Τεχνητή νοημοσύνη: Γιατί ο CEO της Goldman Sachs απορρίπτει το σενάριο της «εργασιακής αποκάλυψης»

Απέναντι στα σενάρια που προβλέπουν μαζική ανεργία λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, ο επικεφαλής της Goldman Sachs, Ντέιβιντ Σόλομον, εμφανίζεται αισιόδοξος για το μέλλον της αμερικανικής οικονομίας και της αγοράς εργασίας, υποστηρίζοντας ότι η ΑΙ θα οδηγήσει τελικά σε αύξηση της παραγωγικότητας και στη δημιουργία νέων επαγγελμάτων.

Σε άρθρο γνώμης, ο Σόλομον αναγνωρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα προκαλέσει σημαντικές ανατροπές στην εργασία, ιδιαίτερα σε επαγγέλματα γραφείου όπως λογιστές, τραπεζικοί υπάλληλοι και δικηγόροι, όπου μεγάλο μέρος των καθηκόντων μπορεί να αυτοματοποιηθεί. Επικαλούμενος εκτιμήσεις οικονομολόγων της Goldman Sachs, σημειώνει ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία η ΑΙ ενδέχεται να αυτοματοποιήσει περίπου το 25% των σημερινών ωρών εργασίας.

Ωστόσο, ο CEO της Goldman Sachs επιμένει ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν καταστρέφει μόνο θέσεις εργασίας αλλά δημιουργεί και νέες ευκαιρίες. Όπως αναφέρει, η αυξημένη ζήτηση για data centers έχει δημιουργήσει πάνω από 200.000 νέες θέσεις εργασίας στις κατασκευές από το 2022, ενώ εκτιμά ότι και ο χρηματοπιστωτικός τομέας θα ανακατανείμει προσωπικό σε πιο σύνθετους και πελατοκεντρικούς ρόλους.

Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι η αμερικανική οικονομία έχει προσαρμοστεί επανειλημμένα σε μεγάλες τεχνολογικές μεταβάσεις, από την εποχή του ηλεκτρισμού έως την ψηφιακή επανάσταση, δημιουργώντας τελικά περισσότερες θέσεις εργασίας από όσες χάθηκαν. Όπως σημειώνει, από το 1962 μέχρι σήμερα η απασχόληση στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά περίπου 145%, ποσοστό υψηλότερο από την αύξηση του πληθυσμού.

Ο Σόλομον παραδέχεται πάντως ότι οι τεχνολογικές αλλαγές έχουν κοινωνικό κόστος, φέρνοντας ως παραδείγματα τη συρρίκνωση της μεταποίησης και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν βιομηχανικές περιοχές των ΗΠΑ λόγω αυτοματοποίησης και παγκοσμιοποίησης.

Παρά ταύτα, θεωρεί ότι υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι για τους οποίους η αμερικανική αγορά εργασίας θα παραμείνει ανθεκτική.

Πρώτον, υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα εξαφανίσει το 25% των θέσεων εργασίας, αλλά θα επιτρέψει στους εργαζόμενους να αξιοποιούν τον χρόνο τους πιο παραγωγικά. Ως παράδειγμα αναφέρει ότι εργασίες που παλαιότερα απαιτούσαν ώρες, σήμερα ολοκληρώνονται σε δευτερόλεπτα χάρη στην τεχνολογία, χωρίς αυτό να έχει μειώσει τελικά την ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό.

Δεύτερον, επισημαίνει ότι το γεγονός πως μια εργασία μπορεί να αυτοματοποιηθεί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα εξαφανιστεί. Υπενθυμίζει ότι ούτε η τηλεόραση κατήργησε τη ζωντανή ψυχαγωγία ούτε το διαδίκτυο εξάλειψε επαγγέλματα όπως οι μεσίτες ή οι γυμναστές.

Τρίτον, τονίζει τη δυναμική της αμερικανικής οικονομίας, σημειώνοντας ότι κάθε χρόνο δημιουργούνται και καταργούνται δεκάδες εκατομμύρια θέσεις εργασίας, κάτι που –όπως εκτιμά– θα επιταχυνθεί ακόμη περισσότερο με την εξάπλωση της ΑΙ.

