Υπάρχουν πρόστιμα που έρχονται για να κλείσουν μια υπόθεση και να ξεκαθαρίσουν λογαριασμούς. Άλλα προϊδεάζουν για το τι θα ακολουθήσει. Το πρόστιμο των 415 εκατομμυρίων ευρώ που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Ελλάδα για κακοδιαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων ανήκει στη δεύτερη κατηγορία: είναι μόνο η αρχή. Δεν αφορά τις τρανταχτές υποθέσεις με τις εικονικές δηλώσεις και τα κατά φαντασίαν βοσκοτόπια. Αυτό που πληρώνεται τώρα είναι τα διοικητικά λάθη: παραλείψεις, ασυνεννοησίες, απουσία ελέγχων, πρόχειρες διαδικασίες. Και μόνο για αυτά, κόπηκε πρόστιμο που αντιστοιχεί στο 78% του συνολικού καταλογισμού για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τις αρχές, δεν υπάρχει σκάνδαλο. Υπάρχει μόνο ένα δυσλειτουργικό σύστημα που επί 15 χρόνια ήθελε να μοιράζει κονδύλια χωρίς να κουράζεται με ελέγχους. Έλειπαν, λένε, οι χάρτες, τα συστήματα, το προσωπικό, η διασταύρωση δεδομένων. Με άλλα λόγια, δίνονταν επιδοτήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων, βασισμένες στην έντιμη δήλωση του αιτούντος και στην αισιοδοξία ότι «δεν μπορεί, όλο και κάτι θα φυτεύει, όλο και κάτι θα βόσκει».

Η κυβέρνηση παραδέχεται ότι υπήρχαν διοικητικές αδυναμίες και υπόσχεται εξυγίανση, ανασχεδιασμό, νέες διαδικασίες. Ωραία. Αλλά πότε το παραδέχεται αυτό; Όταν το επισήμαναν παράγοντες από το εξωτερικό. Από το 2009 έως το 2023, το έργο παιζόταν σε επανάληψη. Διαφορετικοί κυβερνητικοί ηθοποιοί, ίδιο σενάριο: να μη διακοπούν οι ενισχύσεις, κι ας μην είμαστε ακριβώς σίγουροι ποιος τις παίρνει.

Κι ενώ τα 415 εκατομμύρια καταλογίστηκαν, κανείς δεν φαίνεται να αγχώνεται για τα μελλούμενα. Τα χειρότερα δεν ήρθαν ακόμη. Δεν έχουμε φτάσει στο κεφάλαιο με τα ανύπαρκτα βοσκοτόπια, τα νησιά που απέκτησαν ξαφνικά αγροτική δραστηριότητα, τους επιδοτούμενους μελισσοκόμους σε περιοχές όπου δεν υπήρξε μέλισσα από τη Μεταπολίτευση. Αυτά εξετάζονται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Και δεν είναι διοικητικά πρόστιμα, είναι ποινικές υποθέσεις.

Γίνεται λοιπόν προσπάθεια να δείξει η κυβέρνηση ότι «τώρα σοβαρευόμαστε». Ο αμαρτωλός οργανισμός που διαχειρίζεται τις αγροτικές ενισχύσεις τέθηκε υπό την εποπτεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, εφαρμόζεται σχέδιο 45 παρεμβάσεων, προωθούνται εσωτερικοί έλεγχοι. Όλα καλά. Αρκεί να μην χρησιμοποιήσουμε ξανά την ελληνική πατέντα: την επιθεώρηση που δεν επιθεωρεί, τη διασταύρωση που διασταυρώνει με κλειστά μάτια, το σύστημα που είναι έτοιμο αλλά δεν δουλεύει επειδή «κάτι χάλασε στον σέρβερ».

Αυτό που εξοργίζει δεν είναι μόνο το παρελθόν. Είναι ότι και τώρα, ακόμα και τώρα, υπάρχουν στελέχη που πιστεύουν ότι δεν έγινε και τίποτα τραγικό. «Το ίδιο παθαίνουν κι άλλες χώρες», λένε. «Δεν ήταν δόλος». «Ήταν αδυναμία». Ναι, αλλά εμείς δεν πάθαμε απλώς το ίδιο. Πήραμε το 78% του ευρωπαϊκού προστίμου. Αν είναι να μοιραζόμαστε τις ευθύνες, ας μοιραστούμε και την πραγματικότητα.

Η ουσία είναι απλή: ένας οργανισμός που διαχειρίζεται πάνω από 3 δισ. ευρώ ετησίως για τον αγροτικό τομέα δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς θεσμικές δικλείδες. Οι παραγωγοί χρειάζονται έναν μηχανισμό που να λειτουργεί, να ελέγχει, να αποδίδει και να προστατεύει.

Και κάτι τελευταίο. Αν κάποιος νομίζει ότι αυτό το πρόστιμο θα το πληρώσουν τα στελέχη που έκαναν τα στραβά μάτια, οι προϊστάμενοι που υπέγραφαν χωρίς να διαβάζουν ή οι διοικήσεις που έκλειναν συμφωνίες με το βλέμμα στο ταβάνι, κάνει λάθος. Αν κάποιος πιστεύει ότι θα εντοπιστούν οι βοσκοί με τη γραβάτα, κάνει λάθος. Όλοι αυτοί αποχωρούν από το βοσκοτόπι σαν τα κατσίκια που φεύγουν με πηδηματάκια και σκαρφαλώνουν στα γκρεμνά χωρίς ποτέ να πέσουν και να τσακιστούν.

Διαβάστε επίσης

Μάτια, νεφρά, ανταλλακτικά