Δεν θέλω να ασχοληθώ με τις εξαγγελίες του Αλέξη Τσίπρα. Με το νέο πρόγραμμα Θεσσαλονίκης που έτσι κι αλλιώς «τζάμπα» είναι όταν είσαι στην αντιπολίτευση.

Και δεν έχει νόημα να ασχολείται κανείς με υποσχέσεις που δίνουν κόμματα τα οποία δεν κυβερνούν, και ίσως δεν θα κυβερνήσουν ποτέ. Ενδεχομένως να έχει σημασία η κριτική στις εξαγγελίες του πρωθυπουργού. Διότι αυτός είναι υποχρεωμένος να τις εφαρμόσει, αφού τις έχει κοστολογήσει. Κι αν δεν το κάνει… μαύρο στις εκλογές.

Γενικώς, ας μην σπαταλάμε φαιά ουσία σε εξαγγελίες. Όχι επειδή δεν έχουν σημασία, αλλά επειδή για άλλη μια φορά πέφτουμε στην ίδια παγίδα, στην ίδια μανιέρα.

Το πραγματικά ενδιαφέρον δεν είναι τι υποσχέθηκε ο Τσίπρας. Είναι ότι, για ακόμη μία φορά, υπάρχει ένα ολόκληρο εκλογικό σώμα έτοιμο να ακούσει αυτό που θέλει να ακούσει.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής ζωής.

Και δεν είναι τι ποιότητα πολιτικών έχουμε. Ή δεν είναι μόνο αυτό.

Το πρόβλημα είναι ότι είμαστε μια κοινωνία που έχει εθιστεί στον λαϊκισμό.

Στην παπάτζα, κατά το κοινώς λεγόμενο. Στην εύκολη υπόσχεση, στη μεγάλη κουβέντα, στον πολιτικό που θα λύσει τα πάντα χωρίς να μας εξηγήσει ποιος θα πληρώσει, πώς θα γίνει και πόσο θα χρειαστεί.

Έχουμε μάθει να θεωρούμε καλό πολιτικό εκείνον που μας λέει αυτά που θέλουμε να ακούσουμε και κακό εκείνον που μας λέει αυτά που δεν θέλουμε.

Εχουμε κάνει κορυφαία ατάκα της μεταπολίτευσης το «Τσοβόλα δώστα όλα». Και δεν έφταιγε και ο εξαίρετος Τσοβόλας, αλλά ο Ανδρέας, ο λαοπλάνος που του έδωσε την εντολή.

Κάπως έτσι πιστεύουμε τους πάντες.

Πιστέψαμε τον Κυριάκο Μητσοτάκη όταν μας είπε ότι θα πολεμήσει τη διαφθορά, θα ενισχύσει τους θεσμούς και θα κάνει το κράτος να λειτουργεί διαφορετικά. Το θυμάστε το… επιτελικό κράτος.

Και την ίδια ώρα η χώρα εξακολουθεί να βουλιάζει σε υποθέσεις, σκάνδαλα και μια διαρκή αμφισβήτηση της αξιοπιστίας των θεσμών.

Κι όμως, ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας εξακολουθεί να περιμένει τον επόμενο γύρο υποσχέσεων για την κάθαρση. Από ποιους; Από τις γαλάζιες «ακρίδες».

Και τώρα ξανακοιτάμε τον Αλέξη Τσίπρα.

Ο άνθρωπος έχει κάνει rebranding. Δεν είναι πια ακριβώς ο Τσίπρας που θυμόμαστε. Είναι ένας Τσίπρας πιο ώριμος, πιο θεσμικός, πιο προσεκτικός, με διαφορετικό λεξιλόγιο και διαφορετικό πολιτικό περιτύλιγμα. Μιλά για ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης και για «ηθική επανάσταση», βάζοντας απέναντι στη διαφθορά την εντιμότητα.

Και μέσα σε αυτό το καινούργιο περιτύλιγμα ξαναφυτρώνουν, με πιο κυριλέ τρόπο αυτή τη φορά, τα λεφτόδεντρα.

Δεν έχει σημασία αν συμφωνεί κανείς ή διαφωνεί με τις επιμέρους προτάσεις του. Αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.

