Η ευρωπαϊκή  συζήτηση για τις τιμές ενέργειας έχει ξεκινήσει και ο Μάρτιος θα είναι κρίσιμος μήνας για την διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Η δήλωση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ότι θα «παρουσιάσει διαφορετικές επιλογές και ευρήματα σχετικά με το εάν είναι καιρός να προχωρήσουμε σε αλλαγές στον σχεδιασμό της αγοράς», έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στην αγορά ενέργειας που χρειάζεται ένα σταθερό θεσμικό περιβάλλον για να μην ανακοπούν οι επενδύσεις.

1

Μέχρι σήμερα  δεν υπήρξε συναίνεση σε εναλλακτικά μοντέλα κατά την πρόσφατη αναθεώρηση της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (EMD), και ένας νέος κύκλος συζήτησης για νέο μοντέλο αγοράς δημιουργεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα.

Ενόψει του επόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 19-20 Μαρτίου, η Eurelectric που εκπροσωπεί τις ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας παίρνει θέση στη μεγάλη ευρωπαϊκή συζήτηση και τονίζει ότι υπάρχουν   τρόποι μείωσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να παραβιαστούν τα θεμελιώδη στοιχεία της αγοράς.

Ρίχνει φως στους λογαριασμούς των καταναλωτών, και στο πώς μπορούν να μειωθούν βραχυπρόθεσμα μέσω της μείωσης φόρων και επιβαρύνσεων, καθώς και στο πώς μπορεί να βελτιωθεί η προστασία και η διαφάνεια για τους καταναλωτές κατά την επιλογή συμβολαίων στο διαδίκτυο.

Πώς μπορούν να μειωθούν αποτελεσματικά οι λογαριασμοί

Τονίζει ότι  οι τελικές τιμές που πληρώνουν τα νοικοκυριά και οι βιομηχανικοί καταναλωτές δεν καθορίζονται μόνο από τις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ένας τυπικός λογαριασμός ρεύματος αποτελείται από τρία επίπεδα: το κόστος προμήθειας ενέργειας, που διαμορφώνεται από τις χονδρεμπορικές τιμές και το κόστος αντιστάθμισης κινδύνου (hedging), τις χρεώσεις δικτύου για τη χρηματοδότηση των ηλεκτρικών δικτύων, τους φόρους και τις επιβαρύνσεις που επιβάλλουν οι εθνικές κυβερνήσεις.

Οι φόροι και οι επιβαρύνσεις αποτελούν αδύναμο σημείο. Παρά το γεγονός ότι η ηλεκτρική ενέργεια είναι ο καθαρότερος και πιο αποδοτικός τελικός ενεργειακός φορέας, επιβαρύνεται δυσανάλογα σε σχέση με το φυσικό αέριο στην ΕΕ. Από το δεύτερο εξάμηνο του 2022, οι φόροι και οι επιβαρύνσεις για τα νοικοκυριά αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 28%, ενώ οι λιανικές τιμές ρεύματος παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, άνω των 25 λεπτών του ευρώ ανά κιλοβατώρα. Το πρόβλημα είναι πραγματικό.

Ωστόσο, οι βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και αποδυναμώνουν τους ισολογισμούς των προμηθευτών δεν θα δώσουν λύση. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν σε μέτρα που μειώνουν τους λογαριασμούς διατηρώντας τις βασικές αρχές της αγοράς: τον ανταγωνισμό, την οριακή τιμολόγηση στις αγορές spot και την ελευθερία επιλογής συμβολαίων για τους καταναλωτές. Η βασική λογική είναι σαφής: διαρκής προσιτότητα επιτυγχάνεται με τη μείωση των ωρών κατά τις οποίες το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή στην αγορά spot και με την αφαίρεση πολιτικών επιβαρύνσεων που τιμωρούν την ηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.

Η λειτουργία των αγορών άμεσης παράδοσης (spot) ηλεκτρικής ενέργειας

Ταυτόχρονα η Eurelectric εξηγεί γιατί η οριακή τιμολόγηση είναι το πιο αποδοτικό σύστημα καθορισμού των τιμών στην αγορά άμεσης παράδοσης, καθώς διασφαλίζει ότι επιλέγονται πρώτα οι φθηνότερες μονάδες παραγωγής για την κάλυψη της ζήτησης (και άρα για να παραμένουν τα φώτα αναμμένα). Επίσης, καθιστά το σύστημα διαφανές και καταβάλλει την ίδια τιμή αγοράς σε όλους τους επιλεγμένους παραγωγούς. Το τελευταίο στοιχείο επιτρέπει στους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας να ανακτούν το κεφαλαιουχικό κόστος των επενδύσεών τους. Αυτό είναι κρίσιμο για την παροχή κινήτρων σε μια αγορά που οδηγείται από τις δυνάμεις της αγοράς για την ανάπτυξη ΑΠΕ και χαμηλών εκπομπών άνθρακα, με στόχο την επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης της ΕΕ.

