Θεώνη Αλαμπάση στο mononews: Φέρνουμε την πλέον κατάλληλη λύση για τους δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη

Αποφεύγουμε νέες προσφυγές και φέρνουμε την πλέον κατάλληλη λύση για τους εντεταγμένους του Ν. Κατσέλη, συνυπολογίζοντας και το κόστος στον «Ηρακλή», υπογραμμίζει στη συνέντευξή της στο mononews.gr η επικεφαλής Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του υπουργείου Οικονομικών Θεώνη Αλαμπάση, για την πρόσφατη ρύθμιση του υπουργείου, που νομοθέτησε τον υπολογισμό τόκου στην μηνιαία δόση και μάλιστα αναδρομικά.

Τονίζει ότι η πολιτεία τα τελευταία χρόνια, με τη ρύθμιση για τα δάνεια του Ν. Κατσέλη, τη ρύθμιση για τα στεγαστικά σε ελβετικό και τον εξωδικαστικό μηχανισμό, αντιμετώπισε ολιστικά το θέμα των οφειλών «με ιδιαίτερη σχολαστικότητα και μέριμνα, ακούγοντας τους προβληματισμούς ένθεν και ένθεν, μελετώντας τον κάθε ένα και παράγοντας λύσεις όπου αυτό ήταν απαραίτητο».

Και όπως σημειώνει από τον Σεπτέμβριο μέσω του εξωδικαστικού ο δανειολήπτης θα μπορεί να διασώζει την κατοικία του και μάλιστα με μεγαλύτερο «κούρεμα», δίνοντας την συγκατάθεσή του για την εκποίηση λοιπών περιουσιακών του στοιχείων, μέχρι να καλυφθεί το σύνολο του χρέους του.

Ακολουθεί η συνέντευξη της κας Θεώνης Αλαμπάση:

Ερώτηση: Η ρύθμιση του υπουργείου Οικονομικών για τα δάνεια του ν. Κατσέλη –o τόκος υπολογίζεται στην μηνιαία δόση και αναγνωρίστηκε αναδρομική ισχύ- έλυσε οριστικά το πρόβλημα; Δηλαδή μπήκε φραγή σε τυχόν νέες νομικές διεκδικήσεις από άλλες ομάδες ευάλωτων δανειοληπτών;

Θ. Αλαμπάση: Ακριβώς. Το υπουργείο ήρθε επί της ουσίας να εξειδικεύσει τους όρους και τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιηθεί η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, ενώ αναγνώρισε την εφαρμογή για το σύνολο των δανειοληπτών με ενεργή ρύθμιση στο ν. 3869/2010.

Ο Άρειος Πάγος έβαλε το πλαίσιο και το Υπουργείο εξειδίκευσε τα σημεία για την εφαρμογή, δίνοντας επιπρόσθετα και λύση στο μείζον θέμα της αναδρομικότητας, για το οποίο δεν γινόταν αναφορά στην απόφαση.

Αποφεύγουμε έτσι νέες προσφυγές και επιπλέον καθυστερήσεις αλλά και ταλαιπωρία των πολιτών στα δικαστήρια, φέρνουμε την πλέον κατάλληλη λύση για τους εντεταγμένους του Ν. Κατσέλη σύμφωνα με την κρίση του ανώτατου δικαστηρίου και πάντα συνυπολογίζοντας και το κόστος στον Ηρακλή.

Αναφορικά με άλλες ομάδες δανειοληπτών και πιθανές προσφυγές, θεωρώ ότι είναι απολύτως σαφές ότι τόσο η απόφαση του Αρείου Πάγου όσο και η ρύθμιση αφορούν ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο, αυτό του νόμου Κατσέλη και όχι ευρύτερο πλαίσιο ρυθμίσεων.

Όλες οι ρυθμίσεις και παρεμβάσεις που πραγματοποιεί το Υπουργείο είναι πάντα στοχευμένες και συγκεκριμένες, προκειμένου να αντιμετωπίζουν βέλτιστα την κάθε περίπτωση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.

Έτσι έγινε και με το ελβετικό φράγκο. Η ρύθμιση ήταν μελετημένη να προσαρμοστεί σε αυτή την περίμετρο δανείων. Ομοίως και τώρα.

