Railway.gov.gr: Πώς δορυφόροι και τεχνητή νοημοσύνη κάνουν πιο ασφαλή τα τρένα

Σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης, 15 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 16:49. Το Intercity 57 μόλις έχει αναχωρήσει με προορισμό την Αθήνα και ώρα άφιξης 21:57. Λίγη ώρα μετά την έναρξη του δρομολογίου κινείται με ταχύτητα 131 km/h και πορεία ΝΑ (141 μοιρών).

Επόμενος σταθμός: Κατερίνη. Η αμαξοστοιχία κινείται με σταθερή ταχύτητα και ο καιρός στη Βόρεια Ελλάδα είναι βροχερός, όπως δείχνει η live εικόνα του δρομολογίου στις 17:26:05. Το μόνο που έχει να κάνει ένας επιβάτης για να δει όλα αυτά τα στοιχεία είναι να επισκεφτεί το railway.gov.gr και να αναζητήσει το δρομολόγιο που τον ενδιαφέρει.

Το railway.gov.gr βρίσκεται σε λειτουργία εδώ και ένα χρόνο περίπου, έχοντας καταγράψει ήδη 35.361 δρομολόγια τρένων στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη και στον Προαστιακό, όπως επίσης και 125.353 συνομιλίες που αναλύθηκαν με AI ανάμεσα στους εργαζόμενους των δρομολογίων από το σημείο αναχώρησης προς το σημείο άφιξης.

Η πρωτοποριακή ψηφιακή πλατφόρμα, που αποτελεί τη νέα δικλείδα ασφαλείας στον ελληνικό σιδηρόδρομο, δίνοντας ορατότητα στα τρένα, παρουσιάστηκε επισήμως παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προ ολίγων ημερών σε ειδική εκδήλωση του ΟΣΕ στο Παλαιό Αμαξοστάσιο της Σιδηροδρομικής Γραμμής Πειραιά-Πελοποννήσου, στον Πειραιά, κατά τη διάρκεια της οποίας τιμήθηκε και η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, καθώς το έργο υλοποιήθηκε με δωρεά 26 μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ύψους περίπου 2,49 εκατομμυρίων ευρώ.

Ο κ. Μητσοτάκης δε, χαρακτήρισε την πλατφόρμα ως «Μία εικόνα από το μέλλον», ενώ για τον τρόπο υλοποίησης του έργου έκανε μια σύγκριση ασυνήθιστη για το Δημόσιο: «Παραπέμπει περισσότερο σε startup επιχειρήσεις και λιγότερο σε ελληνικό Δημόσιο».

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν επίσης ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Γιώργος Κώτσηρας, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος, ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Χρήστος Δερμεντζόπουλος, ο Γενικός Γραμματέας Μεταφορών Στέλιος Σακαρέτσιος και ο Γενικός Γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Κυρανάκης.

Και εγένετο το railway.gov.gr

Αρχές του 2025. Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού τους σε γειτονική χώρα για την παρουσίαση του HEPOS, ο Στέλιος Σακαρέτσιος και ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης σκέφτηκαν ότι αυτό το σύστημα γεωεντοπισμού με ακρίβεια εκατοστών, που χρησιμοποιήθηκε στο Κτηματολόγιο, θα μπορούσε να ωφελήσει και τον ελληνικό σιδηρόδρομο. Αυτή η ιδέα δεν άργησε να βγει από το συρτάρι, καθώς λίγο καιρό αργότερα ο κ. Κυρανάκης ανέλαβε τη θέση του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών.

«Ήταν Ιανουάριος του 2025. Εγώ ήμουν τότε πρόεδρος του Κτηματολογίου και ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Επιστρέφαμε στην Αθήνα από μια γειτονική χώρα, όπου είχαμε πάει για να βοηθήσουμε με το δικό της κτηματολόγιο. Εκεί είχαμε παρουσιάσει το HEPOS, το σύστημα που χρησιμοποιούν στην Ελλάδα οι μηχανικοί για μετρήσεις ακριβείας στην κτηματογράφηση» αφηγείται στο mononews.gr ο κ. Σακαρέτσιος και προσθέτει στη συνέχεια:

«Στην επιστροφή, πάνω στη συζήτηση, μας ήρθε η ιδέα πως η ίδια τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και στον σιδηρόδρομο, ώστε ο ΟΣΕ να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή σε ποια ακριβώς γραμμή βρίσκεται κάθε τρένο. Η ιδέα έμεινε για λίγο στην άκρη. Όταν όμως, λίγους μήνες αργότερα, ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο των Μεταφορών, επιστρέψαμε σε εκείνη τη συζήτηση και ξεκινήσαμε αμέσως να δουλεύουμε για την υλοποίησή της».

Πώς όμως το σύστημα εντοπίζει τους συρμούς με ακρίβεια εκατοστών και προειδοποιεί για κίνδυνο σύγκρουσης;

Επενδύοντας σε ακρίβεια εκατοστών

Το Hepos δεν είναι GPS, αλλά κάτι πολύ περισσότερο. Το συνηθισμένο GPS έχει απόκλιση περίπου 15 μέτρων. Αν και δείχνει πού περίπου βρίσκεται ένας συρμός, δεν αρκεί για να ξεχωρίσει τη γραμμή ανόδου από τη διπλανή γραμμή καθόδου.

