Πώς ο Πιερρακάκης φέρνει δουλειές (funds) και millionaires στην Ελλάδα – Τα μυστικά και όλες οι λεπτομέρειες του Ελληνικού non dom

Έναν διαφορετικό δρόμο αξιοπιστίας στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον ακολουθεί η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, με το μεγάλο στοίχημα να μην είναι άλλο, από την προσέλκυση και εγκατάσταση πλουσίων του εξωτερικού στη χώρα μας. Κίνητρο για μια τέτοια απόφαση αποτελεί το καθεστώς του non dom, δηλαδή τα φορολογικά κίνητρα για την μεταφορά της φορολογικής κατοικίας ενός ξένου στην Ελλάδα.

Η πρώτη ένδειξη ότι το ελληνικό πλαίσιο μπορεί να αποκτήσει διεθνή εμβέλεια ήρθε από τον Chris Rokos, ιδρυτή της Rokos Capital Management, ο οποίος μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από τη Βρετανία στην Ελλάδα. Η περίπτωση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη διεθνή αγορά. Η Rokos Capital διαχειρίζεται περίπου 22 δισ. δολάρια, ενώ ο ίδιος ο Rokos έλαβε το προηγούμενο έτος 477 εκατ. στερλίνες από την εταιρεία του. Το fund απασχολεί περισσότερους από 370 εργαζομένους σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Άμπου Ντάμπι και Σιγκαπούρη.

Πώς χτίστηκε το ελληνικό non dom

Το ελληνικό πλαίσιο άρχισε να διαμορφώνεται το 2019 και τέθηκε ουσιαστικά σε εφαρμογή από το 2020. Σε πρώτη φάση αφορούσε φυσικά πρόσωπα υψηλής οικονομικής επιφάνειας, μεγάλους επιχειρηματίες και επενδυτές, οι οποίοι μπορούσαν να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και να υπαχθούν σε ειδικό καθεστώς φορολόγησης για τα εισοδήματα που αποκτούσαν στο εξωτερικό.

Ο φορολογούμενος που πληροί τις προϋποθέσεις καταβάλλει κατ’ αποκοπή φόρο 100.000 ευρώ ετησίως για το σύνολο του εισοδήματος στο εξωτερικό, ανεξάρτητα από το ύψος του, ενώ το καθεστώς μπορεί να διατηρηθεί για έως 15 φορολογικά έτη.

Το 2026, ωστόσο, η κυβέρνηση διεύρυνε σημαντικά τη φιλοσοφία του πλαισίου. Εμπνευστής ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκη, αρχιτέκτονας της δομής του νέου νόμου ο στενός του συνεργάτης Βασίλης Καρατζάς.

Πλέον  το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην εγκατάσταση εύπορων ιδιωτών, αλλά επεκτείνεται και στη διεθνή βιομηχανία διαχείρισης κεφαλαίων.

Οι νέες διατάξεις δημιουργούν ειδικότερο πλαίσιο για hedge funds, private equity, Οργανισμούς Εναλλακτικών Επενδύσεων και τα στελέχη τους, ώστε να μπορούν να μεταφέρουν στην Ελλάδα μέρος της δραστηριότητάς τους έως και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό χωρίς η παρουσία αυτή να συνεπάγεται αυτομάτως μεταφορά της φορολογικής κατοικίας ολόκληρου του fund στη χώρα.

Κίνηση – ματ ο φόρος 5% σε bonus και carried interest

Η διάταξη όμως που εκτόξευσε το ενδιαφέρον των ξένων και έβαλε την Ελλάδα στα ραντάρ τους ήταν η ψήφιση ενός νέου καθεστώτος, συμπληρωματικού του non dom, ειδικά προσαρμοσμένο σε private equity και hedge funds.

Τα στελέχη που πληρούν τις προϋποθέσεις και μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους στην Ελλάδα θα φορολογούνται με 5% στα bonus και στο carried interest, δηλαδή στο μερίδιο των κερδών που λαμβάνουν οι διαχειριστές επενδύσεων από επιτυχημένες συμφωνίες. Ο συντελεστής αυτός είναι αισθητά χαμηλότερος από το σύνηθες 15%.

Αυτή την κίνηση – ματ εντόπισε μάλιστα και το χθεσινό δημοσίευμα των Financial Times, το οποίο, μετά την ανακοίνωση πως μετέφερε ήδη την φορολογική του έδρα στην Ελλάδα ο δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund Κρις Ρόκος από το Λονδίνο, αποτελεί μια πρώτης τάξη διαφήμιση της χώρας μας για την προσέλκυση και άλλων billionaires.

Η ευνοϊκή μεταχείριση συνοδεύεται από μία κρίσιμη προϋπόθεση: η ελληνική εταιρική οντότητα που απασχολεί τα στελέχη θα πρέπει να πραγματοποιεί τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ λειτουργικές δαπάνες ετησίως στην Ελλάδα.

