Ο μεγάλος κερδισμένος της συνάντησης στη Σενζέν ήταν ο Πούτιν.
Η παρουσία του δίπλα στους προέδρους των ΗΠΑ και της Κίνας αναβάθμισε το διεθνές κύρος του, περιόρισε τη διπλωματική του απομόνωση και όξυνε την ευρωπαϊκή δυσπιστία προς την Ουάσιγκτον. Η μεγάλη χαμένη ήταν, φυσικά, η Ευρώπη. Και πώς να αισθανθεί ασφαλής όταν ο πρόεδρος της χώρας από την οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η άμυνά της, αποκαλεί τον Πούτιν «φίλο» και, λίγες ώρες αργότερα, αμφισβητεί τη σκοπιμότητα της ευρωπαϊκής βοήθειας προς το Κίεβο;
Οι ΗΠΑ κατέγραψαν μια περιορισμένη διπλωματική επιτυχία. Ο Τραμπ, που επιθυμούσε διακαώς μια διαπραγμάτευση για τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων, απέσπασε τη συναίνεση του Σι και του Πούτιν για διάλογο με αντικείμενο τη μείωση του πυρηνικού κινδύνου. Συζήτησε επίσης κατ’ ιδίαν με τον Πούτιν για την Ουκρανία, χωρίς την Ουκρανία και χωρίς την Ευρώπη. Τι απτό έφερε πίσω; Στο Ουκρανικό, ούτε καν κατάπαυση του πυρός. Το αν οι δύο τους συζήτησαν πίσω από κλειστές πόρτες όρους που θα οδηγήσουν τελικά στον διαμελισμό της χώρας παραμένει άγνωστο μεν αλλά πιθανό, δε. Στο μέτωπο του Ιράν, η Ουάσιγκτον έμεινε να λύσει μόνη της, και με όποιο κόστος, τον γόρδιο δεσμό του «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη».
Το κοινό ανακοινωθέν, πάντως, θα μπορούσε κάλλιστα να μην είχε εκδοθεί. Σε μια «Διακήρυξη για την Ειρήνη», οι τρεις ηγέτες κατάφεραν να μην κατονομάσουν κανέναν από τους δύο πολέμους.
Η σχεδόν σιωπηλή παρουσία του Σι «πρόδωσε» το παιγνίδι. Η Κίνα κρατά σχεδόν όλα τα χαρτιά και, το κυριότερο, δεν βιάζεται. Για τον Σι, η παρουσία του Αμερικανού προέδρου στη Σενζέν ήταν από μόνη της πολιτικό αποτέλεσμα. Έδειξε ότι μπορεί να φέρει στη χώρα του τους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων και να προεδρεύσει σε συζήτηση για την παγκόσμια τάξη. Διότι, η Κίνα ήδη δουλεύει πάνω στο συγκεκριμένο θέμα και ετοιμάζεται να δημοσιοποιήσει τις προτάσεις της. Η αναφορά στον ΟΗΕ δεν είναι τόσο κενή περιεχομένου όσο φαίνεται σε πρώτη ανάγνωση. Συναίνεσε σε διάλογο για τον πυρηνικό κίνδυνο χωρίς χρονοδιάγραμμα, διατηρώντας ακέραιη την ελευθερία του Πεκίνου να καθορίζει το μέγεθος του οπλοστασίου του.
Δύο λεπτομέρειες φωτίζουν το παιγνίδι. Η πρώτη αφορά την πατρότητα της συνάντησης. Η Μόσχα πρότεινε την τριμερή. Η μεγαλομανία του Τραμπ αρκούσε για να την αποδεχθεί. Το Πεκίνο τη φιλοξένησε, γνωρίζοντας ότι και μόνο η άφιξη των δύο προέδρων σε κινεζικό έδαφος του απέφερε πολιτικό κέρδος. Η Ευρώπη απλώς δεν κλήθηκε.