Ερώτηση: Ποιο θα ήταν το κόστος αν δεν υιοθετούσατε την συγκεκριμένη λύση;

Θ. Αλαμπάση: Καταρχάς τα θέματα που επιλύει η διάταξη αφορούν τόσο ζητήματα ευρείας εφαρμογής, όσο και εκτοκισμού αλλά και αναδρομικότητας, Έτσι, εάν δεν υπήρχε η νομοθετική αυτή παρέμβαση, καταρχάς θα συνεχιζόταν η αβεβαιότητα ως προς την τοκοφορία, αλλά και θα υπήρχε σωρεία προσφυγών από δανειολήπτες ώστε να τύχει εφαρμογής και στη δική τους περίπτωση.

Παράλληλα, τα δάνεια που αφορά η ρύθμιση του ν. 3869/2010 αριθμούν σε περίπου 7 δισ ευρώ. Συνεπώς, με τη νομοθέτηση, αποτρέπεται από αυτή την κατηγορία δανείων μια ανοδική πορεία ιδιωτικού χρέους, σε μια περίπτωση όπου θα αφήναμε κρίσιμους παράγοντες της απόφασης μετέωρους, που θα οδηγούσαν ενδεχομένως σε νέες προσφυγές και συσσωρεύσεις στα δικαστήρια. Το αποτέλεσμα ανάλογη συσσώρευση λόγω τόκων, και επιπλέον κόστος για την οικονομία και το ιδιωτικό χρέος.

Ερώτηση: Η χαρτογράφηση δείχνει ότι επωφελούνται 100 χιλιάδες δανειολήπτες με οφειλές, όπως είπατε 7 δισ. ευρώ. Πόσοι όμως εντάχθηκαν στον ν Κατσέλη και έχασαν στην πορεία τη ρύθμιση;

Θ. Αλαμπάση: Το πρόβλημα ξεκινά με τον μεγάλο αριθμό δανειοληπτών που συνέρρευσαν στον Ν. Κατσέλη. Για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, πρόκειται για έναν αρχικό αριθμό δανείων περίπου 480.000, και η τελεσίδικη απόφαση υπαγωγής αφορά περίπου 250.000 δάνεια που ανήκουν σε πάνω από 100.000 δανειολήπτες (καθώς μια απόφαση αναδιαρθρώνει συνήθως 2-3 δάνεια).

Και από εκεί και πέρα η μεγάλη συσσώρευση των οφειλών προήλθε από τον αριθμό των δανειοληπτών που απορρίφθηκαν. Με δεδομένες τις μεγάλες (συχνά υπερδεκαετείς) καθυστερήσεις στη δικάσιμο, ο νόμος αυτός προσέφερε προσωρινή προστασία και δεν έδινε γρήγορη λύση για να ξεκαθαρίσει ποιοι δικαιούνται προστασίας, αλλά μετέθετε το πρόβλημα για αργότερα, όταν θα έβγαινε η απόφαση του δικαστηρίου.

Όλοι όσοι, λοιπόν, έχασαν τη δίκη (περίπου 50%) επιβαρύνθηκαν με τους τόκους υπερημερίας όλης της περιόδου που μεσολάβησε. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό, αφού ο δανειολήπτης βρισκόταν απότομα με ένα τεράστιο, μη βιώσιμο χρέος, που προσμετρήθηκε στο συνολικό ιδιωτικό χρέος της χώρας.

Ερώτηση: Τελικά ήταν ο νόμος αυτός και καταφύγιο για στρατηγικούς κακοπληρωτές;

Θ. Αλαμπάση: Έχω αναφερθεί πολλές φορές στον Ν. Κατσέλη αναγνωρίζοντας τόσο τα ορθά σημεία όσο και τα «κενά» που άφηνε. Στη βάση του, το σύστημα αυτό έμοιαζε απλό και δίκαιο. Δεν χάριζε την πρώτη κατοικία, αλλά επέβαλλε την κανονική εξόφλησή της σε βάθος χρόνου (20-35 έτη).

Η σύλληψη του μέτρου χαρακτηριζόταν από απλότητα και ορθολογισμό, καθώς δεν προωθούσε τη δωρεάν απαλλαγή, αλλά συνέδεε τη διατήρηση του ακινήτου με τη σταδιακή σταθερή καταβολή του τιμήματος.

Ωστόσο, η απουσία άρσης του τραπεζικού και του φορολογικού απορρήτου ήταν το κλειδί στην ερώτηση που θέτετε. Ήταν αυτό που ώθησε χιλιάδες πολίτες να αιτηθούν κούρεμα χρεών, ακόμη κι αν είχαν τα χρήματα να πληρώσουν κανονικά.

