεύονται ως κελιά των μοναχών όπου ζούσαν σε απόλυτη απομόνωση και προσωπικό διαλογισμό. Η χωρική οργάνωση συμπληρώνεται από αυλές μέσω των οποίων γινόταν και η είσοδος στο συγκρότημα ενώ χαρακτηριστικές είναι κάποιες επίπεδες κυκλικές κατασκευές, πιθανώς τραπέζια ή πάγκοι τραπεζαρίας όπου συγκεντρώνονταν οι μοναχοί για τα γεύματα.

Το σημαντικότερο όμως όλων είναι ένα αρκετά μεγάλο κτήριο, από πλίνθους επίσης, διαστάσεων περίπου 14 επί 10 μέτρων με προσανατολισμό κατά μήκος του άξονα ανατολής-δύσης και με την γνωστή τριμερή κάτοψη: Κεντρικός ναός, ιερό και πρεσβυτέριο. Εδώ όλα τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι επρόκειτο για την κύρια εκκλησία του μοναστηριού και σ΄αυτήν εντοπίσθηκαν βάσεις από πλίνθινους κίονες, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο χώρος καλυπτόταν από κεντρικό τρούλο. Το ιερό, που βρίσκεται στο κέντρο του ανατολικού τοίχου έχει ημικυκλικό σχήμα και πλαισιώνεται από δύο μικρές αίθουσες, χαρακτηριστικές των κοπτικών εκκλησιών.

Η καθημερινή ζωή

Άλλα κτήρια εξάλλου, λειτουργούσαν ως αποθήκες ή δεξαμενές, κατασκευασμένα από κόκκινο τούβλο και ασβεστόλιθο και επικαλυμμένα με αδιάβροχη στρώση κόκκινου κονιάματος.

Προορίζονταν για την αποθήκευση νερού προφανέστατα, που ήταν φυσικά ένας ζωτικός πόρος στην έρημο ή ακόμη και για ορισμένες βιομηχανικές ή βιοτεχνικές δραστηριότητες, που συνδέονταν με την αυτάρκη οικονομία του μοναστηριού.

Η καθημερινή ζωή αποκαλύπτεται και από μία σειρά κινητών ευρημάτων από τα οποία ξεχωρίζουν αρκετοί αμφορείς αποθήκευσης, μερικοί από τους οποίους φέρουν επιγραφές που αντιστοιχούν σε γράμματα και αριθμούς ή ακόμα και σε ονόματα, υποδηλώνοντας ίσως το περιεχόμενο, τον παραλήπτη ή και τον παραγωγό. Ιδιαίτερο και το ενδιαφέρον των θραυσμάτων κεραμικών που είχαν επαναχρησιμοποιηθεί ως επιφάνειες για γραφή σε κάποιες περιπτώσεις στην κοπτική γλώσσα. Τέλος δεν απουσιάζουν τα σκεύη καθημερινής χρήσης ενώ σημειώνονται και διάφορα θραύσματα λίθων είτε από αρχιτεκτονικά στοιχεία των κτηρίων είτε από διάφορες στήλες αναθηματικές ή επιτύμβιες.

Εν τέλει, κάθε τι από τα κατάλοιπα αυτού του συγκροτήματος συμβάλλει στην δημιουργία του ιστορικού χάρτη του ανατολικού χριστιανικού μοναχισμού, επιβεβαιώνοντας ότι οι άγονες εκτάσεις του Sohag ήταν για αιώνες, γόνιμο έδαφος για την άνθηση μιας ανώτερης πνευματικής και θρησκευτικής αφοσίωσης.

Διαβάστε επίσης:

Κεραμέως: Αυξάνεται ο κατώτατος μισθός από 1η Απριλίου – Πότε ψηφίζεται το ν/σ για τις συλλογικές συμβάσεις

Επιβιβαστείτε – Το λεωφορείο της Μαρίνας Αμπράμοβιτς στο φόρουμ του Νταβός

Μαρκ Κάρνεϊ: Η πιο βαρυσήμαντη ομιλία στο Νταβός – «Η παλιά τάξη πραγμάτων πέθανε» – mononewsTV