Η δεύτερη λεπτομέρεια εκτυλίχθηκε στο αεροδρόμιο. Τον Τραμπ υποδέχθηκε προσωπικά ο Σι. Τον Πούτιν υποδέχθηκε ο στενός συνεργάτης του Κινέζου προέδρου, Τσάι Τσι. Ασφαλώς ο Σι ανταπέδιδε την τιμή που του είχε κάνει ο Τραμπ στην Ουάσιγκτον. Έκανε, όμως, και κάτι περισσότερο. Στον Πούτιν έδωσε τη φωτογραφία της ισοτιμίας. Για τον Τραμπ πήγε ο ίδιος στη σκάλα του αεροπλάνου. Η ανερχόμενη δύναμη είναι η Κίνα. Και ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστεί την αναμέτρησή της με τις ΗΠΑ θα κρίνει, σε μεγάλο βαθμό, αν οι δύο τους θα πέσουν στην παγίδα του Θουκυδίδη. Ο Σι έδειξε πως θέλει να το αποφύγει. Ίσως διότι θεωρεί πως στο όχι μακρινό μέλλον η πρωτοκαθεδρία της Κίνας είναι νομοτελειακή.
Η ήττα της Ευρώπης έχει θεσμικό βάθος. Η πολιτική της ενότητα σκοντάφτει στην απουσία ευρωπαϊκής ηγεσίας με εντολή να διαπραγματεύεται και εξουσία να δεσμεύεται. Το πολιτισμικό χάσμα στο εσωτερικό της διευρύνεται όσο αδυνατεί να συμφωνήσει στα όρια της συμπερίληψης. Η οικονομική της αδυναμία βαθαίνει όσο οι κυβερνήσεις της αναλώνονται στα επουσιώδη και αδυνατούν να συμφωνήσουν στα κρίσιμα: πώς θα ανταγωνιστούν τις ΗΠΑ και την Κίνα στην τεχνητή νοημοσύνη; Πώς θα κινητοποιήσουν τα κεφάλαια που χρειάζονται για να αυξηθεί η παραγωγικότητα; Ποιος θα πληρώσει το κόστος της προσαρμογής, ώστε να την αντέξουν οι κοινωνίες τους; Μέσα σ’ αυτό το κενό οράματος, ο οικονομικός εθνικισμός φουντώνει και ξυπνά μαζί του τον παλιό εθνικισμό του 19ου αιώνα.
Η ευρωπαϊκή ήττα αποτυπώθηκε σ’ ένα τηλεφώνημα. Στο Βερολίνο οι Ευρωπαίοι συζητούσαν με τον Ζελένσκι πόσα θα διαθέσουν για να συνεχίσει η Ουκρανία να αμύνεται. Από το προεδρικό αεροσκάφος, επιστρέφοντας από τη Σενζέν, ο Τραμπ τούς εξηγούσε τι θέλει ο Πούτιν και τους ζητούσε τον λόγο για τα χρήματα που οι ίδιοι σκοπεύουν να δώσουν. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν κάθε δικαίωμα να αγανακτούν. Οφείλουν, όμως, και μία απάντηση στους πολίτες τους. Πώς κατάφεραν να αναλάβουν τόσο μεγάλο μέρος του λογαριασμού του πολέμου και να αφήσουν σε άλλους την πρωτοβουλία για τους όρους της ειρήνης;
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
- Πέραμα: Έσπασε ο κεντρικός αγωγός λυμάτων – «Περιορίστε τις μετακινήσεις» λέει ο δήμαρχος
- Μπαχρέιν: Το υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε προειδοποίηση για πιθανή απειλή
- Γαλλία: Επεισόδια σε Μπορντό, Μαραλλία και Λυών – Νέο κύμα διαδηλώσεων για το κόστος διαβίωσης και την αστυνόμευση
- NYT: Ο πόλεμος στο Ιράν αλλάζει οριστικά την παγκόσμια ενεργειακή τάξη – Οι μεγάλοι κερδισμένοι και οι νέες ισορροπίες