Το θέμα της ενέργειας κυριολεκτικά «καίει» νοικοκυριά και επιχειρήσεις – οι ενεργοβόρες φυσιολογικά διαμαρτύρονται εντονότερα.
Στο υπουργείο ενέργειας ο Σταύρος Παπασταύρου έχει την γενική ευθύνη και μάλιστα ανακοίνωσε στις 13 Νοεμβρίου 2026 ότι ολοκληρώθηκε η αξιολόγηση αιτήσεων για νέους αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης και ότι έργα συνολικής ισχύος έως 4.700 MW περνούν στην επόμενη φάση. Αρμόδιος υφυπουργός, όμως, είναι ο Νίκος Τσάφος που καλύπτει τις αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, ενώ ταυτόχρονα εποπτεύει τους φορείς του ενεργειακού τομέα. Έχοντας διατελέσει για πάνω από τρία χρόνια σύμβουλος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, προφανώς αφενός φέρει ευθύνη για την ενεργειακή πολιτική ως σύμβουλος πρωθυπουργού και, αφετέρου, διαθέτει ισχυρά πολιτικά ερείσματα ώστε να εμμένει στις θέσεις του ειδικά για το θέμα της αποθήκευσης της ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι θέσεις που τον έχουν φέρει αντιμέτωπο με την απαίτηση νοικοκυριών και επιχειρήσεων για φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια.
Ο Νίκος Τσάφος δεν παρέλαβε έναν τομέα χωρίς σχέδιο ή χωρίς επενδυτικό ενδιαφέρον. Ήδη, από το 2023 Είχε διαμορφωθεί το βασικό νομοθετικό πλαίσιο αποθήκευσης, είχαν πραγματοποιηθεί δύο διαγωνισμοί για περίπου 700 MW μπαταριών, τον Αύγουστο του 2023 και τον Φεβρουάριο του 2024, είχε αποφασιστεί η αξιοποίηση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (150 εκατ. ευρώ) για την επιδότηση επενδύσεων και είχε εκδηλωθεί μεγάλο ενδιαφέρον από επενδυτές, με αιτήσεις πολλαπλάσιες της ισχύος που χρειαζόταν το σύστημα. Η στροφή προς εμπορικές μπαταρίες χωρίς λειτουργική ενίσχυση είχε ήδη αποφασιστεί επί της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας, το 2024. Αφήνοντας κατά μέρος την οποία επιρροή του συμβούλου Νίκου Τσάφου στην τότε πολιτική ηγεσία στο συγκεκριμένο θέμα, το πρώτο κρίσιμο ερώτημα για τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο είναι αν αυτή η πολιτική όφειλε να παραμείνει σε ισχύ από την στιγμή που τα δεδομένα του 2024 είχαν πλήρως ανατραπεί;
Όταν η ενέργεια είναι ακριβή, εσύ την παράγεις φτηνά και μετά την πετάς, κάτι το στραβό συμβαίνει. Ποια είναι, λοιπόν, η εικόνα σήμερα; Το πλήρες ενεργειακό ισοζύγιο της περιόδου Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026 δίνει εγχώρια παραγωγή 50.039 GWh με την εγχώρια ζήτηση στα 43.666GWh και τις καθαρές εξαγωγές στα 6.673GWh. Η παραγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας ήταν 29.331 GWh – τυπικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι ΑΠΕ καλύπτουν το 67,6% της εγχώριας ζήτησης. Η εικόνα είναι κάπως πιο περίπλοκη.
Καταρχήν κανονικά πρέπει να αφαιρεθεί η παραγωγή από τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα (5,028GWh) που μπορούν υπό προϋποθέσεις, να περιορίσουν προσωρινά την παραγωγή τους και να διατηρήσουν το νερό για αργότερα. Ορισμένα διαθέτουν και δυνατότητα άντλησης. Επομένως η πραγματική παραγωγή των ΑΠΕ ανέρχεται σε 24,303 GWh. Από αυτά τα 2,063 GWh κατέληξαν σε περικοπές. Δηλαδή ενέργεια που μπορούσε να παραχθεί αλλά δεν παρήχθη.
Θα μου πείτε «κάτι έγινε. Ναι. Αλλά πολύ λίγο. Αρκεί απλά να αναφέρουμε πως οι περικοπές που αποφεύχθηκαν στην περίοδο από τον Απρίλιο μέχρι σήμερα με τα 700 MW αφορούν μόλις το 5,3% του συνόλου.
