Πώς ο φόβος για νέα άνοδο των τιμών φυσικού αερίου χαλαρώνει τη στάση της Ευρώπης απέναντι στο ρωσικό αέριο

Το « φάντασμα» μιας νέας  ενεργειακής κρίσης πλανάται πάνω από την Ευρώπη καθώς πληθαίνουν οι φωνές που κάνουν λόγο για ένα  ακόμη δύσκολο χειμώνα για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Οι φόβοι για έλλειψη αερίου και υψηλές τιμές  αρχίζουν να αλλάζουν σταδιακά τις ισορροπίες στις Βρυξέλλες.

Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027, η πραγματικότητα της αγοράς, οι χαμηλότερες αποθήκες, η περιορισμένη προσφορά LNG και οι γεωπολιτικές εξελίξεις οδηγούν αρκετές χώρες σε μια πιο πραγματιστική προσέγγιση.

Η αλλαγή αυτή στάσης, που περισσότερες συζητιέται σε κύκλους της αγοράς παρά δηλώνεται αντανακλά τον αυξανόμενο φόβο ότι από το φθινόπωρο η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με νέο κύμα ανατιμήσεων στο φυσικό αέριο, το οποίο θα μεταφερθεί στην ηλεκτρική ενέργεια, στα καύσιμα, στη βιομηχανία και τελικά στον πληθωρισμό.

Πρόκειται για την ίδια ανησυχία που εξέφρασε και ο επικεφαλής της AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, προειδοποιώντας ότι μια νέα άνοδος των ενεργειακών τιμών θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια και δυσκολότερη χρηματοδότηση των επενδύσεων. Περιγράφοντας την αντιφατική ευρωπαϊκή πολιτική σημείωσε: «Από τη μια νομοθετούμε κυρώσεις (σσ: κατά του ρωσικού αερίου) για να προστατεύσουμε στην ουσία την Ουκρανία και να μη χρηματοδοτούμε τη Ρωσία, και από την άλλη πριν αυτές εφαρμοστούν, λέμε τώρα που μας συμφέρει εμάς στην Ευρώπη, επειδή δεν μπορούμε να βγάλουμε ευρωομόλογο, προτιμάμε να πληρώνουμε τους Ρώσους για να συνεχίζουν να βομβαρδίζουν τους Ουκρανούς».

Το φυσικό αέριο παραμένει πολύ ακριβότερο από πέρσι

Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση των τελευταίων ημερών, η αγορά εξακολουθεί να κινείται σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από εκείνα του προηγούμενου έτους. Το ολλανδικό TTF, που αποτελεί το σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Ευρώπη, διαμορφώνεται σήμερα κοντά στα 56-60 ευρώ/MWh, όταν την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι κινούνταν περίπου στα 35-40 ευρώ/MWh, δηλαδή περίπου 40%-60% υψηλότερα. (Trading Economics)

Οι τιμές υποχώρησαν μετά την προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, ωστόσο οι αναλυτές θεωρούν ότι η αγορά παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστη και οποιαδήποτε νέα διαταραχή στην προσφορά μπορεί να οδηγήσει σε νέο ράλι.

Οι αποθήκες εξακολουθούν να βρίσκονται πίσω από πέρσι

Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου εξακολουθούν να είναι αισθητά λιγότερο γεμάτες σε σχέση με το αντίστοιχο σημείο του 2025. Σήμερα η πληρότητα κινείται γύρω στο 54%, έναντι περίπου 64%-70% την ίδια περίοδο πέρυσι και κάτω από τον ιστορικό εποχικό μέσο όρο. Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα πρέπει να αγοράσουν σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες LNG τους επόμενους μήνες προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους πλήρωσης πριν από τον χειμώνα. (The Wall Street Journal)

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη επειδή η Ευρώπη ξεκίνησε τη φετινή περίοδο επαναπλήρωσης από ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα μετά τον βαρύ χειμώνα 2025-2026, γεγονός που αυξάνει τη ζήτηση για φορτία LNG κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. (Argus Media)

Το Κατάρ δεν μπορεί να καλύψει το κενό

Ένας ακόμη λόγος ανησυχίας είναι η περιορισμένη διαθεσιμότητα φορτίων από το Κατάρ, που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως. Οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τα προβλήματα στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να χάνει έναν από τους βασικούς εναλλακτικούς προμηθευτές της. (Trading Economics)

Η εξέλιξη αυτή αυξάνει ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία LNG, οδηγώντας τις τιμές υψηλότερα κάθε φορά που εμφανίζεται νέα γεωπολιτική ένταση.

Το ρωσικό LNG επιστρέφει στο επίκεντρο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι, παρά την πολιτική απεξάρτησης από τη Ρωσία, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές ρωσικού LNG όχι μόνο συνεχίζονται αλλά τους πρώτους μήνες του 2026 έφθασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι μεγαλύτερες ποσότητες εξακολουθούν να καταλήγουν στη Γαλλία, την Ισπανία, το Βέλγιο και την Ολλανδία, ενώ μέσω αγωγών ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθούν να λαμβάνουν κυρίως η Ουγγαρία και η Σλοβακία.