Το όριο σχεδιάστηκε ώστε να αποκλείει περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα fund θα διατηρούσε απλώς μια τυπική ή εικονική παρουσία στη χώρα για να επωφεληθεί φορολογικά.

«Ο βασικός στόχος είναι να έρθουν εδώ και να δημιουργήσουν πραγματικές επιχειρήσεις», δήλωσε στους FT ο Βασίλης Καρατζάς, σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και ένας από τους ανθρώπους που σχεδίασαν το φορολογικό πακέτο.

Διεθνές ενδιαφέρον μεγάλων hedge funds

Η αλλαγή αυτή έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον στη διεθνή αγορά, καθώς η Ελλάδα φαίνεται να κερδίσει αντίστοιχους νόμους άλλων χωρών, που μέχρι πρότινος προσέλκυαν πλούσιους του εξωτερικού.

Ήδη, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε συνομιλίες και με μεγάλα διεθνή hedge funds για εγκατάσταση ή ανάπτυξη παρουσίας στην Αθήνα, με το ενδιαφέρον της Ελλάδας να στρέφεται σε παραδοσιακά χρηματοοικονομικά κέντρα, όπως το City του Λονδίνου, αλλά και την Ελβετία και τις χώρες του Κόλπου.

Το ελληνικό non-dom και οι προϋποθέσεις

Για την ένταξη στο καθεστώς πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ο ενδιαφερόμενος δεν πρέπει να ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για επτά από τα οκτώ έτη που προηγούνται της μεταφοράς της φορολογικής του κατοικίας.

Παράλληλα, πρέπει να αποδεικνύει ότι ο ίδιος, συγγενικό του πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα στην οποία κατέχει την πλειοψηφία πραγματοποιεί επένδυση στην Ελλάδα συνολικού ύψους τουλάχιστον 500.000 ευρώ.

Η επένδυση μπορεί να αφορά ακίνητα, επιχειρήσεις, κινητές αξίες, μετοχές ή εταιρικές συμμετοχές στην Ελλάδα και πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε τρία χρόνια από την υποβολή της αίτησης.

Κατ’ αποκοπή φόρος 100.000 ευρώ

Μετά την υπαγωγή του στο καθεστώς του non dom, το φυσικό πρόσωπο αποτελεί φορολογικό κάτοικο Ελλάδας. Ως προς το εισόδημα που αποκτά στην αλλοδαπή, όμως, δεν εφαρμόζεται η συνήθης φορολόγηση του παγκόσμιου εισοδήματος. Αντί αυτής, καταβάλλεται κατ’ αποκοπή φόρος 100.000 ευρώ για κάθε φορολογικό έτος, ανεξάρτητα από το ύψος του εισοδήματος αλλοδαπής.

Αντίθετα, τα εισοδήματα που προκύπτουν στην Ελλάδα δεν περιλαμβάνονται στον κατ’ αποκοπή φόρο των 100.000 ευρώ. Φορολογούνται κανονικά με βάση τις γενικές διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.

Ο φόρος που ενδεχομένως έχει καταβληθεί στο εξωτερικό για τα εισοδήματα που φορολογούνται με βάση το non dom, δεν συμψηφίζεται με το ποσό των 100.000 ευρώ.

Και μέλη της οικογένειάς τους

Μία από τις σημαντικές παραμέτρους του ελληνικού συστήματος είναι ότι δεν περιορίζεται στο φυσικό πρόσωπο που πραγματοποιεί την αρχική μεταφορά της φορολογικής του κατοικίας.

Το καθεστώς μπορεί να επεκταθεί σε συγγενικά πρόσωπα, τα οποία αποκτούν επίσης φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και υπάγονται στην εναλλακτική φορολόγηση. Για κάθε συγγενικό πρόσωπο καταβάλλεται πρόσθετος κατ’ αποκοπή φόρος 20.000 ευρώ για κάθε φορολογικό έτος.

Στην περίπτωση ενός ζευγαριού, εφόσον υπαχθούν και οι δύο στο καθεστώς του non dom, ο συνολικός ετήσιος κατ’ αποκοπή φόρος διαμορφώνεται σε 120.000 ευρώ, ενώ αυξάνεται κατά 20.000 ευρώ για κάθε επιπλέον συγγενικό πρόσωπο που εντάσσεται σε αυτό, ενώ τα παιδιά μέχρι την ηλικία των 18 ετών δεν υπάγονται σε καμία έξτρα φορολογία.

Τα ξενόγλωσσα εκπαιδευτήρια

Η μεταφορά ενός στελέχους από το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη ή κάποιο άλλο μεγάλο χρηματοοικονομικό κέντρο δεν αποτελεί αποκλειστικά φορολογική ή επαγγελματική απόφαση.