Το ζήτημα είναι ότι εμείς, ως εκλογικό σώμα, έχουμε αποδείξει επανειλημμένα ότι είμαστε διατεθειμένοι να πιστέψουμε το αφήγημα που μας προσφέρει την καλύτερη εκδοχή του αύριο. Ακόμη κι όταν έχουμε πια αρκετή εμπειρία ώστε να ξέρουμε ότι η πολιτική δεν λειτουργεί έτσι.

Κι ακόμη κι αν έχουμε πλέον εμπειρία από τον Αλέξη που θα έσκιζε τα μνημόνια, θα έκανε ντου στο Νομισματοκοπείο και θα φορολογούσε τους πλούσιους.

Και δεν το κάνουμε μόνο με τον Τσίπρα ή τον Μητσοτάκη. Το κάνουμε με όλους.

Πιστέψαμε τον τηλεπωλητή που μπορούσε να πουλήσει επιστολές του Ιησού και αλοιφές για τη φαλάκρα και του δίνουμε κι ένα 10% της πολιτικής μας εμπιστοσύνης.

Δεν μας ενόχλησε ιδιαίτερα η διαδρομή από το τηλεμάρκετινγκ στην πολιτική. Μάλλον μας φάνηκε απολύτως φυσιολογική. Γιατί έχουμε πάψει να ζητάμε από τον πολιτικό να είναι σοβαρός.

Του ζητάμε να είναι λαϊκιστής.

Και αυτά τα δύο δεν είναι καθόλου το ίδιο.

Πιστεύουμε ανθρώπους που μας λένε ότι για να σταματήσουν οι μεταναστευτικές ροές πρέπει να βουλιάξουμε τις βάρκες και να πεθάνουν μερικές εκατοντάδες άνθρωποι.

Δεν εξετάζουμε αν η πρόταση είναι απάνθρωπη, αν είναι παράνομη, αν είναι εφαρμόσιμη ή αν λύνει πραγματικά το πρόβλημα.

Αρκεί να εκφράζει τον θυμό μας. Ο λαϊκιστής έχει καταλάβει κάτι που οι σοβαροί πολιτικοί συχνά ξεχνούν: Ο θυμωμένος άνθρωπος δεν ζητά πάντα λύση. Ζητά κάποιον να του πει ότι έχει δίκιο να είναι θυμωμένος.

Και αυτό πουλάει.

Ακόμη και ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκει ξανά ακροατήριο. Ο ίδιος που άλλα έλεγε ως πρωθυπουργός κι άλλα τώρα και που έχει κάνει Ιερό Δισκοπότηρο την πτώση του Μητσοτάκη πουλώντας ξανά «πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια».

Βάλαμε ακόμη και νεοναζί στη Βουλή, και δεν σκύβουμε το κεφάλι γι’ αυτό το αίσχος μας

Και τώρα συζητάμε αν μπορεί να ξαναμπεί στη Βουλή ο ίδιος χώρος, επειδή ο λύκος φόρεσε την προβιά και άλλαξε λίγο τη βιτρίνα.

Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να μας κάνει να ντρεπόμαστε ως κοινωνία. Όχι επειδή κάποιος κατάφερε να μας ξεγελάσει.

Αλλά επειδή είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι ΕΜΕΙΣ να ξεγελαστούμε.

Και ξέρετε, για να θυμηθώ το παραμύθι με την Κοκκινοσκουφίτσα; Λύκοι θα υπάρχουν πάντα και παντού. Το θέμα είναι αν εμείς μπορούμε να τους καταλάβουμε και να τους ξεφύγουμε.

Αυτό είναι το θέμα.

Ο λαϊκισμός είναι βολικός. Μας απαλλάσσει από την προσωπική ευθύνη.

Μας λέει ότι για όλα φταίνε κάποιοι άλλοι. Οι προηγούμενοι. Οι επόμενοι. Οι ξένοι. Οι πλούσιοι. Οι φτωχοί. Οι Ευρωπαίοι. Οι Αμερικανοί. Οι τραπεζίτες. Οι δημόσιοι υπάλληλοι. Οι ιδιώτες. Οι μετανάστες. Οι «ολιγάρχες». Οι «αριστεροί». Οι «δεξιοί». Οι πολιτικοί.