Παράλληλα, η πρόσφατη συμφωνία για το νέο πακέτο κυρώσεων περιλαμβάνει εξαιρέσεις που επιτρέπουν τη συνέχιση ορισμένων προϋφιστάμενων συμβολαίων μεταφοράς ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες, επιλογή που αρκετοί αναλυτές ερμηνεύουν ως ένδειξη ότι η Ευρώπη αποφεύγει να περιορίσει απότομα την προσφορά σε μια περίοδο όπου κάθε επιπλέον φορτίο θεωρείται κρίσιμο για την ασφάλεια εφοδιασμού.

Η αγορά φοβάται περισσότερο τις τιμές παρά τη γεωπολιτική

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διατηρεί τον στρατηγικό στόχο της πλήρους κατάργησης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027. Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, η αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή, η περιορισμένη προσφορά LNG και οι χαμηλότερες αποθήκες δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η προτεραιότητα πολλών κυβερνήσεων μετατοπίζεται από τις κυρώσεις στη συγκράτηση των τιμών.

Ουσιαστικά, η Ευρώπη έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο ως προς τους όγκους, όχι όμως και από την επίδρασή του στις τιμές. Όσο η παγκόσμια αγορά LNG παραμένει περιορισμένη και κάθε διαθέσιμο φορτίο είναι πολύτιμο, η πλήρης απομάκρυνση του ρωσικού LNG εγκυμονεί τον κίνδυνο ενός νέου ανοδικού κύκλου στις τιμές της ενέργειας, με άμεσες συνέπειες στον πληθωρισμό, στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και στο κόστος ζωής των ευρωπαϊκών νοικοκυριών.

Ελλάδα: Όχι στις ρωσικό αέριο αγωγού  ναι στο ρωσικό LNG

Υπενθυμίζεται ότι η Αθήνα, παρότι είναι υπέρμαχος της παύσης των ρωσικών ροών αερίου από τα τέλη 2027 μέσω αγωγού,  μπλόκαρε προσωρινά την έγκριση του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, ζητώντας εξαίρεση από την απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς πελάτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τελικά, η Ελλάδα απέσυρε το βέτο της, αφού εξασφάλισε παρέκκλιση που επιτρέπει τη συνέχιση της εκτέλεσης συμβολαίων τα οποία είχαν συναφθεί πριν από το 2022, υπό την προϋπόθεση ότι οι μεταφερόμενες ποσότητες δεν θα υπερβαίνουν τα επίπεδα του 2025. Η ρύθμιση αφορά άμεσα την ελληνική ναυτιλία και ιδιαίτερα τη Dynagas, τα πλοία της οποίας μεταφέρουν LNG από το ρωσικό έργο Yamal προς τρίτες αγορές. Η υποχώρηση των Βρυξελλών δεν αντανακλά μόνο την ισχύ των ελληνικών ναυτιλιακών συμφερόντων, αλλά και τον ευρύτερο φόβο ότι ένας απότομος περιορισμός των διαθέσιμων φορτίων θα ενίσχυε την πίεση στη διεθνή αγορά LNG και θα μπορούσε να προκαλέσει νέα άνοδο των ευρωπαϊκών τιμών ενέργειας.

Το επιχείρημα Προκοπίου

Τους τελευταίους μήνες ο Έλληνας εφοπλιστής έχει αναπτύξει έντονη επιχειρηματολογία γύρω από το ζήτημα των κυρώσεων στο ρωσικό LNG. Η βασική του θέση είναι ότι οι κυρώσεις δεν θα σταματήσουν τις εξαγωγές της Ρωσίας.

Απλώς θα οδηγήσουν τις μεταφορές σε κινεζικούς, ινδικούς ή άλλους μη ευρωπαϊκούς στόλους, αφήνοντας εκτός αγοράς τις ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρείες χωρίς ουσιαστικό πλήγμα για τη Μόσχα. Μετά το δημοσίευμα των FT o γνωστός εφοπλιστής παρενέβη στη συζήτηση που γίνεται. Με αναλυτικό σημείωμα της εταιρείας του τονίζεται ότι η Dynagas υποστηρίζει τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ωστόσο προειδοποιεί πως μια οριζόντια απαγόρευση στη μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες δεν θα επιτύχει τους γεωπολιτικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντίθετα, όπως υποστηρίζει, υπάρχει κίνδυνος να υπονομευθεί η ευρωπαϊκή ναυτιλιακή ανταγωνιστικότητα, να χαθεί πολύτιμη τεχνογνωσία στην αρκτική ναυτιλία και να μεταφερθεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα σε μη δυτικούς διαχειριστές, χωρίς ουσιαστική μείωση των ρωσικών εσόδων.

Διαβάστε επίσης:

Εξάρχου (Αktor): Στόχος EBITDA 650-700 εκατ. ευρώ και προσέλκυση μακροπρόθεσμων επενδυτών

Δέσποινα Δοξάκη: Μια νέα είδους αξία παράγεται καθημερινά με το ΑΙ – Δεν υπάρχουν περιθώρια για φόβο ή αδιαφορία

Motor Oil: Ο μετασχηματισμός που διπλασίασε την αξία του ομίλου – Το νέο επιχειρηματικό μοντέλο που χτίζει για την επόμενη ημέρα