Οι πρώτες μπαταρίες άρχισαν να λειτουργούν τον Απρίλιο, οπότε αμέσως τίθεται ένα ερώτημα κυβερνητικής και υπουργικής πολιτικής. Το πρόβλημα με την έλλειψη αποθήκευσης σε συνδυασμό (διότι ο απόλυτος διαχωρισμός είναι δύσκολος) με την έλλειψη υποδομής για την μεταφορά της παραγόμενης από ΑΠΕ ενέργειας ήταν γνωστό από χρόνια. Βέβαια, η πηγή του βρίσκεται στην επέκταση των ΑΠΕ χωρίς να έχει σχεδιαστεί επαρκώς ήταν ο συγχρονισμός της παραγωγής με την αποθήκευση, τα δίκτυα και την πραγματική ζήτηση.
Και για να είμαστε ακριβοδίκαιοι. Η πρώτη περίοδος με αυτές τις συνθήκες είναι από 2006 έως το 2013. Τα μνημόνια υποχρεώνουν μία περίοδο διόρθωσης αλλά από το 2018 και για μία διετία ακολουθεί νέα περίοδος άνθησης. Αναπόφευκτα το θέμα της αποθήκευσης αναδεικνύεται αμέσως, και έτσι στην περίοδο 2021-2022 διαμορφώνεται το εθνικό πλαίσιο. Κι εδώ αρχίζουν τα ερωτηματικά.
Σήμερα, με αναφορά στους πρώτους και ήδη καθυστερημένους με βάση τα γεγονότα διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ έχουμε εγκατεστημένη ισχύ 901 MW αλλά λειτουργούν μόνο για 700ΜW.Η ισχύς δίνεται από την διάρκεια λειτουργίας, για παράδειγμα, μια μπαταρία 100 MW με διάρκεια δύο ωρών αποθηκεύει ονομαστικά 200 MWh. Ακόμη αναμένεται η ολοκλήρωση των υπόλοιπων έργων!
Οπότε, με απλά λόγια, γιατί, ενώ από το 2021–2022 είχε αναγνωριστεί θεσμικά η ανάγκη αποθήκευσης και από τον Απρίλιο του 2023 είχε γίνει ορατή η λειτουργική πίεση στο σύστημα, χρειάστηκε να φθάσουμε στο 2026 για να λειτουργήσουν οι πρώτες μεγάλες μπαταρίες; Η ΡΑΑΕΥ και ο πρώην σύμβουλος και νυν υφυπουργός οφείλουν μία εξήγηση.
Τα βήματα και οι καθυστερήσεις ειδικά στην εποχή του υφυπουργού Νίκου Τσάφου είναι σαφή: Τον Μάρτιο του 2025 γίνεται πρόσκληση για εμπορικές μπαταρίες χωρίς επιδότηση, μέχρι 4,7GW, και η κατάταξη ολοκληρώνεται 18 μήνες μετά! Τον Σεπτέμβριο 2025 είχε παρεμβληθεί τροποποίηση των όρων και δοθεί παράταση των αιτήσεων, μετά είχε ακολουθήσει νέα παράταση για να φτάσουμε τελικά στην ανακοίνωση για εμπορικές μπαταρίες έως4,700 MW όπου ακόμη περιμένουμε προχωρήσουν στη διαδικασία προσφορών σύνδεσης.
Το βασικό πρόβλημα εστιάζεται στο γεγονός πως για την αποθήκευση ο Νίκος Τσάφος στηρίζεται στη σταδιακή ανάπτυξή της, με περιορισμένη δημόσια επιδότηση και αυξανόμενη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων. Βασικό του επιχείρημα είναι ότι η ταχεία μείωση του κόστους των μπαταριών δικαιολογεί την αποφυγή πρόωρων και γενναιόδωρων επιδοτήσεων. Παράλληλα, ο Τσάφος υποστηρίζει την αντλησιοταμίευση, την προσθήκη μπαταριών σε υφιστάμενες ΑΠΕ και την αυτοκατανάλωση, αντί της αποκλειστικής εξάρτησης από αυτόνομες μπαταρίες. Η διαχρονική του προσέγγιση συνδυάζει, επομένως, συγκράτηση του κόστους επιδοτήσεων, τεχνολογική διαφοροποίηση και σταδιακή διεύρυνση της αποθήκευσης με όρους αγοράς. Το ερώτημα που πάλι προβάλει είναι αν αυτή η πολιτική δικαιολογείται από τις σημερινές συνθήκες? Δικαιολογείται αυτή η υπερβολική εξάρτηση από την αγορά – όταν ο πολίτης καίγεται?