Μαζί τους στράφηκαν στον νόμο και πολλοί έμποροι, οι οποίοι –αν και ήταν εκτός του πεδίου εφαρμογής του νόμου– ήθελαν απλώς να πάρουν μια οικονομική ανάσα.

Συνολικά υποβλήθηκαν 480.000 αιτήσεις, με την κατάθεση των οποίων πάγωνε αμέσως κάθε πλειστηριασμός. Έτσι, οι δανειολήπτες πλήρωναν πολύ μικρά ποσά για χρόνια, περιμένοντας τη δίκη που θα έκρινε την οριστική τους ένταξη, με πλήρη προστασία είτε ήταν στο πεδίο εφαρμογής είτε όχι.

Ερώτηση: Τι θα γίνει με τις δευτερεύουσες κατοικίες των δανειοληπτών που επωφελούνται από την πρόσφατη ρύθμιση, αν έχουν αποκτηθεί με δάνεια που δεν εξυπηρετούνται;

Θ. Αλαμπάση: Εξαρχής ο νόμος προέβλεπε ως προϋπόθεση για τη διάσωση της κύριας κατοικίας την ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων που είχε στην κυριότητά του ο δανειολήπτης. Ωστόσο λόγω γραφειοκρατικών κωλυμάτων (όπως π.χ. η μη προσκόμιση φορολογικής ή ασφαλιστικής ενημερότητας ή η μη σύμπραξη του δανειολήπτη ως προς τα απαραίτητα έγγραφα του ακινήτου) οδήγησε στο να μην ρευστοποιούνται τα ακίνητα αυτά.

Αυτό δεν ήταν ούτε κοινωνικά δίκαιο καθώς ο δανειολήπτης προέβαινε στη διάσωση της κατοικίας του και είχε μεγάλο κούρεμα στην οφειλή του ενώ παράλληλα διατηρούσε και τη λοιπή περιουσία.

Έτσι, με πρόσφατη διάταξη το Υπουργείο ξεμπλόκαρε τη διαδικασία αυτή αφαιρώντας τα γραφειοκρατικά εμπόδια ώστε να προχωρήσει και αυτός ο πυλώνας που από την αρχή προβλεπόταν στο νόμο.

Ερώτηση: Ο εξωδικαστικός μηχανισμός «τρέχει» ικανοποιητικά. Στην περίπτωση του εξωδικαστικού υπάρχουν δόσεις που «χάνονται» και σε πόσο διάστημα συμβαίνει αυτό; Φταίει το ύψος των δόσεων;

Θ. Αλαμπάση: Η αθέτηση είναι ένα φαινόμενο που ακολουθεί την αποπληρωμή σε όποιο καθεστώς ρύθμισης κι αν έχει εφαρμοστεί, είτε σε δημόσιο είτε σε χρηματοδοτικούς φορείς. Αντίστοιχα και στον εξωδικαστικό μηχανισμό υπάρχουν ρυθμίσεις που αθετούνται, παρατηρούμε όμως ότι στην περίπτωση των χρηματοδοτικών φορέων είναι αντίστοιχα με τις διμερείς ρυθμίσεις, ενώ στην περίπτωση του δημοσίου είναι χαμηλότερα σε σχέση με άλλους τύπους ρυθμίσεων.

Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος κανόνας σε σχέση με τον χρονισμό που θα γίνει η αθέτηση. Πολλές φορές μπορεί και να αποδεχτεί τη ρύθμιση αλλά να μην έχει καταβάλει ούτε την 1 η δόση που απαιτείται για να αρχίσει η υλοποίηση. Το ύψος των δόσεων είναι ένα μέγεθος που προσδιορίζεται από αλγόριθμο και σε κάθε περίπτωση ακολουθεί τις ίδιες παραμέτρους για όλους.

Υπενθυμίζω ότι η οικονομική δυνατότητα αποπληρωμής του εκάστοτε πολίτη δεν εξαρτάται μόνο από το τρέχον εισόδημα και τα ρευστά διαθέσιμα. Η αξία της περιουσίας είναι μέρος της οικονομικής κατάστασης και λαμβάνεται επίσης υπόψιν στα κριτήρια, κάτι που συχνά αγνοείται ως παράμετρος, με αποτέλεσμα να προσδοκά μια δόση προσαρμοσμένη στο εισόδημα και ως εκ τούτου να μοιάζει η δόση μη-βιώσιμη.