Πάντα υπάρχει κάποιος άλλος κακός στην ιστορία μας.

Και πάντα υπάρχει κάποιος πολιτικός που θα μας υποσχεθεί ότι, αν τον ψηφίσουμε, θα τακτοποιήσει τα πράγματα.

Το πιο δύσκολο πράγμα στην πολιτική, όμως, είναι να βρεθεί ένας άνθρωπος που θα μας πει την αλήθεια χωρίς να ενδιαφέρεται αν θα μας αρέσει.

Να μας πει ότι δεν υπάρχουν λεφτά για όλα. Ότι το κράτος δεν μπορεί να κάνει τα πάντα.

Ότι η οικονομία δεν μεγαλώνει επειδή το ανακοίνωσε ένας πρωθυπουργός από ένα βήμα.

Ότι η διαφθορά δεν αντιμετωπίζεται με ωραίες λέξεις περί «εντιμότητας», αλλά με θεσμούς που μπορούν να ελέγξουν και τον ίδιο τον πολιτικό που τους δημιουργεί.

Ότι η δικαιοσύνη πρέπει να είναι πραγματικά ανεξάρτητη, ακόμη κι όταν η απόφασή της δεν μας αρέσει.

Ότι το μεταναστευτικό δεν λύνεται με συνθήματα.

Ότι η παιδεία δεν αλλάζει σε μία τετραετία.

Ότι η υγεία δεν μεταμορφώνεται με λίγα σοβατίσματα.

Λέμε ότι θέλουμε έντιμους πολιτικούς, αλλά συχνά δεν θέλουμε να ακούμε έντιμα πράγματα.

Λέμε ότι θέλουμε ανθρώπους της προσφοράς, αλλά επιβραβεύουμε ανθρώπους που ξέρουν να εξυπηρετούν το προσωπικό ή το κομματικό τους συμφέρον.

Ομνύουμε στα οράματα, αλλά ψηφίζουμε με ορίζοντα την επόμενη δόση, την επόμενη παροχή, την επόμενη ανακοίνωση.

Θέλουμε μεταρρυθμίσεις, αρκεί να μην αλλάξει τίποτα στη δική μας καθημερινότητα.

Θέλουμε αξιοκρατία, αρκεί να διοριστεί ο δικός μας.

Θέλουμε πάταξη της διαφθοράς, αρκεί να μη φτάσει μέχρι τον άνθρωπο που γνωρίζουμε.

Και ύστερα απορούμε γιατί η πολιτική παράγει πολιτικούς σαν κι αυτούς που παράγει.

Ας τελειώνουμε με την παραμύθα. Οι πολιτικοί δεν πέφτουν από τον ουρανό. Σε μεγάλο βαθμό είναι προϊόν της κοινωνίας που τους ψηφίζει.

Αυτή η στάνη, αυτό το γάλα.

Και αν η κοινωνία επιβραβεύει τον δημαγωγό, ο δημαγωγός θα πολλαπλασιαστεί. Αν επιβραβεύει τον λαϊκιστή, θα αποκτήσει περισσότερους λαϊκιστές.

Αν υπάρχει ζήτηση για παπάτζα, θα υπάρξει και οι παπατζήδες.

Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που το πολιτικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι τελικά ο Τσίπρας, ο Μητσοτάκης, ο Σαμαράς ή οποιοσδήποτε άλλος.

Αυτοί είναι οι πρωταγωνιστές μιας δεδομένης πολιτικής αγοράς. Ένα θέατρο είναι η πολιτική κι έχει ρόλους.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι εμείς εξακολουθούμε να επιλέγουμε εκείνον που μας υπόσχεται τον παράδεισο αντί εκείνου που μας εξηγεί πόσο δύσκολο είναι να φτάσουμε σε αυτόν.

Ο Ζαν Κοκτώ είχε πει: Όταν πρέπει να διαλέξει ποιος θα σταυρωθεί, ο όχλος θα διαλέξει πάντα να σώσει τον Βαραββά.

Αυτό!!!