Στο επίκεντρο ενός εντεινόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού για τον έλεγχο των λιμενικών υποδομών βρίσκεται η Ελλάδα, σύμφωνα με ανάλυση του The Economist. Η χώρα, όπως σημειώνει το διεθνές μέσο, έχει εξελιχθεί σε κομβικό σημείο της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, με τα λιμάνια της να προσελκύουν ισχυρό γεωπολιτικό και οικονομικό ενδιαφέρον.

Σε απόσταση περίπου 1.200 χιλιομέτρων βόρεια της Διώρυγας του Σουέζ, το λιμάνι του Πειραιά αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της Μεσογείου. Η Ελλάδα, σύμφωνα με την ανάλυση, διαθέτει τη μεγαλύτερη ναυτιλιακή χωρητικότητα διεθνώς, ενώ το λιμάνι του Πειραιά, το οποίο ανήκει κατά πλειοψηφία στην κινεζική κρατική εταιρεία COSCO Shipping, καταγράφεται ως ένα από τα πιο πολυσύχναστα της Ευρώπης, με περισσότερα από 4 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια να διακινούνται ετησίως.

1

Ο Πειραιάς δεν αποτελεί, ωστόσο, μεμονωμένη περίπτωση. Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, σε ακτίνα λίγων εκατοντάδων χιλιομέτρων αναπτύσσεται ένα πολυεπίπεδο δίκτυο λιμενικών και στρατηγικών υποδομών. Στην Ελευσίνα προωθείται αμερικανική πρόταση για ανάπτυξη εμπορικού λιμανιού, ενώ στη Θεσσαλονίκη κινεζικά και ρωσικά κεφάλαια έχουν αποκτήσει συμμετοχή στο τοπικό λιμάνι. Παράλληλα, η Αλεξανδρούπολη έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο κόμβο logistics για ΗΠΑ και ΝΑΤΟ.

Το The Economist εντάσσει αυτές τις εξελίξεις σε μια ευρύτερη παγκόσμια μάχη για τον έλεγχο των θαλάσσιων υποδομών, από την Αργεντινή έως την Ταϊλάνδη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη Διώρυγα του Παναμά, ο ανταγωνισμός έχει λάβει έντονη γεωπολιτική διάσταση, στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της PwC, οι επενδύσεις σε λιμενικές υποδομές αναμένεται να αυξηθούν άνω του 30%, φτάνοντας τα 90 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035.

Το θαλάσσιο εμπόριο και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Περίπου το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σε όγκο μεταφέρεται δια θαλάσσης, γεγονός που καθιστά τα λιμάνια κρίσιμα σημεία για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα. Η πανδημία, αλλά και πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις όπως το κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ, ανέδειξαν την ευαλωτότητα των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων.

Αν και η ανάγκη για διαφοροποίηση των εμπορικών διαδρομών θεωρείται λογική στρατηγική επιλογή, ο Economist προειδοποιεί ότι η μαζική επέκταση λιμενικών υποδομών μπορεί να οδηγήσει σε αναποτελεσματικότητες και χαμηλές αποδόσεις για πολλούς επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων κρατικών φορέων.

Η κινεζική επέκταση και η δυτική ανησυχία

Κεντρικό ρόλο στον ανταγωνισμό αυτό διαδραματίζει η Κίνα, με εταιρείες της να διαχειρίζονται ή να συμμετέχουν σε τουλάχιστον 129 λιμάνια εκτός συνόρων και επενδύσεις που ξεπερνούν τα 80 δισ. δολάρια. Πολλά από αυτά βρίσκονται κοντά σε στρατηγικά θαλάσσια περάσματα, όπως τα Στενά της Μαλάκα, το Ορμούζ και η Διώρυγα του Σουέζ.

Η αυξανόμενη παρουσία του Πεκίνου έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στις δυτικές κυβερνήσεις, καθώς έρευνες δείχνουν ότι η κινεζική συμμετοχή σε λιμενικές υποδομές συχνά ενισχύει τη διμερή εμπορική σχέση με την Κίνα εις βάρος άλλων εμπορικών ροών.

Επενδυτικός πυρετός και γεωπολιτική σύγκρουση

Παράλληλα, μη κινεζικές ναυτιλιακές και logistics εταιρείες έχουν προχωρήσει σε εξαγορές ύψους περίπου 140 δισ. δολαρίων από το 2021, ενώ χώρες όπως η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, η Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επεκτείνουν επιθετικά τις λιμενικές τους υποδομές.

Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, ακολουθούν πιο ενεργή στρατηγική, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις εξελίξεις γύρω από τη Διώρυγα του Παναμά, όπου ο έλεγχος τερματικών σταθμών έχει μετατραπεί σε πεδίο διεθνούς αντιπαράθεσης με την Κίνα.

Ένας πολυκεντρικός “πόλεμος” με αβέβαιη έκβαση

Η τάση οδηγεί, σύμφωνα με αναλυτές, σε έναν αυξανόμενο διαχωρισμό μεταξύ κινεζικών και δυτικών δικτύων λιμανιών. Αν και αυτό μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και να βελτιώσει υπηρεσίες και κόστη, ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο υπερπροσφοράς υποδομών και χαμηλής αποδοτικότητας.

«Κάθε χώρα θέλει να γίνει κόμβος logistics, αλλά δεν μπορούν όλοι να είναι», σημειώνει χαρακτηριστικά στέλεχος ευρωπαϊκής ναυτιλιακής εταιρείας στο The Economist, αποτυπώνοντας το αδιέξοδο αλλά και τη δυναμική ενός παγκόσμιου ανταγωνισμού που βρίσκεται ακόμη στην αρχή του.

 

Διαβάστε επίσης 

Ινδικό δεξαμενόπλοιο φορτωμένο με LPG διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ

ΟΠΕΚ: Αύξηση παραγωγής από τον Ιούνιο παρά την αποχώρηση των ΗΑΕ

Guardian: Τι σημαίνει η απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από την Γερμανία για την παγκόσμια στρατηγική των ΗΠΑ – Πόσο θα πληγεί η Ευρώπη