Η αρχή της οριακής τιμολόγησης δεν εφαρμόζεται αποκλειστικά στην ηλεκτρική ενέργεια, αλλά αποτελεί τρόπο τιμολόγησης εμπορευμάτων και χρησιμοποιείται και σε άλλες αγορές, όπως το πετρέλαιο, τα μέταλλα και ο καφές.

Σημειώνεται ότι στην Ευρώπη, οι τιμές στην αγορά άμεσης παράδοσης ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζονται από την προσφορά και τη ζήτηση. Το ποια μονάδα παραγωγής και ποια ενεργειακή πηγή θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη της ζήτησης εξαρτάται από το βραχυπρόθεσμο οριακό κόστος κάθε μονάδας (κυρίως το κόστος καυσίμου). Για να προσδιοριστεί αυτό, οι μονάδες παραγωγής κατατάσσονται σε αύξουσα σειρά βάσει του οριακού τους κόστους (από τη φθηνότερη στη ακριβότερη).

Η αγορά «εκκαθαρίζεται» βάσει του μηχανισμού της οριακής τιμολόγησης: το οριακό κόστος της τελευταίας (πιο ακριβής) μονάδας που απαιτείται για την κάλυψη του τελευταίου MW ζήτησης καθορίζει την τιμή εκκαθάρισης της αγοράς. Η μονάδα αυτή ονομάζεται «οριακή μονάδα παραγωγής». Ανάλογα με τη ζήτηση σε μια δεδομένη χρονική περίοδο, αυτή μπορεί να είναι μονάδα ηλιακής, αιολικής, υδροηλεκτρικής, πυρηνικής, φυσικού αερίου ή λιγνίτη/άνθρακα. Όλες οι υπόλοιπες μονάδες που εντάσσονται στο σύστημα – δηλαδή εκείνες με χαμηλότερο οριακό κόστος από την οριακή μονάδα – λαμβάνουν την ίδια τιμή εκκαθάρισης για την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που προσφέρουν στην αγορά για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Οι καταναλωτές χρειάζονται επιλογή – και διαφάνεια

Η δυνατότητα των καταναλωτών να ενημερώνονται και να επιλέγουν τα τιμολόγια που τους ταιριάζουν, είναι ακόμη μια σημαντικη παράμετρος για τη μείωση των τιμών ενέργειας μέσα από τον ανταγωνισμό στην αγορά. Η eurelectric, τονίζει ότι οι λιανικές αγορές λειτουργούν σωστά μόνο όταν οι καταναλωτές έχουν πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα συμβολαίων που ανταποκρίνονται στις προτιμήσεις τους και μπορούν να λαμβάνουν τεκμηριωμένες και αμερόληπτες αποφάσεις.

Τα εργαλεία σύγκρισης τιμών (ιστοσελίδες ή εφαρμογές) είναι ουσιώδη για τη σύγκριση προσφορών και την επιλογή προμηθευτή και τιμολογίου. Οι καταναλωτές χρειάζονται σαφή, ακριβή και αξιόπιστη πληροφόρηση.

Καθώς οι λιανικές αγορές εξελίσσονται ραγδαία, οι καταναλωτές μπορούν πλέον να επιλέξουν μεταξύ σταθερών, κυμαινόμενων, τιμολογίων βάσει ώρας χρήσης, δυναμικών ή υβριδικών συμβολαίων, καθώς και «πράσινων» τιμολογίων και συνδυαστικών υπηρεσιών. Η σύσταση είναι απλή: διαφάνεια, σαφής σήμανση των χορηγούμενων ή διαφημιζόμενων προσφορών και δίκαιοι κανόνες κατάταξης, με εφαρμογή της υφιστάμενης ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα ψηφιακά και καταναλωτικά δικαιώματα, αντί για νέα στρώματα ρύθμισης.

Η ευθυγράμμιση της φορολογίας με τους στόχους απανθρακοποίησης, η επιτάχυνση της ανάπτυξης δικτύων και αποθήκευσης, και η διασφάλιση ότι οι καταναλωτές έχουν πρόσβαση σε διαφανείς και ανταγωνιστικές προσφορές μπορούν να προσφέρουν απτή ανακούφιση βραχυπρόθεσμα – χωρίς να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στην αγορά. Και τέλος τονίζει, τη δημασία της σταθερότητας στην αγορά, σε μια περίοδο που ο εξηλεκτρισμός αποτελεί κεντρικό πυλώνα της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και της κλιματικής ουδετερότητας και χρειάζονται μεγάλες επενδύσεις.

Διαβάστε επίσης

Ιταλική πρόταση για την ενέργεια σε μετωπική σύγκρουση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο – Οι πρώτες αντιδράσεις της βιομηχανίας

LNG Geopolitical Risk Digest: Χαμηλά ευρωπαϊκά αποθέματα, κυρώσεις στη ρωσική ενέργεια και premium κίνδυνος λόγω Μέσης Ανατολής

Γιώργος Στάσσης: ΑΠΕ και πυρηνική ενέργεια θα καλύψουν την αύξηση της ζήτησης του μέλλοντος