Όταν συνοδεύεται από τη μετακίνηση ολόκληρης της οικογένειας, παράγοντες όπως η κατοικία, η ποιότητα ζωής και κυρίως η δυνατότητα απρόσκοπτης συνέχισης της εκπαίδευσης των παιδιών αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Σε αυτό το πεδίο η Αθήνα διαθέτει ήδη ένα δίκτυο διεθνών και ξενόγλωσσων σχολείων, στα οποία τα παιδιά στελεχών που μετακινούνται από το εξωτερικό μπορούν να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους σε αγγλόφωνα ή διεθνώς αναγνωρισμένα προγράμματα.

Η ύπαρξη αυτής της εκπαιδευτικής υποδομής αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος που απαιτείται για να καταστεί η Αθήνα ανταγωνιστικός τόπος εγκατάστασης διεθνών επενδυτικών στελεχών. Τα φορολογικά κίνητρα μπορεί να αποτελούν βασικό παράγοντα για την αρχική επιλογή μιας χώρας, ωστόσο η δυνατότητα μακροχρόνιας εγκατάστασης εξαρτάται και από το κατά πόσο μπορεί να εξυπηρετηθεί η καθημερινότητα της οικογένειας.

Νέο hub διαχείρισης κεφαλαίων

Ο στόχος της Ελλάδας δεν περιορίζεται στη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας ενός εύπορου επενδυτή ή ενός υψηλόβαθμου στελέχους στη χώρα μας, αλλά στην προσέλκυση πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας. Μαζί με το στέλεχος επιδιώκεται να μετακινηθεί μέρος της επενδυτικής του ομάδας, να πραγματοποιούνται εταιρικές δαπάνες στην ελληνική αγορά και, σε δεύτερο χρόνο, να δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας. Ουσιαστικά, το μεγάλο στοίχημα είναι η σταδιακή δημιουργία στην Αθήνα ενός νέου hub διαχείρισης κεφαλαίων με διεθνή προσανατολισμό.

Τα hedge funds απασχολούν στελέχη υψηλής εξειδίκευσης και παράλληλα δημιουργεί ζήτηση για νομικές, φορολογικές, λογιστικές, τραπεζικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες. Στην οικονομία προστίθενται μισθοί υψηλότερης κλίμακας, εταιρικές δαπάνες, κατανάλωση και, κυρίως, τεχνογνωσία από μία αγορά στην οποία η Ελλάδα μέχρι σήμερα είχε περιορισμένη διεθνή παρουσία.

Σε αυτή τη λογική εντάσσονται και τα ειδικά φορολογικά κίνητρα. Η χαμηλότερη επιβάρυνση συγκεκριμένων εισοδημάτων αντιμετωπίζεται ως εργαλείο προσέλκυσης μιας δραστηριότητας που διαφορετικά θα μπορούσε να παραμείνει σε καθιερωμένα χρηματοοικονομικά κέντρα, όπως το Λονδίνο, η Γενεύη ή το Ντουμπάι.

Μετά το Rokos, Millennium Management και Verition Fund

Το ελληνικό non dom φαίνεται πως τους τελευταίους μήνες έχει μπει βαθιά στο επίκεντρο μεγάλων fund του εξωτερικού, εξετάζοντας πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο μεταφοράς της φορολογικής τους έδρας στην Ελλάδα.

Το Bloomberg μάλιστα αναφέρει πως η Millennium Management ετοιμάζεται να ανοίξει το πρώτο της γραφείο στην Αθήνα, ενισχύοντας τη θέση της ελληνικής πρωτεύουσας ως αναδυόμενου κόμβου για hedge funds. Η Millennium διαχειρίζεται περισσότερα από 97 δισ. δολάρια, απασχολεί πάνω από 7.000 εργαζομένους και διαθέτει περισσότερες από 360 επενδυτικές ομάδες που δραστηριοποιούνται σε όλες τις βασικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων.

Η multistrategy επενδυτική εταιρεία του Izzy Englander βρίσκεται σε συζητήσεις με τις ελληνικές αρχές σχετικά με το νέο γραφείο και τη στελέχωσή του, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τα σχέδια. Μεταξύ των στελεχών που εξετάζουν το ενδεχόμενο μετακίνησης βρίσκεται και ο Rahul Chopra, διαχειριστής χαρτοφυλακίου με έδρα το Λονδίνο.

Ένα ακόμη multistrategy hedge fund, η Verition Fund Management, βρίσκεται επίσης σε αρχικό στάδιο διερεύνησης της πιθανότητας να ανοίξει γραφείο στην Αθήνα.

Αν προσθέσει κανείς τα συνολικά περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζονται μόνο τα τρια αυτά funds, Millennium, Rokos και Verition θα διαπιστώσει πως ανέρχονται σε 134 δισ. δολαρίων, δηλαδή όσο το μισό ελληνικό ΑΕΠ.

