Με σκληρά νούμερα περιγράφει την πραγματικότητα του φαρμακευτικού κλάδου στην Ελλάδα η γενική διευθύντρια της Roche για την Ελλάδα και την Κύπρο, Kavita Patel.

Η κα. Patel αναδεικνύει το «σημείο θραύσης» ενός μοντέλου, όπου οι υποχρεωτικές επιστροφές δεσμεύουν τα τρία τέταρτα των εσόδων της καινοτομίας, την ώρα που διεθνή δεδομένα δείχνουν ότι κάθε 1 ευρώ στην υγεία επιστρέφει 4 ευρώ στην οικονομία.

1

Προτάσσοντας την ανάγκη για συνυπευθυνότητα και ένα νέο σύστημα αποζημίωσης βάσει αποτελέσματος, η επικεφαλής της φαρμακοβιομηχανίας Roche υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα του 2026 καλείται να επιλέξει, αν θα είναι πρωταγωνιστής στη βιοτεχνολογία ή ένας «απομονωμένος θεατής» των εξελίξεων.

Ακολουθεί η συνέντευξη που παραχώρησε η κα Patel στο Mononews.

Κυρία Patel, το κλίμα στον φαρμακευτικό κλάδο στην Ελλάδα μοιάζει βαρύ, με τις εταιρείες να μιλούν για οικονομικό αδιέξοδο. Ποια είναι η δική σας ανάγνωση;

Θα έλεγα ότι βρισκόμαστε σε μια αντίφαση. Από τη μία η Πολιτεία θέλει – σωστά – να εκσυγχρονίσει την Υγεία, αλλά από την άλλη το μοντέλο φαρμακευτικής χρηματοδότησης «τιμωρεί» κάθε προσπάθεια για κάτι νέο.

Όταν μια εταιρεία καλείται να επιστρέψει στο κράτος το 76% των εσόδων της μέσω υποχρεωτικών επιστροφών, το περιβάλλον γίνεται ασφυκτικό. Η λύση θα δοθεί, όταν σταματήσουμε να βλέπουμε το φάρμακο ως κόστος.

Η φαρμακευτική καινοτομία είναι μια υψηλής απόδοσης επένδυση, μη διαπραγματεύσιμη για το μέλλον. Διεθνείς μελέτες, όπως αυτή του McKinsey Global Institute, τεκμηριώνουν ότι κάθε 1 ευρώ που επενδύεται στην Υγεία επιστρέφει έως 4 ευρώ στην Οικονομία. Η  αύξηση του προσδόκιμου ζωής τις τελευταίες δεκαετίες κατά 35% οφείλεται στη φαρμακευτική καινοτομία. Αυτά τα οφέλη – τη ζωή, την παραγωγικότητα, την ευημερία – πρέπει να τα εξασφαλίσουμε για τους Έλληνες πολίτες, με έναν τρόπο βιώσιμο και σταθερό.

Ποια είναι η πρότασή σας για τη βιωσιμότητα του κλάδου, δεδομένου ότι οι αναγκαστικές επιστροφές (paybacks) αγγίζουν πλέον το 76%;

Το μοντέλο χρηματοδότησης της φαρμακευτικής περίθαλψης βρίσκεται σε οριακό σημείο θραύσης. Χρειαζόμαστε έναν προβλέψιμο κρατικό προϋπολογισμό για τη φαρμακευτική δαπάνη, που θα κινείται πέρα από την απλή συγκράτηση του κόστους.

Όμως η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο στο ύψος του φαρμακευτικού προϋπολογισμού, αλλά και στον δίκαιο επιμερισμό των πόρων. Σήμερα η καινοτόμος φαρμακευτική βιομηχανία επιβαρύνεται δυσανάλογα, καθώς καλείται να καλύψει μονομερώς υπερβάσεις, που συχνά οφείλονται σε συστημικές στρεβλώσεις.

