Η φετινή Διεθνής Ημέρα Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων (27.06) θέτει στο επίκεντρο την καινοτομία και τη βιώσιμη βιομηχανική ανάπτυξη. Το μήνυμα είναι επίκαιρο και απαιτητικό. Δεν αρκεί να παράγουμε περισσότερη τεχνολογία ή να κινητοποιούμε περισσότερες επενδύσεις. Χρειάζεται η γνώση, η χρηματοδότηση και οι νέες δυνατότητες να φτάνουν σε ολόκληρη την οικονομία.

Σήμερα, όταν μιλάμε για ΜμΕ, δεν μιλάμε απλώς για μια κατηγορία μεγέθους. Μιλάμε για ένα παραγωγικό οικοσύστημα: προμηθευτές, οικογενειακές επιχειρήσεις, επιμελητήρια, πανεπιστήμια, τράπεζες, παρόχους τεχνολογίας και τοπικές αγορές που συνδέονται και αλληλεξαρτώνται.

Η νέα ευρωπαϊκή εικόνα επιβεβαιώνει τόσο τη δυναμική όσο και την πρόκληση. Οι 34 εκατομμύρια ΜμΕ της Ευρωπαϊκής Ένωσης αύξησαν το 2025 την πραγματική προστιθέμενη αξία τους κατά 2,5%.

Το τεχνολογικό χάσμα, όμως, παραμένει: τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιεί το 55% των μεγάλων επιχειρήσεων, αλλά μόλις το 17% των μικρών. Η καινοτομία, επομένως, δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογικής προόδου. Είναι θέμα πρόσβασης και κρίσιμο πεδίο για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Από τη μεμονωμένη επιχείρηση στο οικοσύστημα

Η SMEunited το διατυπώνει καθαρά: οι ΜμΕ αποτελούν μέρος όλων των βιομηχανικών οικοσυστημάτων, ως κρίκοι των αλυσίδων εφοδιασμού, πάροχοι υπηρεσιών και πελάτες καθαρών τεχνολογιών. Η μετάβαση δεν είναι υπόθεση μιας μικρής ομάδας πρωτοπόρων. Είναι υπόθεση του συνόλου της αλυσίδας αξίας.

Αυτό αλλάζει και το περιεχόμενο της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας. Μια υπεύθυνη αλυσίδα αξίας δεν μεταφέρει μόνο απαιτήσεις προς τους μικρότερους συνεργάτες. Μεταφέρει τεχνογνωσία και κοινά εργαλεία και ενισχύει την ικανότητα προσαρμογής.

Στο CSR HELLAS επιμένουμε σε αυτή τη λογική: η βιωσιμότητα αποκτά ουσία όταν γίνεται συνεργασία και όχι απλή μετακύλιση υποχρεώσεων. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το CSR Europe, αναδεικνύοντας τη συνεργασία σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας ως βασικό στοιχείο μιας βιώσιμης και ανθεκτικής οικονομίας.

Η πολιτική για τις ΜμΕ δεν μπορεί πλέον να σχεδιάζεται μόνο για τη μεμονωμένη επιχείρηση. Πρέπει να βλέπει και το οικοσύστημα μέσα στο οποίο αυτή λειτουργεί.

Η ανάπτυξη δεν είναι διακόπτης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσεγγίζει πλέον τη μετάβαση και σε επίπεδο οικοσυστήματος, εξετάζοντας πώς μπορούν να κινηθούν μαζί κλάδοι, δίκτυα προμηθευτών, ερευνητικοί φορείς και περιφέρειες.

Η πρόσφατη προσωρινή συμφωνία του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης (small mid-caps) αποτυπώνει αυτή την αλλαγή οπτικής. Η ανάπτυξη δεν είναι διακόπτης. Μια επιχείρηση δεν περνά απότομα από τη μικρή στη μεγάλη κατηγορία. Χρειάζεται χώρο για να μεγαλώσει, με αναλογικούς κανόνες που δεν μετατρέπουν την επιτυχία της σε πρόσθετο βάρος.