Στη βάση αυτή, η κριτική που του ασκείται εστιάζεται σε τέσσερα σημεία. Αμφισβητεί τον χρονισμό, την ταχύτητα εφαρμογής και τα αποτελέσματα της πολιτικής. Ειδικότερα, τα τέσσερα σημεία είναι τα εξής:
Πρώτο, οι καθυστερήσεις: οι αδειοδοτήσεις, οι όροι σύνδεσης και η ενεργοποίηση επενδύσεων δεν προχώρησαν με την απαιτούμενη ταχύτητα, παρά το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον. Δεύτερο, η οικονομική επιλογή: η αποφυγή πρόωρων επιδοτήσεων μπορεί να περιόρισε το κόστος εγκατάστασης, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι η εξοικονόμηση υπερβαίνει το κόστος της ενέργειας που χάθηκε στο μεταξύ. Τρίτο, η λειτουργία της αγοράς: η Ελλάδα εξακολουθεί να εξάγει φθηνή ενέργεια σε ώρες υπερπαραγωγής και να αντιμετωπίζει υψηλές τιμές σε άλλες ώρες, χωρίς επαρκή δυνατότητα χρονικής μεταφοράς της παραγωγής. Τέταρτο, το όφελος για τους καταναλωτές και τη βιομηχανία: η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ δεν έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη και σταθερή μείωση του τελικού κόστους ηλεκτρισμού.
Στο τέλος-τέλος πρόκειται και για μία ιδεολογική διαμάχη. Έχει λάβει υπόψιν του ο κ. Τσάφος το κόστος που καταβάλλεται ενώ περιμένουμε αφενός μεν να φτηνύνουν οι μπαταρίες, αφετέρου δε να υποφέρουν οικονομικά οι πολίτες? Αφήνοντας δε κατά μέρος την πολιτική και κοινωνική διάσταση που ο κ. Τσάφος φαίνεται να αγνοεί, μπορεί να μας πει πόσα χρήματα εξοικονόμησε η χώρα καθυστερώντας τις επενδύσεις σε μπαταρίες και πόσα χρήματα έχασε, στο ίδιο διάστημα, από τις περικοπές ΑΠΕ και τη χρήση ακριβότερης ηλεκτροπαραγωγής;
Ζούμε σε μία αντίφαση. τον Σεπτέμβριο 2026 είχαμε ταυτόχρονα: 106,5 ώρες σχεδόν μηδενικών ή αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, 158,2 GWh περικοπών ΑΠΕ και μέση μηνιαία χονδρεμπορική τιμή 156,3 €/MWh, την υψηλότερη από τον Ιανουάριο 2023. Ο ηλεκτρισμός μπορεί να είναι εξαιρετικά φθηνός σε ορισμένες ώρες και πολύ ακριβός σε άλλες. Να σημειωθεί ότι στο εννεάμηνο είχαμε 1055 ώρες – το 16% του συνόλου – με μηδενικές ή αρνητικές τιμές χονδρεμπορικής. Η έλλειψη επαρκούς αποθήκευσης ενισχύει αυτήν τη διακύμανση – και ο κ. Τσάφος απλώς καθυστερεί. Δεν ασχολείται καν να διορθώσει τις καθυστερήσεις που δημιούργησε ο Κώστας Σκρέκας ή το έκτρωμα του χρωματιστών τιμολογίων του Θοδωρή Σκυλακάκη. Αλλά, το θέμα είναι η ιδεολογία: φόρτωσε τα πάντα στον πολίτη. Και ενώ οι αριθμοί φωνάζουν, το πρόγραμμα των 4.700 MW χρειάστηκε περίπου είκοσι μήνες για να φτάσει στην κατάταξη των επενδυτικών αιτήσεων. Ακόμη δεν έχει αποδώσει ούτε μία νέα λειτουργική μπαταρία μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας
Κλείνω αυτή τη δυστυχώς (λόγω θέματος) μακροσκελή στήλη με τρία ερωτήματα για τον κ. Υφυπουργό:
Γιατί χρειάστηκαν περίπου 12,5 μήνες από το κλείσιμο των αιτήσεων μέχρι τη δημοσίευση της κατάταξης των 4,7 GW; Πόσος χρόνος αναλογεί στην αξιολόγηση και πόσος στην τελική διοικητική έγκριση;
Πόσα από τα επιδοτούμενα έργα ήταν κατασκευαστικά έτοιμα αλλά δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν λόγω εκκρεμών κανονιστικών, συμβατικών ή τεχνικών διαδικασιών; Ποιες μπορούσε τελικά να είχε επιλύσει το υπουργείο;
Πόσες πρόσθετες GWh θα μπορούσαν πράγματι να είχαν αποθηκευτεί αν οι σχετικές διαδικασίες είχαν ολοκληρωθεί νωρίτερα;
Διαβάστε επίσης:
HELLENiQ και Motor Oil: O φόρος δικαιολογείται η έκπτωση επιβάλλεται