Ο ίδιος προβλέπει ότι θα αναπτυχθούν νέα επαγγέλματα που σχετίζονται με τη διαχείριση και επίβλεψη «agentic AI» συστημάτων, δηλαδή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν πιο αυτόνομα, με ανθρώπινη εποπτεία σε τομείς όπως η συμμόρφωση, η αξιολόγηση και οι επιχειρησιακές διαδικασίες.

Παράλληλα, καλεί κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να συνεργαστούν ώστε να περιοριστούν οι κοινωνικές συνέπειες της μετάβασης. Όπως σημειώνει, απαιτούνται επενδύσεις σε επανεκπαίδευση εργαζομένων, τεχνικές σχολές και προγράμματα κατάρτισης, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργήσει υποστηρικτικά και όχι αποκλειστικά αντικαθιστώντας ανθρώπινο δυναμικό.

Κλείνοντας, ο Σόλομον υποστηρίζει ότι οι φόβοι περί «εργασιακής αποκάλυψης» ίσως αποδειχθούν υπερβολικοί, όπως συνέβη και με παλαιότερες απαισιόδοξες προβλέψεις για την τεχνολογική εξέλιξη, εκτιμώντας ότι η ΑΙ μπορεί τελικά να πυροδοτήσει μια νέα περίοδο οικονομικής ανάπτυξης και αύξησης της παραγωγικότητας.

Ολόκληρο το άρθρο γνώμης του Ντέιβιντ Σόλομον

Τους τελευταίους μήνες, μέσα από συζητήσεις με εκατοντάδες επιχειρηματικούς ηγέτες, έχω διαπιστώσει έναν έντονο διχασμό στις απόψεις τους για την τεχνητή νοημοσύνη. Η μία πλευρά βλέπει μια «εργασιακή αποκάλυψη» και μαζική ανεργία να έρχεται· η άλλη θεωρεί ότι ανοίγεται μπροστά μας ένα τεράστιο άλμα προόδου για την κοινωνία.

Εγώ ανήκω ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία — με ορισμένες επιφυλάξεις. Θα διαταράξει η τεχνητή νοημοσύνη την αγορά εργασίας; Απολύτως. Αυτή η μετάβαση, όπως και άλλες μεγάλες ιστορικές αλλαγές, θα συνοδευτεί από νέες προκλήσεις, ιδιαίτερα καθώς η ΑΙ αποσυνδέει την εργασία από την παραγωγικότητα σε βαθμό που δεν έχουμε ξαναδεί. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μακρά ιστορία δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας μέσα από περιόδους ανατροπών, από τον εξηλεκτρισμό στις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι την ψηφιακή επανάσταση της δεκαετίας του 1990. Δεν βλέπω κανέναν λόγο να σταματήσει τώρα αυτή η δυναμική.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την καθημερινότητά μας. Οι οικονομολόγοι της Goldman Sachs εκτιμούν ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία η ΑΙ μπορεί να αυτοματοποιήσει το 25% των σημερινών ωρών εργασίας. Αν και είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πώς θα επηρεαστούν επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία, όπως η εστίαση, οι κατασκευές ή οι υπηρεσίες, είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι εργαζόμενοι σε επαγγέλματα γραφείου —λογιστές, τραπεζικοί υπάλληλοι, δικηγόροι— θα δουν μεγάλο μέρος των καθηκόντων τους να αυτοματοποιείται. Σύμφωνα με μελέτη του Stanford, στα επαγγέλματα που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην αυτοματοποίηση, όπως η μηχανική λογισμικού ή η εξυπηρέτηση πελατών, η απασχόληση σε θέσεις εισαγωγικού επιπέδου έχει ήδη μειωθεί κατά 16% σε σχέση με τους λιγότερο εκτεθειμένους κλάδους.

Όταν όμως εξετάσει κανείς τομείς που δεν σχετίζονται άμεσα με την αυτοματοποίηση, η εικόνα αλλάζει. Οι οικονομολόγοι μας εκτιμούν ότι η αυξανόμενη ζήτηση για data centers έχει δημιουργήσει περισσότερες από 200.000 θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό τομέα από το 2022. Ενώ η ΑΙ καταργεί θέσεις σε ορισμένους τομείς, μπορεί παράλληλα να δημιουργεί ανάπτυξη σε άλλους. Η Goldman Sachs ίσως χρειάζεται λιγότερους ανθρώπους σε διαδικασίες κανονιστικής συμμόρφωσης ή onboarding πελατών, αλλά αυτό μας επιτρέπει να προσλαμβάνουμε περισσότερους τραπεζίτες, traders και διαχειριστές κεφαλαίων που βρίσκονται συνεχώς σε επαφή με πελάτες.

