Κτηνοτρόφος είναι ένα από τα πιο υποτιμημένα επαγγέλματα της εποχής μας. Δεν έχει τη λάμψη της υψηλής τεχνολογίας, δεν παράγει κάτι που χωράει σε μια εφαρμογή και η δουλειά του σπάνια αναγνωρίζεται όταν ανοίγουμε το ψυγείο και βρίσκουμε γάλα, τυρί και κρέας. Κι όμως, σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο πλαστικός, η δουλειά του αποκτά διαρκώς μεγαλύτερη σημασία για την επιβίωσή μας.

Η αξία των κτηνοτρόφων γίνεται αντιληπτή όταν απειλείται η παραγωγή τους. Όταν εγκαταλείπουν τη δουλειά τους, όταν ένα κοπάδι χάνεται ή όταν μια περιοχή αδυνατεί πλέον να παράγει όσα παρήγαγε στο παρελθόν. Τότε Θυμόμαστε ότι η τροφή δεν εμφανίζεται αυτόματα στα ράφια των καταστημάτων. Χρειάζεται ανθρώπους, ζώα, γη, υποδομές και μια ολόκληρη παραγωγική αλυσίδα που δεν αντικαθίσταται από τη μια μέρα στην άλλη.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στη Λέσβο, όπου η επιδημία του αφθώδους πυρετού οδήγησε στη θανάτωση δεκάδων χιλιάδων ζώων και έχει αφήσει πίσω της κτηνοτρόφους που βλέπουν το παραγωγικό τους κεφάλαιο να εξαφανίζεται. Θα τους δώσουν, λένε, αποζημιώσεις. Δυστυχώς τα λεφτά δεν κατεβάζουν γάλα. Ένα κοπάδι χρειάζεται χρόνο και κόπο για να δημιουργηθεί και ακόμη περισσότερο χρόνο για να αποκατασταθεί όταν χαθεί.

Ο αφθώδης πυρετός, από την άλλη, δεν είναι υπόθεση με εύκολες λύσεις. Πρόκειται για εξαιρετικά μεταδοτική αρρώστια και η αντιμετώπισή της βασίζεται σε συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Η θανάτωση ζώων μπορεί να είναι σκληρή απόφαση για τον παραγωγό, αλλά επιστημονικά ενδεδειγμένη. Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται αλλού: στην ταχύτητα.

Σε μόλυνση σαν κι αυτή της Λέσβου, οι ώρες και οι ημέρες έχουν σημασία. Η έγκαιρη ανίχνευση μιας εστίας, οι έλεγχοι, η ιχνηλάτηση και η άμεση λήψη μέτρων αποτρέπουν την καταστροφή. Τα πρωτόκολλα, που επιβάλλονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από μόνα τους δεν αρκούν όταν η εφαρμογή τους καθυστερεί. Και όταν ο αριθμός των μολυσμένων μονάδων μεγαλώνει, μεγαλώνει μαζί του και το τίμημα για τους παραγωγούς.

Πίσω από τις διαμαρτυρίες της Λέσβου υπάρχει ένας φόβος. Αν ο κτηνοτρόφος θα μπορέσει να συνεχίσει το έργο του. Όλοι εμείς, οι απέξω, θα έπρεπε να φοβόμαστε περισσότερο. Τί θα βάζουμε στο πιάτο (εκτός από βλήτα και φασόλια) αν αφήσουν τα γελάδια για να ανοίξουν ένα ακόμα τουριστικό καφενείο;

Μπορεί κανείς να διαφωνεί με συγκεκριμένα αιτήματα ή με τον τρόπο μιας κινητοποίησης και ταυτόχρονα να αναγνωρίζει ότι η αγωνία είναι πραγματική. Εξίσου πραγματική είναι και η ανάγκη εφαρμογής των υγειονομικών μέτρων. Δεν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στα δύο. Η προστασία των ζώων και η προστασία των παραγωγών προϋποθέτουν αποτελεσματικές υπηρεσίες, επαρκές προσωπικό και αποφάσεις που λαμβάνονται όταν ακόμη μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Η τεχνολογία μπορεί να κάνει τη δουλειά ευκολότερη και αποτελεσματικότερη. Μπορεί να παρακολουθεί την υγεία των ζώων, να εντοπίζει προβλήματα νωρίτερα, να μειώνει κόστος και να βελτιώνει την παραγωγή. Δεν μπορεί όμως να δημιουργήσει από μόνη της ένα κοπάδι ούτε να αντικαταστήσει τον άνθρωπο που βρίσκεται κάθε μέρα δίπλα στα ζώα.

Αν το επάγγελμα γίνει οικονομικά ασύμφορο και οι νεότερες γενιές το εγκαταλείψουν, η απώλεια δεν θα φανεί την επόμενη ημέρα. Θα φανεί όταν χρειαστεί να αυξηθεί η παραγωγή και δεν θα υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι, μονάδες και ζώα για να το κάνουν. Τότε η λύση θα είναι οι εισαγωγές. Και θα είναι εφικτές αν άλλα κράτη δώσουν την δέουσα σημασία στους επαγγελματίες τους.

Η υπόθεση της Λέσβου δείχνει και κάτι ακόμη: η πρόληψη είναι πολύ φθηνότερη από την καταστροφή. Ένα αποτελεσματικό δίκτυο κτηνιατρικών υπηρεσιών, γρήγοροι έλεγχοι και άμεση αντίδραση σε μια ύποπτη εστία μπορεί να κοστίζουν χρήματα. Η απώλεια όμως δεκάδων χιλιάδων ζώων, η κατάρρευση εισοδημάτων και η προσπάθεια ανασύστασης της παραγωγής κοστίζουν πολύ περισσότερο.

Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για το μέλλον της τροφής, η κτηνοτροφία πρέπει να βρίσκεται πολύ ψηλότερα στη λίστα των προτεραιοτήτων. Όχι ως νοσταλγία για την παλιά Ελλάδα, αλλά ως επένδυση σε μια παραγωγή που θα χρειαστεί ακόμη περισσότερο όταν οι διεθνείς αλυσίδες γίνουν πιο αβέβαιες. Φανταζόμαστε ένα μέλλον γεμάτο ρομπότ, αλγόριθμους και τεχνητή νοημοσύνη. Ωραία. Στο τέλος της ημέρας, όμως, κάποιος πρέπει ακόμη να αρμέγει το γάλα και να φτιάχνει το τυρί. Και αυτός ο κάποιος είναι ο κτηνοτρόφος.

Διαβάστε επίσης

Ο μπαταχτσής και ο ατυχής