Ουκρανία: Οι ΗΠΑ έθεσαν επίσημα στον Ζελένσκι το δίλημμα «Ντονμπάς ή ΝΑΤΟ» – Οι όροι του Κιέβου

Νέα δεδομένα στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία δημιουργεί η αποκάλυψη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα έθεσε ευθέως το ενδεχόμενο αποχώρησης των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς με αντάλλαγμα την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ. Ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι δεν αποδέχεται εκ των προτέρων εδαφικές παραχωρήσεις, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο διεξαγωγής δημοψηφίσματος, εφόσον προηγηθεί μια συνολική συμφωνία με ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας και οικονομική στήριξη.

Η αποκάλυψη έρχεται μετά τον τελευταίο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών με τη Ρωσία στο Αμπού Ντάμπι, σε μια περίοδο έντονης διπλωματικής κινητικότητας, καθώς το διεθνές ενδιαφέρον στρέφεται και στην επικείμενη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ.

Η τριμερής συνάντηση έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη, στο περιθώριο της Συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού, στην κινεζική πόλη Σεν-ζέν.

Παρότι το Ουκρανικό δεν περιλαμβάνεται επισήμως στην ατζέντα της συνάντησης, η οποία αναμένεται να επικεντρωθεί στο Ιράν, οι εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής.

Η αμερικανική πρόταση για το Ντονμπάς και η απάντηση του Ζελένσκι

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποκάλυψε ότι, κατά τις πρόσφατες συνομιλίες, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν για πρώτη φορά με άμεσο τρόπο το ερώτημα εάν η Ουκρανία θα μπορούσε να αποχωρήσει από το Ντονμπάς, εφόσον εξασφάλιζε την ένταξή της στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

«Οι Αμερικανοί έθεσαν το ερώτημα: “Τι θα γινόταν αν η Ουκρανία εντασσόταν στο ΝΑΤΟ; Θα αποχωρούσε η Ουκρανία από το Ντονμπάς;”», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους, σύμφωνα με τις δηλώσεις που δημοσιοποίησε το γραφείο του.

Η αναφορά αυτή επαναφέρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα της σύγκρουσης, καθώς συνδέει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας με το μελλοντικό καθεστώς ασφαλείας της χώρας.

Ο Ζελένσκι επισήμανε ότι η προοπτική ένταξης στο ΝΑΤΟ επανέρχεται πλέον στη συζήτηση, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για εξαιρετικά δύσκολο ζήτημα, ιδίως λόγω της αντίθεσης της Μόσχας.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία «κόκκινη γραμμή» για τη Ρωσία, επικαλούμενος την επέκταση του ΝΑΤΟ ως έναν από τους λόγους για την έναρξη της ευρείας ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022.

Οι όροι του Κιέβου και το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος

Παρά την αμερικανική προσέγγιση, ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνησή του δεν είναι διατεθειμένη να συμφωνήσει εκ των προτέρων στην παραχώρηση ουκρανικών εδαφών.

Δεν απέκλεισε, ωστόσο, το ενδεχόμενο να τεθεί μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία στην κρίση των Ουκρανών πολιτών μέσω εθνικού δημοψηφίσματος, εφόσον προηγουμένως έχουν εξασφαλιστεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, μια τέτοια συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από τη Δύση, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο νέας ρωσικής επίθεσης.

Παράλληλα, το Κίεβο θεωρεί απαραίτητη τη διατήρηση ενός ισχυρού ουκρανικού στρατού, με επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση, καθώς και τη διασφάλιση οικονομικών πόρων για την ανοικοδόμηση της χώρας.

Ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι μόνο εφόσον διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο πακέτο, το οποίο θα καλύπτει την ασφάλεια, τη στρατιωτική ισχύ και την οικονομική αποκατάσταση της Ουκρανίας, θα μπορούσε να ζητήσει από την κοινωνία να αποφασίσει εάν αποδέχεται ή απορρίπτει τη συμφωνία.

Με αυτή τη θέση, ο Ζελένσκι διατηρεί ανοιχτή τη δυνατότητα πολιτικού συμβιβασμού, χωρίς να αναγνωρίζει εκ των προτέρων οποιαδήποτε εδαφική παραχώρηση προς τη Ρωσία.