Αυτή η «τιμωρητική» προσέγγιση πρέπει να δώσει τη θέση της σε μια δίκαιη και αναλογική κατανομή των βαρών, που θα προστατεύει το καινοτόμο φάρμακο και δεν θα το καθιστά μόνιμο χρηματοδότη των ελλειμμάτων. Παράλληλα χρειαζόμαστε ένα μοντέλο επιμερισμού κινδύνου ανάμεσα στην Πολιτεία και στη βιομηχανία.

Όταν το ρίσκο της υπέρβασης δαπάνης βαρύνει αποκλειστικά τη μία πλευρά, το περιβάλλον παύει να είναι ελκυστικό, γίνεται απαγορευτικό για επενδύσεις. Η συνυπευθυνότητα είναι η μόνη οδός, για να παραμείνει η Ελλάδα αξιόπιστος εταίρος στον παγκόσμιο χάρτη της υγείας.

Ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα είναι ο τρόπος, που το κράτος αξιολογεί και αποζημιώνει τα νέα φάρμακα. Ποιες αλλαγές θεωρείτε απαραίτητες;

Χρειαζόμαστε ένα δομικά νέο μοντέλο, που θα αναγνωρίζει και θα ανταμείβει την ολιστική αξία της φαρμακευτικής καινοτομίας. Σήμερα η συζήτηση εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στη χαμηλότερη τιμή. Όμως η πραγματική αξία ενός φαρμάκου κρίνεται από το αποτέλεσμα: πόσες ημέρες νοσηλείας γλιτώνει το ΕΣΥ, πόσο γρήγορα επιστρέφει ο ασθενής στην εργασία του, πόσο βελτιώνεται η ποιότητα ζωής του.

Πρέπει να μεταβούμε σε ένα σύστημα αποζημίωσης, βάσει της ολιστικής αξίας των θεραπειών για τον ασθενή, την κοινωνία και την οικονομία, αξιοποιώντας τα ψηφιακά μας δεδομένα και επιταχύνοντας την θεσμοθέτηση μιας αποτελεσματικής διαδικασίας αξιολόγησης (ΗΤΑ). Παράλληλα πρέπει να καταργηθούν άμεσα αναχρονιστικά εμπόδια στην πρόσβαση, όπως ο «κανόνας 5/11», που στερούν από τους Έλληνες ασθενείς ταχεία και απρόσκοπτη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες.

Kavita Patel Roche Ελλάδα και Κύπρο συνέντευξη καινοτομία

Πώς μπορούν οι κλινικές μελέτες να λειτουργήσουν ως «επενδυτικός καταλύτης» σε αυτό το περιβάλλον;

Οι κλινικές μελέτες σήμερα δεν είναι απλώς ιατρικές δοκιμές, αλλά εφαρμοσμένη υψηλή φαρμακευτική τεχνολογία και ένας ισχυρός μοχλός ανάπτυξης. Στη Roche η δέσμευσή μας είναι διαχρονική. Την τελευταία δεκαετία έχουμε εντάξει πάνω από 2.300 ασθενείς σε μελέτες, ενώ μόνο το 2025 συμμετείχαμε με 144 ερευνητικά κέντρα σε όλη τη χώρα.

Κάθε ευρώ, που επενδύεται σε μια κλινική μελέτη, έχει πολλαπλασιαστικό όφελος. Προσφέρει στους ασθενείς δωρεάν πρόσβαση στις θεραπείες του μέλλοντος σήμερα, και λειτουργεί ως «ψηφιακή αναβάθμιση» για την διαχείριση δεδομένων και υιοθέτηση εργαλείων AI στα νοσοκομεία του ΕΣΥ.