Το νέο σύστημα αποτέλεσε την ιδανική λύση, δεδομένου ότι το δίκτυο σταθμών αναφοράς του Κτηματολογίου διορθώνει το δορυφορικό σήμα. Στην προκειμένη περίπτωση, η θέση του τρένου υπολογίζεται κάθε δευτερόλεπτο, με ακρίβεια έως πέντε εκατοστά. Τα δεδομένα μεταφέρονται μέσω των δορυφόρων της Starlink, ώστε η επικοινωνία να συνεχίζεται και σε περιοχές χωρίς κάλυψη κινητής τηλεφωνίας, με δέκτες εντοπισμού, δορυφορικά πιάτα και κάμερες σε 134 μηχανές.

Όσον αφορά στις γραμμές, οι παλιές καταγραφές του δικτύου είχαν αποκλίσεις που δεν επέτρεπαν την αντιστοίχιση με τα νέα δεδομένα. Επομένως, ακολούθησαν καταγραφικά δρομολόγια σε 1.650 χιλιόμετρα γραμμών, για να αποτυπωθεί με ακρίβεια και η ίδια η τροχιά.

Ποτέ ξανά τρένα στην ίδια γραμμή

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών στις 28 Φεβρουαρίου του 2023, που στοίχισε τη ζωή 57 ανθρώπων είναι μία από τις μαύρες σελίδες στην ιστορία του ελληνικού σιδηρόδρομου. Το railway.gov.gr έρχεται να αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο μίας νέας τραγωδίας, με τη λειτουργία του να είναι συμπληρωματική ως προς τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση και το ETCS.

Συλλέγει ανεξάρτητα δεδομένα θέσης, έχοντας τη δυνατότητα να εντοπίσει μια επικίνδυνη προσέγγιση δύο συρμών και να στείλει προειδοποίηση στο κέντρο λειτουργίας στις Αχαρνές, που λειτουργεί σε 24ωρη βάση. Η ειδοποίηση γίνεται από πορτοκαλί κόκκινη, καθώς περιορίζονται τα περιθώρια αποφυγής της σύγκρουσης μέσω αλλαγής τροχιάς.

Στη συνέχεια,  οι χειριστές δίνουν την εντολή ακινητοποίησης με βάση συγκεκριμένο πρωτόκολλο, ενώ κάθε ενέργειά τους καταγράφεται. Στις σήραγγες, όπου χάνεται το δορυφορικό σήμα, η παρακολούθηση βασίζεται στις κάμερες. Σήμερα λειτουργούν τέσσερα κέντρα ελέγχου και κάμερες ανά 100 μέτρα, ενώ στα συγκεκριμένα σημεία δεν υπάρχουν κλειδιά που να επιτρέπουν αλλαγή γραμμής.

Την ίδια ώρα, εκτός από τη θέση των συρμών, η πλατφόρμα καταγράφει τις υπερβάσεις ταχύτητας. Κάθε υπέρβαση δημιουργεί αυτόματα υπόθεση προς διερεύνηση, με το σημείο, την ταχύτητα και σχετικό απόσπασμα βίντεο.

«Τέλος στους διαλόγους της ντροπής»

Οι διάλογοι του σταθμάρχη το βράδυ της τραγωδίας των Τεμπών ανέδειξαν πολλά από τα κακώς κείμενα του ελληνικού σιδηροδρόμου. Διάλογοι που γέμισαν θυμό και απογοήτευση, με φόντο ένα δυστύχημα, για το οποίο μέχρι και σήμερα οι πολίτες διαμαρτύρονται ζητώντας την απόδοση της δικαιοσύνης.

Όπως έχει αναφέρει επανειλημμένως και ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, το railway.gov.gr έρχεται να δώσει τέλος στους διαλόγους της ντροπής. Ο έλεγχος του railway.gov.gr επεκτείνεται και στις υπηρεσιακές συνομιλίες μέσω ασυρμάτου, μετατρέποντας τις συνομιλίες σε κείμενο, ενώ στη συνέχεια εντοπίζει με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, αποκλίσεις από το πρωτόκολλο επικοινωνίας. Την τελική αξιολόγηση κάνει υπάλληλος, αφού ακούσει την ηχογράφηση. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα διαθέσιμα στοιχεία, έχουν ήδη αναλυθεί περισσότερες από 120.000 συνομιλίες, με ελάχιστα ευρήματα.

Οι επόμενες φάσεις του έργου

Τέλος, για τις επόμενες φάσεις του έργου, σχεδιάζονται η ψηφιακή επιβεβαίωση παρουσίας σταθμαρχών και φυλάκων ισόπεδων διαβάσεων, καθώς και η αυτόματη ανάλυση εικόνας από τις περισσότερες από 3.500 κάμερες του δικτύου, με μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.

Από την τραγωδία των Τεμπών μέχρι και σήμερα, ο ελληνικός σιδηρόδρομος φαίνεται ότι προχωρά σταθερά σε μία φάση ανοδιοργάνωσης τόσο σε επίπεδο υποδομών, όσο και σε επίπεδο τροχαίου υλικού, με το ψηφιακό του μετασχηματισμό να παίζει σημαντικό ρόλο για την αποφυγή ενδεχόμενων ατυχημάτων με σύνθημα «Ποτέ ξανά Τέμπη», ένα αίτημα όλων των πολιτών της χώρας.

Ο σιδηρόδρομος σε πραγματικό χρόνο

Διαβάστε επίσης:

Μπήκαμε στη νέα Σχολή Οδηγών της ΟΣΥ: Ποιοι κάθονται στο τιμόνι, η «ρήτρα» της 5ετίας και το κενό των 400 θέσεων

Γιώργος Κώτσηρας στο mononews: Τι έρχεται σε λεωφορεία, τρόλεϊ, μετρό, ταξί, πατίνια και διπλώματα οδήγησης