«Αυτός ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει πρώτα»

Ο Ζελένσκι απέρριψε παράλληλα τη ρωσική πρόταση να προηγηθεί μια ευρύτερη διαπραγμάτευση για την αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρώπης, προτού συμφωνηθούν οι όροι για τον τερματισμό του πολέμου.

Η Μόσχα επιδιώκει να συνδέσει τη διευθέτηση της ουκρανικής σύγκρουσης με μια συνολική αναθεώρηση των ρυθμίσεων ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο, προσέγγιση την οποία το Κίεβο απορρίπτει.

«Δεν μπορούμε να ανατρέψουμε τα πάντα και να ξεκινήσουμε συζητώντας την αλλαγή του πλαισίου ασφαλείας στον κόσμο ή συνολικά στην ευρωπαϊκή ήπειρο και μόνο στη συνέχεια να μιλήσουμε για τον τερματισμό αυτού του πολέμου. Αυτός ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει πρώτα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η τοποθέτηση του Ουκρανού προέδρου κινείται στην ίδια κατεύθυνση με τις θέσεις που εξέφρασαν Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο, όπου υπογραμμίστηκε η ανάγκη να προηγηθεί η διευθέτηση της σύγκρουσης στην Ουκρανία.

Κούσνερ: Οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι χρειάζονται συμβιβασμοί

Από την αμερικανική πλευρά, ο Τζάρεντ Κούσνερ, απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, αναφέρθηκε στο κλίμα των πρόσφατων συνομιλιών, επισημαίνοντας ότι τόσο η ουκρανική όσο και η ρωσική πλευρά προσήλθαν στη διαπραγμάτευση με μαξιμαλιστικές θέσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, παρά τις μεγάλες διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές, υπάρχει η αντίληψη ότι ο τερματισμός του πολέμου θα απαιτήσει πρακτικούς συμβιβασμούς.

Οι δηλώσεις του αποτυπώνουν τη δυσκολία της διαπραγματευτικής διαδικασίας, καθώς τα ζητήματα των εδαφών, των εγγυήσεων ασφαλείας και της μελλοντικής σχέσης της Ουκρανίας με το ΝΑΤΟ παραμένουν ανοιχτά.

Η διαφωνία για την ανθρωπιστική εκεχειρία στην Κοστιαντινίβκα

Την ώρα που συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στο ουκρανικό μέτωπο δεν έχουν σταματήσει.

Ο Ζελένσκι απέρριψε πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για τοπική ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός στην Κοστιαντινίβκα, στην περιφέρεια του Ντονέτσκ, υποστηρίζοντας ότι η ρωσική πρωτοβουλία εξυπηρετεί στρατιωτικούς σκοπούς.

Κατά την εκτίμηση του Ουκρανού προέδρου, η Μόσχα επιδιώκει μέσω της συγκεκριμένης πρότασης να διευκολύνει την κατάληψη της πόλης, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο των συγκρούσεων.

Ο ίδιος ανέφερε ότι η Ουκρανία έχει προτείνει ανθρωπιστική εκεχειρία και σε επτά ή οκτώ ακόμη οικισμούς κατά μήκος της πρώτης γραμμής, όπου εξακολουθούν να βρίσκονται εγκλωβισμένοι άμαχοι, μεταξύ των οποίων και παιδιά.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Ρωσία δεν έχει ανταποκριθεί θετικά στις ουκρανικές προτάσεις για ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός στις συγκεκριμένες περιοχές.

Από την πλευρά της, η Μόσχα αρνείται ότι στοχοποιεί σκόπιμα αμάχους κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Το βλέμμα στην τριμερή Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ

Η νέα συζήτηση για το Ντονμπάς και την πιθανή ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ συμπίπτει με τις προετοιμασίες για την τριμερή συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα.

Η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη, στο περιθώριο της Συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού στη Σεν-ζέν, με το Ιράν να αναμένεται να αποτελέσει το βασικό αντικείμενο των συνομιλιών.

Παρότι το ουκρανικό ζήτημα δεν περιλαμβάνεται επισήμως στην ατζέντα, η διπλωματική κινητικότητα γύρω από τις προσπάθειες επίτευξης ειρηνευτικής συμφωνίας διατηρεί το ενδιαφέρον στραμμένο στις επαφές των τριών ηγετών.

Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει προκύψει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ οι συγκρούσεις συνεχίζονται και οι διαφωνίες για το εδαφικό καθεστώς του Ντονμπάς και τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας παραμένουν ουσιαστικές.