Επιπλέον αποτελεί το ισχυρότερο αντίδοτο στο brain drain, καθώς δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης για τους Έλληνες επιστήμονες. Προτείνουμε τον πλήρη συμψηφισμό των επενδύσεων R&D με το clawback, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών από ξένους χορηγούς. Με αυτόν τον τρόπο μετατρέπουμε ένα τιμωρητικό εργαλείο, όπως το clawback, σε εργαλείο άμεσων ξένων επενδύσεων, ανάγοντας τα νοσοκομεία μας σε «μαγνήτες» καινοτομίας και διεθνούς ερευνητικού ενδιαφέροντος.

Πρόσφατα η CEO Roche Pharma μίλησε για το «τίμημα του δισταγμού» επένδυσης στη φαρμακευτική καινοτομία. Πόσο επίκαιρο είναι αυτό για την Ελλάδα;

Απολύτως. Ο δισταγμός να ληφθούν γενναίες αποφάσεις για την αναδιάρθρωση της φαρμακευτικής πολιτικής κοστίζει ακριβά. Η Ελλάδα έχει πλέον τις «ψηφιακές ράγες» (όπως την ηλεκτρονική συνταγογράφηση και τον ηλεκτρονικό φάκελο), αλλά χρειάζεται το «τρένο» της φαρμακευτικής καινοτομίας για να κινηθεί.

Αν διστάσουμε να δημιουργήσουμε ένα προβλέψιμο περιβάλλον για την κλινική έρευνα και τη φαρμακευτική καινοτομία σήμερα, θα καταλήξουμε μια απομονωμένη αγορά, την ώρα που ο υπόλοιπος κόσμος τρέχει με την ταχύτητα της σύγχρονης βιοτεχνολογίας. Το 2026 θα είναι ορόσημο. Πρέπει να επιλέξουμε αν θα είμαστε πρωταγωνιστές ή απλοί θεατές των εξελίξεων.

Ως μέλος του Pharma Innovation Forum (PIF) και του ΣΦΕΕ, ποιο μήνυμα στέλνετε στην Πολιτεία;

Ο κλάδος της καινοτομίας πρέπει να μιλάει με ενιαία, τεκμηριωμένη και θαρραλέα φωνή. Δεν είμαστε προμηθευτές, είμαστε στρατηγικοί εταίροι, που προσφέρουν εργαλεία για την εθνική ανάπτυξη. Στόχος μας είναι να συμβάλλουμε ενεργά στην προώθηση ενός βιώσιμου συστήματος, που θα αναγνωρίζει τη φαρμακευτική καινοτομία ως επένδυση και όχι ως κόστος.

Οι αποφάσεις των πολυεθνικών εταιρειών για το πού θα επενδύσουν λαμβάνονται τώρα, με βάση τη σταθερότητα και την πρόβλεψη κάθε χώρας. Η Ελλάδα πρέπει να στείλει ένα σαφές μήνυμα, ότι είναι ένας φιλόξενος προορισμός για την επιστήμη και την επιχειρηματικότητα αιχμής.

Κλείνοντας, ποια είναι η δέσμευση της Roche για το μέλλον στην Ελλάδα;

Η Roche παραμένει στρατηγικά δεσμευμένη στην ελληνική κοινωνία και στο επιστημονικό της δυναμικό. Είμαστε εδώ για να συνεργαστούμε με την Πολιτεία και όλους τους σχετικούς φορείς στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος υγείας, όπου η καινοτομία θα αποτελεί το «κλειδί» για την ευημερία.

Η «Ελλάδα 3.0» είναι προ των πυλών και απαιτείται ριζική επανασχεδίαση της πολιτικής υγείας. Εμείς είμαστε έτοιμοι να συμβάλλουμε ενεργά σε αυτή τη μετάβαση, διασφαλίζοντας ότι οι Έλληνες ασθενείς θα έχουν πάντα πρόσβαση στην καλύτερη δυνατή φροντίδα.

Δείτε επίσης

Επένδυση στην καινοτομία: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η Roche απειλεί τη Novo Nordisk με το μεγαλύτερο deal στα φάρμακα για την παχυσαρκία που έχει γίνει ποτέ