Θάνατος Μαζωνάκη: Πότε μια θεραπεία σε ιατρείο μπορεί να οδηγήσει σε κατηγορία ανθρωποκτονίας – Η διαφορά με μια κλινική

Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη δεν προκαλεί μόνο ερωτήματα για τα ιατρικά αίτια που οδήγησαν στην ανακοπή. Φέρνει στο προσκήνιο ένα πολύ πιο σύνθετο ζήτημα, το οποίο μέχρι σήμερα δεν είχε προβληματίσει το ευρύ κοινό. Ποιες πράξεις μπορούν να πραγματοποιούνται στα ιατρεία και ποιος εξοπλισμός είναι απαραίτητος ανάλογα με την ειδικότητα του γιατρού και την ιατρική πράξη που επιχειρεί;

Ο γνωστός τραγουδιστής βρισκόταν την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι, όταν υπέστη καρδιακή ανακοπή. Στο σημείο κλήθηκε το ΕΚΑΒ, διασώστης ξεκίνησε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και στη συνέχεια ο Μαζωνάκης μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο «Ελπίς».

Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει το δύσκολο κομμάτι της υπόθεσης. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, εξετάζεται εάν πριν από την ανακοπή πραγματοποιούνταν πλασμαφαίρεση. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε ότι ο συγκεκριμένος επαγγελματικός χώρος είχε άδεια απλού παθολογικού ιατρείου και ότι σε ένα τέτοιο ιατρείο δεν επιτρέπεται η διενέργεια πλασμαφαίρεσης. Κλιμάκιο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών ελέγχει πλέον τον χώρο και, μεταξύ άλλων, το καθεστώς λειτουργίας και τον εξοπλισμό του. Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη και η έρευνα των αστυνομικών αρχών, ενώ κομβικό ρόλο θα έχει η ιατροδικαστική διερεύνηση για την αιτία του θανάτου.

Μέχρι να ολοκληρωθούν αυτές οι έρευνες, τίποτα δεν επιτρέπει να θεωρηθεί δεδομένο ότι η πλασμαφαίρεση προκάλεσε την ανακοπή. Το σίγουρο, όμως, είναι ότι ένα απλό παθολογικό ιατρείο δεν αντιμετωπίζεται στο ελληνικό δίκαιο με τις ίδιες απαιτήσεις όπως η Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας ή η κλινική.

Ιατρείο, Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας και κλινική: Εντελώς διαφορετικές προϋποθέσεις λειτουργίας

Νομικά, το ιδιωτικό ιατρείο απέχει παρασάγγας από την έννοια της κλινικής τόσο σε επίπεδο εξοπλισμού όσο και σε επίπεδο ιατρικών πράξεων που μπορεί να διενεργεί.

Το ΠΔ 84/2001, που αποτελεί το βασικό νομοθέτημα για τους ιδιωτικούς φορείς Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ορίζει ως ιδιωτικό ιατρείο ως έναν κατάλληλα διαρρυθμισμένο και εξοπλισμένο χώρο όπου ο ασθενής μπορεί να εξεταστεί, να λάβει διάγνωση, ιατρικές συμβουλές και τις ιατρικές υπηρεσίες που επιτρέπονται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ειδικότητας και της νόμιμης λειτουργίας του χώρου.

Στο άλλο άκρο βρίσκεται η ιδιωτική κλινική, της οποίας η λειτουργία καθορίζεται από το ΠΔ 247/1991, είναι ολόκληρη υγειονομική μονάδα στην οποία παρέχονται υπηρεσίες υγείας και νοσηλείας ασθενών. Η λειτουργία της συνοδεύεται από σαφώς αυστηρότερο πλέγμα απαιτήσεων για εγκαταστάσεις, προσωπικό και εξοπλισμό, με συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές ανάλογα με τα τμήματα, τις μονάδες, τα χειρουργεία, τα εργαστήρια και τις υπηρεσίες που αναπτύσσει.

Ανάμεσα στις δύο κατηγορίες βρίσκονται οι Μονάδες Ημερήσιας Νοσηλείας, οι γνωστές ΜΗΝ, οι οποίες είναι δομές που έχουν σχεδιαστεί για ιατρικές πράξεις χωρίς πολυήμερη νοσηλεία, διαθέτουν όμως οργανωμένο περιβάλλον, ειδικό εξοπλισμό και δυνατότητα ασφαλούς παρακολούθησης του ασθενούς.

Η υπουργική απόφαση Α6/Γ.Π.οικ.103516/2014 για τις ιδιωτικές ΜΗΝ προβλέπει ότι ο ελάχιστος ιατρικός εξοπλισμός διαφοροποιείται ανάλογα με την ειδικότητα. Για παράδειγμα, για αίθουσα μικροεπεμβάσεων γενικής και πλαστικής χειρουργικής προβλέπεται πέρα από χειρουργικό τραπέζι και τον συναφή εξοπλισμό και απινιδωτής. Παράλληλα, κάθε ΜΗΝ πρέπει να διαθέτει εφεδρική και ανεξάρτητη παροχή ρεύματος και σύστημα UPS, ώστε να εξασφαλίζεται η αδιάλειπτη παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών του ασθενούς.

Συνεπώς, το νομικό πλαίσιο εξασφαλίζει ότι όσο αυξάνεται η πολυπλοκότητα και η επικινδυνότητα των πράξεων που επιτρέπεται να πραγματοποιούνται σε έναν χώρο, τόσο αυξάνονται και οι απαιτήσεις ασφαλείας.

Το κλειδί της υπόθεσης: Τι ακριβώς έκανε ο Μαζωνάκης στο ιατρείο;

Αυτή είναι η σημαντικότερη λεπτομέρεια ολόκληρης της υπόθεσης, διότι υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικά νομικά σενάρια.

Άλλο είναι ο Γιώργος Μαζωνάκης να είχε μεταβεί σε ένα παθολογικό ιατρείο για να εξεταστεί, να ζητήσει ιατρική συμβουλή, να συζητήσει το θεραπευτικό του πλάνο ή ακόμη και να είχε βρεθεί εκεί όταν αισθάνθηκε ξαφνικά αδιαθεσία και, εντελώς ανεξάρτητα από οποιαδήποτε θεραπευτική πράξη, να υπέστη καρδιακή ανακοπή.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ανακοπή μπορεί να αποτελεί ένα αιφνίδιο ιατρικό περιστατικό που συνέβη μέσα σε έναν χώρο στον οποίο ο ασθενής βρισκόταν νομίμως. Το γεγονός ότι ένα απλό παθολογικό ιατρείο δεν διέθετε τον εξοπλισμό μιας κλινικής δεν σημαίνει από μόνο του ότι πρόκειται για παρανομία, ακριβώς επειδή δεν υπέχει τις ίδιες υποχρεώσεις με μια νοσηλευτική μονάδα.

 

 

Εντελώς διαφορετικό είναι, όμως, αν αποδειχθεί ότι ο τραγουδιστής είχε μεταβεί στον συγκεκριμένο χώρο για να υποβληθεί σε πλασμαφαίρεση και, ακόμη περισσότερο, ότι η ανακοπή συνέβη κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τη θεραπευτική πράξη.

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση δεν είναι μια απλή αιμοληψία ή η χορήγηση ενός ορού. Πρόκειται για εξωσωματική θεραπευτική διαδικασία κατά την οποία γίνεται διαχωρισμός και αφαίρεση πλάσματος και επιστροφή των υπόλοιπων συστατικών του αίματος στον ασθενή.

Αν, λοιπόν, επιβεβαιωθεί ότι μια τέτοια πράξη πραγματοποιούνταν μέσα στον συγκεκριμένο χώρο, δεν θα αρκεί πλέον να διερευνηθεί πώς αντιμετωπίστηκε η ανακοπή. Θα πρέπει προηγουμένως να απαντηθεί αν η θεραπεία επιτρεπόταν να πραγματοποιείται εκεί.

Το παράδοξο του απινιδωτή: Μπορεί να μην ήταν υποχρεωτικός επειδή η ίδια η θεραπεία ήταν απαγορευμένη εκεί

Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι ο χώρος είχε πράγματι άδεια μόνο για απλό ιδιωτικό ιατρείο, όπως έχει δηλώσει ο υπουργός Υγείας, δεν μπορεί να του αποδοθεί αυτομάτως παράβαση επειδή δεν διέθετε όλο τον εξοπλισμό που θα έπρεπε να διαθέτει μια Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας ή μια ιδιωτική κλινική.

Συνεπώς, ήταν αναμενόμενο και σύννομο να μη διαθέτει απινιδωτή, καθώς με βάση το νομικό πλαίσιο του ιατρείου αυτός δεν είναι υποχρεωτικός.

Αυτό, όμως, έχει και την αντίστροφη όψη του. Ακριβώς επειδή δεν διαθέτει την άδεια και τις προδιαγραφές μιας πιο σύνθετης υγειονομικής μονάδας, δεν μπορεί να πραγματοποιεί πράξεις που προϋποθέτουν τέτοια αδειοδότηση.

Τα ερωτήματα, λοιπό, είναι αν είχε ο φορέας δικαίωμα να πραγματοποιήσει τη συγκεκριμένη θεραπεία και, εφόσον είχε, αν διέθετε όσα απαιτούνταν για να την πραγματοποιήσει με ασφάλεια,

Υπέχει ο γιατρός ευθύνη για ανθρωποκτονία;

Ακόμη και αν αποδειχθεί ότι η πλασμαφαίρεση πραγματοποιήθηκε σε χώρο στον οποίο δεν επιτρεπόταν, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι γιατροί ευθύνονται ποινικά για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη.

Αν αποδειχθεί ότι γιατρός πραγματοποιούσε πράξεις που δεν επιτρέπονταν από το καθεστώς λειτουργίας του χώρου ή παραβίαζε τους κανόνες της ιατρικής δεοντολογίας και ασφάλειας, μπορεί να ανακύψει πειθαρχική ευθύνη ανεξάρτητα από το αν τελικά αυτές οι παραβάσεις προκάλεσαν τον θάνατο. Έτσι, μπορεί ο συγκεκριμένος γιατρός, ανεξάρτητα από τον θάνατο του γνωστού τραγουδιστή, να διερευνηθεί από τον Ιατρικό Σύλλογο στα πλαίσια της πειθαρχικής διαδικασίας και για τυχόν άλλες αντίστοιχες θεραπείες που είχε παράσχει σε άλλους ασθενείς.

Από εκεί και πέρα, τίθεται και ζήτημα μιας ευρύτερης ποινικής ευθύνης. Ακόμη, δηλαδή, και αν αποδειχθεί ότι η ανακοπή του Γιώργου Μαζωνάκη επήλθε από άλλη αιτία και όχι λόγω της θεραπείας, ο γιατρός μπορεί να ευθύνεται ποινικά για το αδίκημα της έκθεσης, το οποίο είναι έγκλημα διακινδύνευσης της ζωής, ανεξάρτητα δηλαδή από το αποτέλεσμα που τυχόν επήλθε ή τον λόγο για τον οποίο επήλθε.

Η ποινική διάταξη για την έκθεση τιμωρεί όποιον αφήνει αβοήθητο πρόσωπο που έχει στην προστασία του ή έχει υποχρέωση να περιθάλπει, ενώ προβλέπει βαρύτερη μεταχείριση εάν προκληθεί βαριά σωματική βλάβη ή θάνατος.

Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι κάθε περίπτωση ανεπαρκούς εξοπλισμού ενός ιατρείου αποτελεί έκθεση σε κίνδυνο. Είναι, όμως, μία από τις ποινικές διατάξεις που μπορεί να τεθούν υπό διερεύνηση εάν τα πραγματικά περιστατικά δείξουν ότι ένας ασθενής τέθηκε ή αφέθηκε σε κατάσταση αβοήθητου.

Το ποινικό τοπίο γίνεται πολύ σοβαρότερο εάν η ιατροδικαστική έρευνα καταλήξει ότι υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος ανάμεσα στη θεραπεία, στην έλλειψη της απαιτούμενης υποδομής ή στην πλημμελή αντιμετώπιση της επιπλοκής και στον θάνατο, καθώς τότε θα πρόκειται για ανθρωποκτονία από αμέλεια.

Έτσι, εάν αποδειχθεί ότι πραγματοποιήθηκε μια θεραπεία με γνωστό κίνδυνο σοβαρής επιπλοκής, ότι η θεραπεία απαιτούσε συγκεκριμένη υποδομή αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών, ότι αυτή δεν υπήρχε και ότι, εάν υπήρχε και χρησιμοποιούνταν εγκαίρως, ο θάνατος θα μπορούσε να είχε αποτραπεί, τότε θα μπορούσε να στοιχειοθετηθεί ανθρωποκτονία από αμέλεια.

Σίγουρα, το αν έχουμε μπροστά μας ένα απρόβλεπτο ιατρικό συμβάν ή μια υπόθεση με σοβαρές πειθαρχικές και ενδεχομένως ποινικές προεκτάσεις θα το καθορίσει τόσο το ιατροδικαστικό πόρισμα για τα αίτια του θανάτου όσο και τα πραγματικά περιστατικά μέσα στο ιατρείο εκείνες τις τραγικές στιγμές.

Διαβάστε επίσης:

Κ. Καλαϊτζή στο Mononews: Η πλασμαφαίρεση δεν είναι αποτοξίνωση, ούτε αντιγήρανση

Γιώργος Μαζωνάκης: Βίντεο με τον επικεφαλής της Stem Cell Clinic Ηλία Θεοδωρόπουλο – Δείχνει πώς γίνεται η αναγεννητική θεραπεία

«Ο Γιώργος Μαζωνάκης ήταν άυπνος και μπέρδευε τα λόγια του» λέει η γιατρός της κλινικής