Φυσικά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το ανθρώπινο κόστος αυτών των αλλαγών. Η Βιομηχανική Επανάσταση βελτίωσε το βιοτικό επίπεδο μόνο αφού η κοινωνία πέρασε μέσα από σκληρές συνθήκες εργασίας σε εργοστάσια και ορυχεία, αλλά και από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης που έφερε η ταχεία αστικοποίηση. Τις τελευταίες δεκαετίες, η απασχόληση στη μεταποίηση μειώθηκε σημαντικά λόγω αυτοματοποίησης και παγκοσμιοποίησης, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα σε πολλές αμερικανικές κοινότητες, όπως το Gary στην Ιντιάνα και το Greenville στη Νότια Καρολίνα.

Παρά τις δυσκολίες, συνεχίζω να επιστρέφω σε μια βασική πραγματικότητα: το βιοτικό επίπεδο της μεγάλης πλειονότητας των Αμερικανών είναι σήμερα πολύ υψηλότερο απ’ ό,τι στο παρελθόν. Όταν γεννήθηκα το 1962, οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν είχαν κλιματισμό· καθώς όμως οι τιμές έπεσαν, σχεδόν όλοι απέκτησαν πρόσβαση σε αυτόν. Τη δεκαετία του 1950 μόνο λίγες μεγάλες εταιρείες, όπως η IBM, διέθεταν υπολογιστές· σήμερα περίπου το 90% των Αμερικανών ενηλίκων κρατά έναν υπερυπολογιστή στην τσέπη του. Το 1900 το προσδόκιμο ζωής παγκοσμίως ήταν 32 έτη· σήμερα ξεπερνά τα 70.

Ίσως ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η αύξηση των θέσεων εργασίας ξεπέρασε την αύξηση του πληθυσμού. Από το 1962, η απασχόληση στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά περίπου 145%, ενώ ο πληθυσμός άνω των 16 ετών αυξήθηκε κατά 128%. Στο διάστημα αυτό είδαμε νέους κλάδους να γεννιούνται και άλλους να παρακμάζουν. Ενώ η μεταποίηση μειώθηκε από 15,5 εκατ. εργαζόμενους σε 12,5 εκατ., ο κλάδος της υγείας απασχολεί πλέον περισσότερους από 18 εκατομμύρια εργαζόμενους. Η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να είναι η πιο καινοτόμος, δυναμική και επιχειρηματική στον κόσμο.

Είναι αλήθεια ότι ακόμη και τα πιο σταθερά ιστορικά μοτίβα μπορούν να ανατραπούν. Ωστόσο, υπάρχουν τρεις λόγοι που με κάνουν να πιστεύω ότι η αμερικανική οικονομία θα παραμείνει ανθεκτική και δυναμική.

Πρώτον, ακόμη κι αν οι εκτιμήσεις μας επιβεβαιωθούν, η ΑΙ δεν θα εξαλείψει το 25% των θέσεων εργασίας. Το πιθανότερο είναι ότι οι άνθρωποι θα αξιοποιούν τον χρόνο τους πιο παραγωγικά. Όταν ήμουν νέος αναλυτής σε τράπεζα, κάτι τόσο απλό όσο ένα γράφημα με την πορεία μιας μετοχής απαιτούσε έξι ώρες έρευνας σε παλιά φύλλα της Wall Street Journal. Σήμερα ένας νέος αναλυτής το κάνει σε δευτερόλεπτα, και παρ’ όλα αυτά απασχολούμε περισσότερους ανθρώπους από ποτέ. Όσο εξελίσσονται τα εργαλεία, τόσο αυξάνεται και η πολυπλοκότητα της δουλειάς μας. Νιώθει άραγε κανείς ότι έχει λιγότερη δουλειά σήμερα χάρη στο Excel, το email ή το Zoom;

Δεύτερον, το γεγονός ότι μια εργασία μπορεί να αντικατασταθεί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα αντικατασταθεί. Η τηλεόραση δεν εξαφάνισε τη ζωντανή ψυχαγωγία, ούτε το διαδίκτυο κατάργησε τους μεσίτες ή τους γυμναστές. Αντίθετα, αυτές οι τεχνολογίες ανέδειξαν ακόμη περισσότερο την αξία αυτών των επαγγελμάτων. Η τεχνολογική αλλαγή και η κοινωνική αλλαγή δεν εξελίσσονται πάντα με τον ίδιο ρυθμό. Άλλωστε, παρά τα ΑΤΜ, το digital banking και τις συγχωνεύσεις τραπεζών, η απασχόληση στον τραπεζικό κλάδο παραμένει περίπου στα ίδια επίπεδα με τη δεκαετία του 1990.

Τρίτον, η αμερικανική αγορά εργασίας είναι εξαιρετικά δυναμική. Αν και η καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας φτάνει λίγα εκατομμύρια τον χρόνο, ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς οι αμερικανικές επιχειρήσεις δημιουργούν και καταργούν από 25 έως 35 εκατομμύρια θέσεις εργασίας ετησίως. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ότι ο ρυθμός αυτός θα επιταχυνθεί ακόμη περισσότερο καθώς η ΑΙ θα ενισχύει την καινοτομία. Ήδη βλέπουμε εταιρείες να αναζητούν εργαζόμενους που θα διαχειρίζονται τα λεγόμενα «agentic AI» συστήματα και θα τα ενσωματώνουν σε τομείς όπως η συμμόρφωση, οι διαδικασίες και η αξιολόγηση. Όλα αυτά εξακολουθούν να απαιτούν ανθρώπινη κρίση.

Αν η τεχνητή νοημοσύνη οδηγήσει πράγματι σε απώλεια θέσεων εργασίας —και μάλιστα ταχύτερα απ’ ό,τι στο παρελθόν— τότε η δημόσια πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί, χρηματοδοτώντας μεγάλης κλίμακας προγράμματα επανεκπαίδευσης ή ενισχύοντας μορφές ΑΙ που υποστηρίζουν αντί να αντικαθιστούν τους εργαζόμενους.

Αυτό πρέπει να αποτελέσει κοινή προσπάθεια δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Το κράτος οφείλει να δημιουργήσει κίνητρα και να παρέχει τους αναγκαίους πόρους, επενδύοντας περισσότερο σε τεχνικές σχολές και community colleges. Οι επιχειρήσεις, από την πλευρά τους, πρέπει να βοηθήσουν τους εργαζόμενους να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους και να επανασχεδιάσουν την εκπαίδευση μέσα στον χώρο εργασίας.

Το ιστορικό μοτίβο είναι σαφές: η αμερικανική οικονομία μπορεί και θα προσαρμοστεί στις μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές. Το ίδιο σαφές είναι και το γεγονός ότι πολλές δραματικές προβλέψεις, ακόμη κι από ιδιαίτερα ευφυείς ανθρώπους, αποδεικνύονται λανθασμένες. Το 1930, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς είχε προβλέψει ότι μέχρι το 2030 οι άνθρωποι θα εργάζονται μόλις 15 ώρες την εβδομάδα. Αν και το όραμά του για μια κοινωνία γεμάτη ελεύθερο χρόνο δεν επιβεβαιώθηκε, αποτελεί υπενθύμιση ότι οι φόβοι για μια «εργασιακή αποκάλυψη» μπορεί να υποτιμούν τη δυναμική της ΑΙ να πυροδοτήσει μια νέα εποχή οικονομικής ανάπτυξης και παραγωγικότητας.

 

Διαβάστε επίσης

Oxford Economics: «Αγκάθι» το κλίμα για τις τιμές τροφίμων – Αντιμέτωπη με το χειρότερο σοκ η ευρωζώνη

Περιστέρης (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ): Οι υποδομές του μέλλοντος απαιτούν ανθεκτικότητα, επενδύσεις και τέλος στην παρατεταμένη εκλογολογία

Πανέτα (ΕΚΤ): Σήμα για αύξηση των επιτοκίων – «Ανάγκη να δράσουμε απέναντι στον κίνδυνο του πληθωρισμού»