Αυτή είναι και η ουσία της απλούστευσης: όχι χαμηλότεροι στόχοι, αλλά κανόνες καθαροί, εφαρμόσιμοι και προσαρμοσμένοι στην πραγματική κλίμακα της επιχείρησης.

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Για μια μικρή επιχείρηση, καινοτομία δεν σημαίνει απαραίτητα οργανωμένο τμήμα έρευνας και ανάπτυξης. Μπορεί να σημαίνει καλύτερη πρόβλεψη της ζήτησης, χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας, αποτελεσματικότερη διαχείριση αποθεμάτων ή πρόσβαση σε νέους πελάτες. Η πρόκληση είναι να μετατρέψουμε τη νέα τεχνολογία από προνόμιο όσων διαθέτουν εξειδικευμένες ομάδες σε πρακτικό εργαλείο παραγωγικότητας για περισσότερες επιχειρήσεις.

Το τελευταίο μίλι της ανάπτυξης

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η προσέλκυση επενδύσεων δεν αρκεί από μόνη της. Η τοπική αξία δημιουργείται όταν υπάρχουν δεξιότητες, υποδομές, ερευνητική ικανότητα και ισχυρές διασυνδέσεις με τις εγχώριες ΜμΕ. Διαφορετικά, ακόμη και μια μεγάλη επένδυση μπορεί να παραμείνει αποσυνδεδεμένη από το τοπικό παραγωγικό οικοσύστημα, με περιορισμένο αποτύπωμα στις εγχώριες επιχειρήσεις.

Εδώ ο ρόλος των περιφερειών είναι κρίσιμος. Η επιτυχία της περιφερειακής πολιτικής δεν αποτυπώνεται μόνο στους πόρους που κινητοποιούνται ή στις επενδύσεις που προσελκύονται.

Αποτυπώνεται και στην αξία που διαχέεται στην τοπική οικονομία, στις συνεργασίες που δημιουργούνται, στις δεξιότητες που αναπτύσσονται και στις επιχειρήσεις που αποκτούν πρόσβαση σε νέες αγορές.

Στην Αττική, αυτή η προσέγγιση σημαίνει να φέρνουμε πιο κοντά τη χρηματοδότηση, τα δεδομένα και τη γνώση των επιμελητηρίων, των πανεπιστημίων και της επιχειρηματικής κοινότητας. Στόχος είναι η μικρή επιχείρηση να μετατρέπει τα διαθέσιμα εργαλεία σε επένδυση, νέες δεξιότητες, παραγωγικότητα και πρόσβαση στις αγορές.

Η αποτελεσματική πολιτική για τις ΜμΕ κρίνεται τελικά στο τελευταίο μίλι: στην ενημέρωση, στην τεχνική καθοδήγηση, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στη χρηματοδότηση και στην ολοκλήρωση της επένδυσης.

Η φετινή Ημέρα ΜμΕ μάς καλεί να δούμε τη μικρή επιχείρηση όχι ως τον αδύναμο κρίκο, αλλά ως κρίσιμο κόμβο της ευρωπαϊκής παραγωγής. Αν θέλουμε καινοτομία με διάρκεια και βιώσιμη βιομηχανική ανάπτυξη με κοινωνικό αποτύπωμα, πρέπει να επενδύσουμε όχι μόνο στις επιχειρήσεις μεμονωμένα, αλλά και στις σχέσεις που τις ενώνουν.

Γιατί η μεγάλη μετάβαση δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των επενδύσεων ή την ταχύτητα της τεχνολογίας. Θα κριθεί από το πόσες επιχειρήσεις, πόσοι εργαζόμενοι και πόσες τοπικές κοινωνίες θα μπορέσουν να προχωρήσουν μαζί.

*Η Αλεξάνδρα Πάλλη-Γιαννακοπούλου είναι Πρόεδρος του CSR HELLAS, Πρόεδρος Δ.Σ. των Αγροκτημάτων Κιθαιρώνας και Αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας και Ευρωπαϊκού Προγραμματισμού της Περιφέρειας Αττικής.