Καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου -GSI: Όφελος έως 138 εκατ. ευρώ τον χρόνο για την Κύπρο- Τι δείχνει η μελέτη

 Ετήσιο όφελος έως 138 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, σημαντική μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης στην Κύπρο και περιορισμό των περικοπών πράσινης παραγωγής και στις δύο χώρες μπορεί να φέρει η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Αυτό προκύπτει από μελέτη προσομοίωσης των δύο ηλεκτρικών συστημάτων για το 2035, η οποία αναδεικνύει ότι ήδη με μεταφορική ικανότητα 500 MW επιτυγχάνεται μεγάλο μέρος των προβλεπόμενων ωφελειών, την οποία παρουσίασε χθες στο συνέδριο του ΙΕΝΕ ο καθηγητής Παντελής Μπίσκας.

Η ανάλυση συγκρίνει τη λειτουργία των δύο αγορών χωρίς διασύνδεση με τρία σενάρια λειτουργίας του Great Sea Interconnector, στα 500, 750 και 1.000 MW. Παράλληλα, εξετάζει τι αλλάζει εάν η Κύπρος αποκτήσει πρόσβαση σε φυσικό αέριο φθηνότερο από εκείνο που προμηθεύονται οι ελληνικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η σύνδεση των δύο συστημάτων μειώνει το κόστος για τους καταναλωτές και επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ. Ωστόσο, η αύξηση της δυναμικότητας πέραν των 500 MW προσθέτει συγκριτικά μικρότερα οφέλη, ενώ η διαθεσιμότητα φθηνότερου φυσικού αερίου στην Κύπρο περιορίζει αισθητά την οικονομική εξοικονόμηση που αποδίδεται στο καλώδιο.

Το μεγαλύτερο όφελος στην Κύπρο

Στο βασικό σενάριο, η ετήσια εξοικονόμηση των καταναλωτών στις δύο χώρες διαμορφώνεται στα 123–138 εκατ. ευρώ, ανάλογα με τη δυναμικότητα της διασύνδεσης. Στην περίπτωση των 500 MW, περίπου 123 εκατ. ευρώ από τα συνολικά 138 εκατ. ευρώ αφορούν την Κύπρο, δηλαδή σχεδόν το 90% του οφέλους.

Το μέσο κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην κυπριακή αγορά, περιλαμβανομένων των χρεώσεων του GSI που ενσωματώνει η μελέτη, μειώνεται περίπου κατά 21,3 ευρώ ανά μεγαβατώρα ή 18%. Για την Ελλάδα, η αντίστοιχη μεταβολή του μέσου κόστους προμήθειας είναι οριακή.

Η εξήγηση βρίσκεται στην υποκατάσταση ακριβότερης κυπριακής παραγωγής με εισαγωγές από την Ελλάδα. Στις προσομοιώσεις, η Κύπρος εμφανίζει καθαρές εισαγωγές περίπου 1,53–1,60 τεραβατωρών ετησίως, καλύπτοντας μέσω της διασύνδεσης το 26%–27% της ζήτησής της. Παράλληλα, η θερμική παραγωγή αυξάνεται στην Ελλάδα και μειώνεται στην Κύπρο, καθώς η κάλυψη των αναγκών μεταφέρεται στις ανταγωνιστικότερες μονάδες του ενιαίου πλέον συστήματος.

Γιατί τα πρώτα 500 MW έχουν τη μεγαλύτερη αξία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το συμπέρασμα για τη μεταφορική ικανότητα. Σύμφωνα με την παρουσίαση, ήδη στα 500 MW καταγράφεται σημαντική σύγκλιση των ωριαίων χονδρεμπορικών τιμών Ελλάδας και Κύπρου.

Στο συγκεκριμένο σενάριο, το καλώδιο φθάνει στο όριο της μεταφορικής του ικανότητας για 609 ώρες τον χρόνο, κυρίως με κατεύθυνση από την Ελλάδα προς την Κύπρο. Με αύξηση της δυναμικότητας στα 750 MW, οι ώρες αυτές περιορίζονται σε μόλις 35.

Το εύρημα δείχνει ότι, υπό τις παραδοχές της μελέτης, τα πρώτα 500 MW εξασφαλίζουν το μεγαλύτερο μέρος του οφέλους από τη σύνδεση των αγορών. Η πρόσθετη ισχύς διευκολύνει τις ανταλλαγές σε περισσότερες ώρες, αλλά δεν προσφέρει ανάλογη πρόσθετη οικονομική ωφέλεια.

Λιγότερες περικοπές ΑΠΕ και στις δύο χώρες

Η διασύνδεση βελτιώνει και την αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής. Στην Κύπρο, οι περικοπές ΑΠΕ υποχωρούν από 11,8% χωρίς το καλώδιο σε περίπου 4,5%. Σε απόλυτα μεγέθη, η απορριπτόμενη ενέργεια μειώνεται από 317 γιγαβατώρες σε περίπου 79–95 γιγαβατώρες ετησίως.

Παράλληλα, στην Ελλάδα οι περικοπές περιορίζονται από 3,1% σε περίπου 2,9%. Όπως εξηγήθηκε στην παρουσίαση, οι διαφορετικές καιρικές συνθήκες και τα διαφορετικά προφίλ παραγωγής επιτρέπουν την ανταλλαγή πλεονασμάτων. Έτσι, το όφελος της μίας χώρας δεν προϋποθέτει αύξηση των περικοπών στην άλλη: η διασύνδεση δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες απορρόφησης της διαθέσιμης παραγωγής και στα δύο συστήματα.

Ο παράγοντας του φθηνότερου φυσικού αερίου

Στο βασικό σενάριο χρησιμοποιείται τιμή φυσικού αερίου περίπου 28 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το 2035. Στην εναλλακτική προσομοίωση, η τιμή στην Κύπρο μειώνεται περίπου στα 18 ευρώ, διατηρώντας την ελληνική τιμή αμετάβλητη. Πρόκειται για δοκιμή ευαισθησίας και όχι για πρόβλεψη της μελλοντικής τιμής του κυπριακού αερίου.

Με αυτή την παραδοχή, οι κυπριακές μονάδες συνδυασμένου κύκλου γίνονται ανταγωνιστικότερες, περιορίζοντας την ανάγκη εισαγωγών και ενισχύοντας τις ροές προς την Ελλάδα. Οι καθαρές εισαγωγές της Κύπρου μειώνονται περίπου στο μισό, από 1,6 σε 0,8 τεραβατώρες ετησίως.

Το ετήσιο όφελος για τους καταναλωτές παραμένει θετικό, αλλά υποχωρεί στα 40–50 εκατ. ευρώ, περίπου στο ένα τρίτο του βασικού σεναρίου. Η μελέτη αναδεικνύει, επομένως, τόσο την αξία της διασύνδεσης όσο και τη σημασία των παραδοχών για το μελλοντικό ενεργειακό μείγμα, το κόστος καυσίμου, την ανάπτυξη αποθήκευσης και τις θερμικές μονάδες που θα πρέπει να παραμένουν υποχρεωτικά σε λειτουργία για τις ανάγκες του συστήματος.