Η αλήθεια είναι όμως ότι ο εξωδικαστικός είναι το εργαλείο που δίνει τον μεγαλύτερο αριθμό δόσεων σε σχέση με τα υπόλοιπα εργαλεία.

Ερώτηση: Νόμος Κατσέλη, εξωδικαστικός, ρύθμιση για ελβετικό φράγκο. Πιστεύετε ότι «έκλεισε» η παρένθεση για ένα μεγάλο πλήθος «κόκκινων» δανείων που βαρύνουν τα νοικοκυριά;

Θ. Αλαμπάση: Σαφέστατα ναι. Οι παρεμβάσεις του ιδιωτικού χρέους την τελευταία 7ετία είναι πάρα πολλές αριθμητικά και -τολμώ να πω- έντονα μεταρρυθμιστικές σε σχέση με ό,τι είχαμε δει μέχρι τώρα, ιδιαίτερα στα τελευταία 4 έτη.

Η πολιτεία αντιμετώπισε ολιστικά το θέμα των οφειλών με ιδιαίτερη σχολαστικότητα και μέριμνα, ακούγοντας τους προβληματισμούς ένθεν και ένθεν, μελετώντας τον κάθε ένα και παράγοντας λύσεις όπου αυτό ήταν απαραίτητο.

Προσπαθήσαμε μέσα σε αυτά σε κάθε ζήτημα να λάβουμε υπόψη όλες τις παραμέτρους και να σταθμίσουμε τους κινδύνους. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για χρόνια ζητήματα της χώρας στο πεδίο των οφειλών. Όλα αυτά που αναφέρετε είναι ζητήματα που απασχολούν τους πολίτες και τον δημόσιο διάλογοι έτη ολόκληρα, και που για πρώτη φορά μπήκαν όλα σε σειρά και τροχιά αντιμετώπισης. Σε αυτή τη χρονική στιγμή υπάρχει ένα ευρύ πλέγμα εργαλείων που καλύπτει όλο το φάσμα των δανειοληπτών.

Ερώτηση: Τι αλλαγές φέρνει και ο πτωχευτικός νόμος όπου ο δανειολήπτης θα μπορεί να σώσει ένα ακίνητο και να εκποιηθούν άλλα περιουσιακά στοιχεία μέχρι να καλυφθεί το χρέος του;

Θ. Αλαμπάση: Το νέο πλαίσιο που πρόσφατα ψηφίστηκε απλώνει δίχτυ ασφαλείας και προστατεύει την κύρια κατοικία μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, καθώς η δόση θα λαμβάνει υπόψη μόνον της αξία της κύριας κατοικίας, η οποία θα αποπληρώνεται και θα διασώζεται, με ταυτόχρονη εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας.

Σε αυτή την πρόταση θα προκύπτουν υψηλότερα «κουρέματα». Είναι μια διάταξη που θα εφαρμοστεί από τον Σεπτέμβριο του 2026 προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες υλοποίησης στην πλατφόρμα.

Επί της ουσίας είναι στην ίδια φιλοσοφία με αυτή που προέβλεπε ο Ν. 3869/2010 καθώς προβλέπει αποπληρωμή και διάσωση της κύριας κατοικίας.

Ομοίως, για τις περιπτώσεις ευάλωτων οφειλετών, το φθινόπωρο του 2026 ενεργοποιείται, μετά από μια μακρά διαγωνιστική περίοδο και περίπλοκη διαδικασία ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων που θα επιτρέπει την παραμονή στην κατοικία του ευάλωτου, με ταυτόχρονη επιδότηση του ενοικίου και δυνατότητα επαναγοράς της.

Διαβάστε επίσης: 

Σταύρος Καλαφάτης: Δημιουργούμε 13 περιφερειακά Hubs καινοτομίας σε όλη τη χώρα

ΑΑΔΕ: Πληρώνονται οι αγροτικές ενισχύσεις Ιουλίου – Ποσό €617,5 εκατ. σε 529.494 δικαιούχους (πίνακες)

Εφετείο Αθηνών: Έρχεται ριζική ανακαίνιση με μετάβαση στην ψηφιακή εποχή και Τεχνητή Νοημοσύνη – Οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν