Ακυρώθηκε το πλοίο λόγω απαγορευτικού; Τι δικαιούστε από την ακτοπλοϊκή – Τι συμβαίνει με την πληρωμή του ξενοδοχείου

Ο Αύγουστος είναι συνυφασμένος με τις καλοκαιρινές αποδράσεις, αλλά και με ένα φαινόμενο που κάθε χρόνο προκαλεί αναστάτωση σε χιλιάδες ταξιδιώτες. Τα ισχυρά μελτέμια στο Αιγαίο οδηγούν συχνά σε απαγορευτικά απόπλου, αφήνοντας επιβάτες εγκλωβισμένους στα λιμάνια, χωρίς να γνωρίζουν πότε τελικά θα μπορέσουν να ταξιδέψουν.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν τα επόμενα διαθέσιμα δρομολόγια είναι ήδη πλήρη, γεγονός που δεν είναι καθόλου σπάνιο τον Αύγουστο, με αποτέλεσμα οι διακοπές να ανατρέπονται από τη μία στιγμή στην άλλη.

Τι δικαιούται, όμως, ο επιβάτης απέναντι στην ακτοπλοϊκή εταιρεία; Και τι γίνεται όταν έχει ήδη πληρώσει ξενοδοχείο στο νησί, αλλά δεν μπορεί να φτάσει στον προορισμό του;

Το πρώτο ερώτημα είναι αρκετά απλό, στο δεύτερο όμως αρχίζουν τα δύσκολα, με νομικές έννοιες για δυνατούς λύτες που όμως σπάνια οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα για τον ταξιδιώτη.

Τα δικαιώματα απέναντι στην ακτοπλοϊκή εταιρεία είναι περιορισμένα

Όταν ένα δρομολόγιο ματαιώνεται επειδή έχει εκδοθεί απαγορευτικό απόπλου από τη Λιμενική Αρχή λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, η ακτοπλοϊκή εταιρεία δεν θεωρείται ότι ευθύνεται για τη μη πραγματοποίηση του ταξιδιού. Πρόκειται για κλασική περίπτωση ανωτέρας βίας, καθώς η απαγόρευση αποσκοπεί στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.

Αυτό σημαίνει ότι ο επιβάτης δεν αποκτά δικαίωμα αποζημίωσης επειδή το ταξίδι του ματαιώθηκε. Σύμφωνα με τον ν. 3709/2008 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 1177/2010 για τα δικαιώματα των επιβατών στις θαλάσσιες μεταφορές, η εταιρεία υποχρεούται να:

• ενημερώσει τους επιβάτες για τη ματαίωση του δρομολογίου το συντομότερο δυνατό
• παρέχει πληροφορίες για τον εκτιμώμενο χρόνο αναχώρησης όταν αυτός καταστεί γνωστός
• δώσει τη δυνατότητα είτε να λάβουν πίσω ολόκληρο το αντίτιμο του εισιτηρίου
• είτε να μεταφερθούν με το επόμενο διαθέσιμο δρομολόγιο προς τον προορισμό τους.

Στην πράξη, όμως, όταν το απαγορευτικό συμπίπτει με περίοδο αυξημένης τουριστικής κίνησης, η εύρεση νέου εισιτηρίου μπορεί να αποδειχθεί σχεδόν αδύνατη. Τα πλοία των επόμενων ημερών είναι ήδη γεμάτα και η ακτοπλοϊκή εταιρεία δεν υποχρεούται να δημιουργήσει θέσεις που δεν υπάρχουν ούτε να αποζημιώσει τον επιβάτη για τις έμμεσε ζημίες που υφίσταται εξαιτίας της καθυστέρησης, όπως για παράδειγμα χαμένες διανυκτερεύσεις, ακυρωμένες κρατήσεις ή αεροπορικές ανταποκρίσεις.

Έτσι, ο ταξιδιώτης μπορεί να πάρει πίσω το αντίτιμο του εισιτηρίου του, χωρίς όμως αυτό να καλύπτει τις υπόλοιπες οικονομικές συνέπειες της ακύρωσης.

Το πραγματικό πρόβλημα αρχίζει με το ξενοδοχείο

Το δυσκολότερο ερώτημα γεννιέται, πάντως, όταν ο ταξιδιώτης έχει ήδη κλείσει και πληρώσει τη διαμονή του ή έχει δεσμεύσει την πιστωτική του κάρτα για την πληρωμή της.

Με μια πρώτη σκέψη θα περίμενε κανείς ότι, αφού δεν μπόρεσε να φτάσει στο νησί εξαιτίας του απαγορευτικού απόπλου, δεν θα όφειλε να πληρώσει για ένα δωμάτιο που ουσιαστικά δεν χρησιμοποίησε.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι τόσο απλό.

Από τη μία πλευρά, το ξενοδοχείο εκπληρώνει κανονικά τη δική του υποχρέωση. Το δωμάτιο είναι διαθέσιμο, ο ξενοδόχος είναι έτοιμος να το παραδώσει και η υπηρεσία μπορεί να παρασχεθεί. Το γεγονός ότι ο πελάτης δεν κατάφερε να φτάσει στον προορισμό του δεν σημαίνει ότι το ξενοδοχείο αδυνατεί να εκπληρώσει τη σύμβαση.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, ένα μέρος της νομικής θεωρίας υποστηρίζει ότι ο ταξιδιώτης εξακολουθεί να οφείλει το τίμημα της διαμονής, ακόμη και αν η μη άφιξή του οφείλεται σε απαγορευτικό απόπλου, δηλαδή σε γεγονός ανωτέρας βίας. Με απλά λόγια, το επιχείρημα είναι ότι το ξενοδοχείο προσφέρει κανονικά την παροχή που έχει αναλάβει, δηλαδή το δωμάτιο παραμένει στη διάθεση του πελάτη, επομένως η οικονομική επιβάρυνση βαρύνει εκείνον, ακόμη κι αν αντικειμενικά δεν μπόρεσε να ταξιδέψει.

Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται και σε διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις, σύμφωνα με τις οποίες, όταν ο δανειστής δεν αποδέχεται την παροχή που του προσφέρεται, ο κίνδυνος μετατίθεται στον ίδιο. Έτσι, κατά την αυστηρότερη αυτή ερμηνεία, το γεγονός ότι ο ταξιδιώτης δεν ευθύνεται προσωπικά για το απαγορευτικό απόπλου δεν αρκεί από μόνο του για να τον απαλλάξει από την υποχρέωση καταβολής του τιμήματος.

Υπάρχει, όμως, και μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία θεωρεί ότι η λύση αυτή είναι υπερβολικά αυστηρή όταν η αδυναμία μετάβασης οφείλεται σε γεγονός ανωτέρας βίας. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ο ταξιδιώτης που αδιαφορεί να εμφανιστεί με εκείνον που αντικειμενικά εμποδίστηκε να ταξιδέψει επειδή η ίδια η Πολιτεία απαγόρευσε τον απόπλου για λόγους ασφάλειας.

Πάντως, δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να επιλύει ειδικά το ζήτημα των ξενοδοχειακών κρατήσεων σε περίπτωση απαγορευτικού απόπλου. Η διχογνωμία είναι κυρίως θεωρητική και στην πράξη δεν υπάρχει ξενοδόχος που θα επιστρέψει ήδη καταβληθέν τίμημα, επειδή ο ταξιδιώτης δεν μπόρεσε ποτέ να φτάσει στο νησί.

Σίγουρα, όμως, μπορεί κανείς να το ζητήσει και να μπει σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης, ειδικά αν δεν έχει καταρτιστεί συγκεκριμένη σύμβαση μεταξύ των μερών.

Η κράτηση μέσω πλατφόρμας σχεδόν πάντα καταργεί οποιαδήποτε δυνατότητα επιστροφής του τιμήματος

Βέβαια, η παραπάνω συζήτηση αφορά κυρίως τις περιπτώσεις όπου η κράτηση έχει γίνει απευθείας με το ξενοδοχείο, τηλεφωνικά, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή από την ιστοσελίδα του.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, πλέον που οι κρατήσεις πραγματοποιούνται μέσω μεγάλων ηλεκτρονικών πλατφορμών, ο ταξιδιώτης αποδέχεται εκ των προτέρων συγκεκριμένους όρους χρήσης και πολιτικές ακύρωσης. Οι όροι αυτοί προβλέπουν συνήθως αν η κράτηση είναι επιστρέψιμη ή μη επιστρέψιμη και καθορίζουν εκ των προτέρων ποιος αναλαμβάνει τον οικονομικό κίνδυνο σε περίπτωση που ο πελάτης δεν καταφέρει να φτάσει στον προορισμό του.

Στην πραγματικότητα, ο ταξιδιώτης συναινεί συμβατικά σε ένα συγκεκριμένο καθεστώς ακυρώσεων πριν ακόμη ολοκληρώσει την κράτησή του. Έτσι, ακόμη και αν θα μπορούσε θεωρητικά να αναπτυχθεί διαφορετικός νομικός προβληματισμός με βάση τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα, στην πράξη οι ειδικοί συμβατικοί όροι των πλατφορμών είναι εκείνοι που καθορίζουν τις περισσότερες φορές αν θα επιστραφούν ή όχι τα χρήματα.

Έτσι, στις μη επιστρέψιμες κρατήσεις ο ταξιδιώτης βρίσκεται αντιμέτωπος με τη δυσάρεστη πραγματικότητα να υποχρεωθεί να καταβάλει το τίμημα της διαμονής, παρόλο που δεν φέρει καμία ευθύνη για τη ματαίωση του ταξιδιού του και δεν έχει τη δυνατότητα να μεταβεί στο νησί λόγω απαγορευτικού απόπλου.

Το αποτέλεσμα είναι ότι, ενώ τα δικαιώματα απέναντι στην ακτοπλοϊκή εταιρεία είναι σχετικά ξεκάθαρα, το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος μεταφέρεται τελικά στη σχέση του ταξιδιώτη με το ξενοδοχείο. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται και το σημαντικότερο νομικό ερώτημα, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί τη θεωρία. Όταν κανένα από τα δύο μέρη δεν ευθύνεται για τη ματαίωση του ταξιδιού, ποιος πρέπει τελικά να επωμιστεί το κόστος;

Διαβάστε επίσης:

Κανονικά ξανά τα δρομολόγια των πλοίων από Πειραιά, Ραφήνα και Λαύριο

Πειραιάς – Ραφήνα: Ουρές στα λιμάνια – Οι πληρότητες αγγίζουν το 100% (video)