Ο ανταγωνισμός με Ιταλία, Βρετανία και Ελβετία

Η ελληνική στρατηγική αναπτύσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο διεθνής φορολογικός ανταγωνισμός για φυσικά πρόσωπα υψηλής καθαρής περιουσίας και στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα εντείνεται.

Ιταλία: Η Ιταλία διαθέτει το πλησιέστερο συγκριτικά μοντέλο προς το ελληνικό non dom. Για τους νέους δικαιούχους το ετήσιο flat tax επί του εισοδήματος αλλοδαπής έχει πλέον αυξηθεί στα 300.000 ευρώ, έναντι 100.000 ευρώ στην Ελλάδα. Για κάθε μέλος της οικογένειας που εντάσσεται στο ιταλικό σύστημα καταβάλλονται επιπλέον 50.000 ευρώ ετησίως, έναντι 20.000 ευρώ στην Ελλάδα. Η Ιταλία δεν απαιτεί την πραγματοποίηση ελάχιστης επένδυσης για την υπαγωγή στο συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς. Αντίθετα, θέτει αυστηρότερο κριτήριο προηγούμενης φορολογικής κατοικίας, καθώς ο ενδιαφερόμενος δεν πρέπει να ήταν φορολογικός κάτοικος Ιταλίας για τουλάχιστον εννέα από τα δέκα προηγούμενα φορολογικά έτη.

Βρετανία: Η Βρετανία ακολούθησε διαφορετική κατεύθυνση, καταργώντας από τον Απρίλιο του 2025 το παραδοσιακό non-dom και αντικαθιστώντας το με ένα σύστημα που βασίζεται στη φορολογική κατοικία. Το παλαιό σύστημα επέτρεπε, υπό προϋποθέσεις, σε φορολογικούς κατοίκους της Βρετανίας των οποίων το domicile βρισκόταν εκτός της χώρας να έχουν ειδική μεταχείριση για εισοδήματα και κεφαλαιακά κέρδη που προέκυπταν στο εξωτερικό. Στη θέση του δημιουργήθηκε το Foreign Income and Gains regime (FIG) το οποίο προσφέρει πλήρη απαλλαγή για επιλέξιμα εισοδήματα και κεφαλαιακά κέρδη αλλοδαπής μόνο για τα πρώτα τέσσερα χρόνια φορολογικής κατοικίας. Οι αλλαγές αυτές έχουν ενισχύσει την κινητικότητα μεταξύ εύπορων φορολογουμένων και επαγγελματιών της χρηματοπιστωτικής αγοράς, με Ιταλία, Ελβετία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και πλέον Ελλάδα να διεκδικούν μέρος αυτής της ροής.

Ελβετία: Η Ελβετία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό ανταγωνιστικό προορισμό, μέσω του συστήματος lump-sum taxation και των επιμέρους καντονιακών καθεστώτων. Δεν πρόκειται για έναν ενιαίο flat φόρο, όπως τα 100.000 ευρώ του ελληνικού καθεστώτος. Στην Ελβετία ο δικαιούχος φορολογείται με βάση το κόστος διαβίωσης του ίδιου και των προσώπων που συντηρεί, στην Ελβετία αλλά και στο εξωτερικό, αντί να υπολογίζεται ο φόρος με βάση το πραγματικό παγκόσμιο εισόδημα και την περιουσία του.

Στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη πραγματικές δαπάνες που μπορούν να είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες και περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έξοδα κατοικιών στην Ελβετία και στο εξωτερικό, ενοίκια, συντήρηση ακινήτων, προσωπικό κατοικίας, οδηγούς, κηπουρούς και προσωπικούς βοηθούς, αυτοκίνητα, σκάφη, αεροσκάφη, ακόμη και έξοδα συντήρησης αλόγων και άλλες σημαντικές δαπάνες διαβίωσης. Στη φορολογική βάση που προκύπτει εφαρμόζονται στη συνέχεια οι κανονικοί φορολογικοί συντελεστές και το τελικό ποσό εξαρτάται και από το καντόνι και τον δήμο εγκατάστασης, καθώς η Ελβετία διαθέτει ομοσπονδιακή, καντονιακή και δημοτική φορολογία.

 

Διαβάστε επίσης 

Η Ελλάδα γίνεται… City: Μετά τον Ρόκος, άλλα 10 μεγάλα funds χτυπούν την πόρτα της Αθήνας

Bloomberg: Μετά τη Millennium, και το hedge fund Verition Fund Management εξετάζει να ανοίξει γραφείο στην Αθήνα

Ποια είναι η Millennium του Izzy Englander που έρχεται στην Ελλάδα μετά τον Κρις Ρόκος – Ποιος θα αναλάβει επικεφαλής