Ο Ν. 3869/2010 περί “Ρύθμισης των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων”, γνωστός και ως «Νόμος Κατσέλη», εισήγαγε στην ελληνική έννομη τάξη ένα πλαίσιο προστασίας των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, παρέχοντας στους οφειλέτες τη δυνατότητα δικαστικής ρύθμισης ή και μερικής απαλλαγής από τις οφειλές τους, ιδίως από στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Μετά την παρέλευση δεκαπενταετίας από την έναρξη εφαρμογής του νόμου – πλέον έχει λήξει η ισχύς του – και την έκδοση πολλών σχετικών δικαστικών αποφάσεων που ρύθμιζαν ή διέγραφαν μέρος των χρεών των δανειοληπτών, παρατηρείται ότι έχει αποπληρωθεί σημαντικό μέρος της συνολικής οφειλής των υπαχθέντων στο νόμο.

Εντούτοις, κατά την τελευταία διετία έως τριετία, παρατηρείται το φαινόμενο δυσανάλογων αυξήσεων στα ποσά των δόσεων που καλούνται να καταβάλουν πλέον οι οφειλέτες στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (γνωστοί και έως servicers), σε σχέση με τη μηνιαία δόση που είχε καθοριστεί δικαστικώς και την οποία οι οφειλέτες τηρούσαν απαρεγκλίτως μέχρι πρότινος.

Η εν λόγω αύξηση των μηνιαίων καταβολών οδηγεί πολλούς οφειλέτες σε οικονομικό αδιέξοδο και εκ νέου αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεών τους, καθιστώντας αδύνατη την ανταπόκρισή τους στις αυξημένες μηνιαίες καταβολές.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο υπολογισμού της μηνιαίας δόσης

Σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 του Ν. 3869/2010, για τη διάσωση της κύριας κατοικίας του οφειλέτη, η αποπληρωμή της οφειλής πραγματοποιείται με βάση το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου, όπως αυτό διαμορφώνεται σύμφωνα με το στατιστικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος κατά τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία στην ιστοσελίδα της Τράπεζας της Ελλάδος.

Ωστόσο, έχει ανακύψει ζήτημα ως προς τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, ήτοι εάν αυτό θα εφαρμόζεται επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης ή επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου της ρύθμισης και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων ( οι γνωστοί servicers) εφαρμόζουν την πρακτική του υπολογισμού του επιτοκίου επί του συνολικού ποσού που πρόκειται να καταβληθεί στο μέλλον, με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των μηνιαίων δόσεων που είχαν καθοριστεί με τις δικαστικές αποφάσεις.

Οι πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων, στις οποίες προσέφυγαν πολλοί δανειολήπτες μέσω αιτήσεων ερμηνείας δικαστικών αποφάσεων, έδωσαν σε μεγάλο βαθμό λύση στο ζήτημα της αύξησης των μηνιαίων δόσεων των οφειλετών που υπάγονται στον Νόμο Κατσέλη. Συγκεκριμένα, κρίθηκε σε πολλές αποφάσεις – υπάρχει φυσικά και αντίθετη νομολογία –  ότι το επιτόκιο πρέπει να υπολογίζεται αποκλειστικά επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης που καθορίστηκε από το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου.

Η οριστική επίλυση του ζητήματος των δόσεων του Νόμου Κατσέλη αναμένεται να επιτευχθεί σύντομα, μέσω της παρέμβασης του Αρείου Πάγου σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της μηνιαίας δόσης.

Συμπερασματικά

Δεδομένου ότι ο Νόμος Κατσέλη έχει ως πρωταρχικό σκοπό την αποκατάσταση της οικονομικής ελευθερίας των υπερχρεωμένων πολιτών, μέσω της διαγραφής των οφειλών που αδυνατούν να αποπληρώσουν, καθίσταται αναγκαία δικαστικά η διευκρίνιση ότι το επιτόκιο πρέπει να υπολογίζεται αποκλειστικά επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης και όχι επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου του δανείου. Μια τέτοια έκβαση θα διασφαλίσει την αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας των δανειοληπτών, οι οποίοι βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με πιεστικές οχλήσεις από τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και τη συνεχή απειλή για πλειστηριασμό.

Η Νανά Παπαδογεωργάκη είναι Δικηγόρος Αθηνών, LLM Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια & Διαπραγματεύτρια Εκπαιδεύτρια Διαμεσολαβητών