Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης: Add mononews.gr on Google

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν προκαλεί απλώς μία ακόμη αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά επιταχύνει μια βαθύτερη και ενδεχομένως μη αναστρέψιμη αναδιάρθρωση του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Σχεδόν εννέα μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η διατάραξη των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει αλλάξει οριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι χώρες αντιμετωπίζουν την ενεργειακή τους ασφάλεια, επιταχύνοντας τις επενδύσεις στην ηλεκτροκίνηση και στην εγχώρια παραγωγή ενέργειας.

Η νέα έκθεση World Energy Outlook αποτελεί την πληρέστερη μέχρι σήμερα αποτίμηση των συνεπειών του πολέμου για την παγκόσμια ενέργεια. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, η σύγκρουση έχει κλονίσει την αξιοπιστία των Στενών του Ορμούζ ως βασικού διαδρόμου μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθιστώντας απίθανη την επιστροφή στις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο, παρά την πρόσφατη ανάκαμψη των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο.

1

«Δεν βλέπω καμία αξιόπιστη διαδρομή που θα μπορούσε να επαναφέρει τον ενεργειακό κόσμο στην κατάσταση που βρισκόταν προηγουμένως», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, συνοδεύοντας τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, όπως αναφέρουν οι New York Times.

Η κρίση των Στενών του Ορμούζ και η νέα ενεργειακή πραγματικότητα

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, περιορίζοντας την πρόσβαση μέσω των Στενών του Ορμούζ σε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και σε σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου, ο Φατίχ Μπιρόλ είχε χαρακτηρίσει την αναστάτωση στις αγορές ως τη μεγαλύτερη απειλή που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

Σήμερα, ο IEA εκτιμά ότι οι επιπτώσεις της κρίσης θα είναι μακροχρόνιες, ανεξάρτητα από το πότε θα ολοκληρωθεί η σύγκρουση.

Ο Οργανισμός, με έδρα το Παρίσι, ιδρύθηκε μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973-1974, ως αντίβαρο στον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (OPEC). Έκτοτε πραγματοποιεί εκτεταμένες αναλύσεις για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και παρέχει συμβουλές πολιτικής στα κράτη-μέλη του.

Η νέα έκθεση, συνολικής έκτασης 563 σελίδων, εξετάζει διαφορετικά σενάρια για το πώς οι κυβερνήσεις αντιδρούν ήδη στην κρίση του Περσικού Κόλπου και πώς ενδέχεται να προσαρμόσουν τις ενεργειακές στρατηγικές τους τα επόμενα χρόνια.

«Οι προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις, από τη δεκαετία του 1970 και μετά, άφησαν όλες διαρκή αποτυπώματα στον ενεργειακό κόσμο», επισημαίνει η έκθεση.

«Το ίδιο θα συμβεί και αυτή τη φορά. Και όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο βαθύτερα θα είναι αυτά τα αποτυπώματα».

Ο IEA διευκρινίζει, ωστόσο, ότι κανένα από τα σενάρια που παρουσιάζει δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως οριστική πρόβλεψη.

Πώς ο πόλεμος μπορεί να μειώσει τη ζήτηση πετρελαίου

Στο ένα άκρο των σεναρίων που εξετάζει ο Οργανισμός βρίσκεται η προοπτική παρατεταμένων διαταραχών στις θαλάσσιες μεταφορές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή.

Σε μια τέτοια περίπτωση, όλο και περισσότερες χώρες θα μπορούσαν να θεωρήσουν ότι οι κίνδυνοι και το κόστος εισαγωγής ορυκτών καυσίμων είναι υπερβολικά υψηλά και να στραφούν σε πιο φιλόδοξες ενεργειακές πολιτικές.

Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την επιτάχυνση της διείσδυσης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, την ενίσχυση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριες πηγές και την ταχύτερη ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον IEA, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου κατά 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Σήμερα, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στα 102,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Μάλιστα, μια ιδιαίτερα επιθετική επέκταση της ηλεκτροκίνησης θα μπορούσε από μόνη της να υποκαταστήσει κατανάλωση άνω των 11 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως έως το 2035.

Το εναλλακτικό σενάριο: Αύξηση της ζήτησης έως το 2050

Η έκθεση εξετάζει και μια διαφορετική εξέλιξη, στην οποία οι κυβερνήσεις δεν προχωρούν σε νέες ενεργειακές πολιτικές, ενώ η ασφαλής διέλευση φορτίων πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα Στενά του Ορμούζ αποκαθίσταται έως το τέλος του 2027.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου θα συνεχίσει να αυξάνεται σταθερά έως το 2050.

Η αυξανόμενη διείσδυση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, καθώς και η υποχώρηση του κόστους των φωτοβολταϊκών πάνελ και των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, θα αντισταθμίζονται από την υψηλότερη κατανάλωση ορυκτών καυσίμων σε άλλους τομείς.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι βαριές οδικές μεταφορές, η αεροπορία και η πετροχημική βιομηχανία.

Το αποτέλεσμα θα ήταν η διατήρηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε υψηλά επίπεδα, οδηγώντας σε άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2,9 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ακόμη και μικρές πρόσθετες αυξήσεις της θερμοκρασίας ενισχύουν σημαντικά τους κινδύνους από θανατηφόρους καύσωνες, δασικές πυρκαγιές, ξηρασίες και ακραίες καταιγίδες.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ είχε ασκήσει δημόσια πίεση στον IEA να συμπεριλάβει στην έκθεσή του αυτό το πιο συντηρητικό σενάριο.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, είχε χαρακτηρίσει «παράλογη» την προηγούμενη πρόβλεψη του Οργανισμού ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να κορυφωθεί έως το τέλος της δεκαετίας.

Ο IEA επισημαίνει ότι, ανεξάρτητα από την πορεία που θα ακολουθήσει ο κόσμος, η αύξηση των εισοδημάτων και του πληθυσμού θα συνεχίσει να ενισχύει τις ενεργειακές ανάγκες.

Παράλληλα, η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα ενεργειακά συστήματα.
Κλιματισμός: Για πρώτη φορά η ψύξη ξεπερνά τη θέρμανση

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που μεταβάλλει ριζικά τις ενεργειακές ανάγκες του πλανήτη.

Σύμφωνα με τον IEA, για πρώτη φορά στην ιστορία, οι ενεργειακές ανάγκες για την ψύξη των κτιρίων ξεπερνούν εκείνες για τη θέρμανσή τους.

Η άνοδος των θερμοκρασιών, σε συνδυασμό με την αύξηση των εισοδημάτων και την εξάπλωση των κλιματιστικών, δημιουργεί πρόσθετη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας την ανάγκη για επενδύσεις σε νέες υποδομές παραγωγής και διανομής.

Επιπλέον 700 δισ. δολάρια για τους εξαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου

Οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου είναι ιδιαίτερα άνισες μεταξύ των χωρών.

Για τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, η κρίση έχει προκαλέσει σημαντική αύξηση του ενεργειακού κόστους.

Αντίθετα, οι χώρες που εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο αναμένεται να αποκομίσουν πρόσθετα έσοδα 700 δισ. δολαρίων μέσα στο 2026, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας, σύμφωνα με τον IEA.

Η διαταραχή στην προσφορά και η άνοδος των διεθνών τιμών έχουν ενισχύσει τα έσοδα των παραγωγών, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένες χώρες του Περσικού Κόλπου στη διακίνηση των εξαγωγών τους.

Ο άνθρακας κερδίζει προσωρινά έδαφος – Η στροφή της Κίνας

Η ενεργειακή κρίση έδωσε επίσης προσωρινή ώθηση στη χρήση άνθρακα, του ορυκτού καυσίμου με τις υψηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Ωστόσο, σε όλα τα σενάρια του IEA, η παγκόσμια κατανάλωση άνθρακα προβλέπεται να μειωθεί έως το 2030.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη αναμένεται να διαδραματίσει η Κίνα, η οποία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ της παγκόσμιας ζήτησης άνθρακα.

Παρά τη μεγάλη εξάρτησή της από το συγκεκριμένο καύσιμο, η κινεζική οικονομία προχωρά με ταχείς ρυθμούς στην ανάπτυξη της αιολικής, ηλιακής και πυρηνικής ενέργειας, περιορίζοντας σταδιακά τις ανάγκες της για ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα.

Η πυρηνική ενέργεια στους μεγάλους κερδισμένους

Ένας ακόμη τομέας που ενδέχεται να επωφεληθεί από τη νέα ενεργειακή πραγματικότητα είναι η πυρηνική ενέργεια.

Σύμφωνα με τον IEA, βρίσκονται υπό κατασκευή παγκοσμίως νέες πυρηνικές μονάδες συνολικής ισχύος περίπου 90 γιγαβάτ, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 35 και πλέον ετών.

Περισσότερες από 50 χώρες διαθέτουν ήδη σχέδια ή συγκεκριμένους στόχους για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων νέων τεχνολογιών, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR).

Η δυνατότητα παραγωγής μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς άμεσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα καθιστά την πυρηνική τεχνολογία μία από τις επιλογές που εξετάζουν οι κυβερνήσεις για τη μείωση της εξάρτησής τους από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

COP31: Η ενεργειακή κρίση στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων

Τα συμπεράσματα της έκθεσης δημοσιοποιούνται ενώ διπλωμάτες από σχεδόν 200 χώρες συμμετέχουν στην ετήσια διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, COP31, στην Αττάλεια της Τουρκίας.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η προσπάθεια να αξιοποιηθεί η στροφή προς την ηλεκτροκίνηση και την εγχώρια ενεργειακή παραγωγή, που επιταχύνθηκε λόγω του πολέμου, ως ευκαιρία για τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Αρκετοί συμμετέχοντες εκτιμούν ότι η ταχύτερη εξάπλωση του ηλεκτρισμού θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες ευκαιρίες για να περιοριστεί η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε σχετικά ασφαλή επίπεδα.

«Αναπόφευκτα θα υπάρξουν βραχυπρόθεσμες πιέσεις», δήλωσε ο Κρις Μπόουεν, υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας της Αυστραλίας και συμπρόεδρος της COP31.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι χώρες πρέπει να επιταχύνουν τη μετάβαση προς ένα πιο διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα, με χαμηλότερες εκπομπές, ώστε να μειώσουν την έκθεσή τους σε μια νέα παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

«Η απάντηση σε μια παγκόσμια κρίση ορυκτών καυσίμων δεν είναι η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη εξάρτηση από μια πηγή ενέργειας που είναι ευάλωτη σε συγκρούσεις στο εξωτερικό», δήλωσε ο Μπόουεν.

Διαβάστε επίσης:

Αποκάλυψη Wall Street Journal: Όσο η Δύση κοιτάζει το Ιράν, ο Κιμ Γιονγκ Ουν ενισχύει το πυρηνικά του – Τι αποκάλυψαν οι δορυφόροι

Ταχιάος: Υπάρχουν λύσεις για την Κυψέλη – Με τη μικρότερη δυνατή όχληση στο πάρκο Ριζάρη ο νέος σταθμός στον Ευαγγελισμό

Ιράν-ΗΠΑ: Αντιπροσωπεία του Κατάρ προχώρησε σε ειρηνευτικές συνομιλίες την Παρασκευή στην Τεχεράνη