Νέο επεισόδιο προστίθεται στη μακρά διαμάχη γύρω από τον σταθμό «Ευαγγελισμός» της Γραμμής 4 του Μετρό, καθώς το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά για την Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΤΕΠΕΜ) που αφορά τις εργοταξιακές εγκαταστάσεις στην περιοχή του Πάρκου Ριζάρη και της οδού Ριζάρη.

Η μη παράδοση των σταθμών στην ανάδοχο κοινοπραξία ΑΒΑΞ Α.Ε. – GHELLA SpA – ALSTOM TRANSPORT S.A., που έχει αναλάβει την κατασκευή της νέας Γραμμής 4 του Μετρό της Αθήνας, αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα, καθώς ενδέχεται να προκαλέσει καθυστερήσεις στη συνολική ολοκλήρωση του έργου. Παρά τις εκκρεμότητες, οι εργασίες συνεχίζονται, με το επόμενο βασικό ορόσημο να αναμένεται τον Μάιο, όταν προγραμματίζεται η διάνοιξη (breakthrough) του μετροπόντικα «Νίκη» στον σταθμό Δικαστήρια. Στη συνέχεια, στόχος είναι μέσα σε περίπου έναν χρόνο να έχει φτάσει έως τον σταθμό Ευαγγελισμός.

1

Η συμβατική ημερομηνία ολοκλήρωσης του έργου παραμένει το 2029, ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, το προσεχές διάστημα αναμένονται ανακοινώσεις για επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα.

Επιπλέον, παρότι ο Δήμος διαθέτει γνωμοδοτική αρμοδιότητα και η Ελληνικό Μετρό θα μπορούσε να προχωρήσει με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών εμφανίζεται διατεθειμένο να ανοίξει διάλογο.

Ειδικότερα, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την επίλυση του ζητήματος και ότι το επόμενο διάστημα προγραμματίζονται συναντήσεις με τα εμπλεκόμενα μέρη, με στόχο να αρθούν οι αντιρρήσεις και να προχωρήσει απρόσκοπτα το έργο.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι αν θα υπάρξει τεχνικός συμβιβασμός που να ικανοποιεί τις απαιτήσεις για προστασία του Πάρκου Ριζάρη, να περιορίζει τις κυκλοφοριακές επιπτώσεις και παράλληλα να επιτρέπει να συνεχιστεί χωρίς νέες καθυστερήσεις η κατασκευή ενός από τα πιο κρίσιμα τμήματα της Γραμμής 4.

Το «όχι» του Δήμου Αθηναίων

Σύμφωνα με απόφαση που ελήφθη στη συνεδρίαση της Τετάρτης 11 Φεβρουαρίου, δηλαδή λίγες ώρες πριν ο μετροπόντικας «Αθηνά» ολοκληρώσει τη διάνοιξη της σήραγγας 5,1 χιλιομέτρων στο τμήμα Κατεχάκη – Ευαγγελισμός, το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε την αρνητική γνωμοδότηση για τη συγκεκριμένη ΤΕΠΕΜ, ζητώντας να εξεταστεί εναλλακτική χωροθέτηση του εργοταξίου και της εισόδου του σταθμού, ώστε να υπάρξει η μικρότερη δυνατή επιβάρυνση στο πράσινο του Πάρκου Ριζάρη και να περιοριστούν στο ελάχιστο οι κυκλοφοριακές και περιβαλλοντικές συνέπειες στο κέντρο της Αθήνας.

Κυκλοφοριακή «ασφυξία» στο κέντρο

Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του Δημοτικού Συμβουλίου, η προτεινόμενη λύση βασίζεται στην «προσωρινή» κατάληψη τμήματος της οδού Ριζάρη και στη μονοδρόμησή της με μία λωρίδα κυκλοφορίας μεταξύ των λεωφόρων Βασιλέως Κωνσταντίνου και Βασιλίσσης Σοφίας. Ωστόσο, ο Δήμος προειδοποιεί ότι η παρέμβαση γίνεται σε έναν ήδη κορεσμένο κυκλοφοριακά άξονα και εκτιμά πως θα πυροδοτήσει «σοβαρότατες δυσμενείς συνέπειες» για το κέντρο της Αθήνας.

Η ίδια η Μελέτη Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων που συνοδεύει την ΤΕΠΕΜ, όπως σημειώνει ο Δήμος, προβλέπει σημαντικές επιβαρύνσεις σε κρίσιμες κινήσεις και κόμβους, με τη μέση καθυστέρηση στους επηρεαζόμενους σηματοδοτούμενους κόμβους να αυξάνεται από 3,4% έως και 274%. Ιδιαίτερα προβληματική χαρακτηρίζεται η επιβάρυνση στη σύνδεση Ριζάρη προς Βασ. Σοφίας, αλλά και στην αριστερή στροφή από τη Βασ. Κωνσταντίνου προς Ριζάρη, όπου ήδη σήμερα σχηματίζονται ουρές που υπερβαίνουν το διαθέσιμο μήκος αναμονής. Κατά τον Δήμο, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν επαρκούν για να απορροφήσουν τις νέες πιέσεις και υπάρχει κίνδυνος το πρόβλημα να μεταφερθεί σε μεγαλύτερο τμήμα του οδικού δικτύου.

Επιπτώσεις σε λεωφορεία και καθημερινότητα

Στο ίδιο πλαίσιο, η δημοτική αρχή εκφράζει έντονη ανησυχία για την επιβάρυνση της δημόσιας συγκοινωνίας. Με τη μονοδρόμηση, οι λεωφορειακές γραμμές 203, 204, 204Β, 211 και 214 θα υποχρεωθούν σε μεγαλύτερες περιπορείες, κάτι που –κατά τον Δήμο– υποβαθμίζει την αξιοπιστία των δρομολογίων, την ώρα που η πολιτεία ζητά στροφή στα μέσα μαζικής μεταφοράς για την αποσυμφόρηση της πόλης. Υπενθυμίζεται, μάλιστα, ότι ο ΟΑΣΑ έχει προειδοποιήσει εγγράφως πως οι αλλαγές αναμένεται να επιφέρουν καθυστερήσεις στην περιοχή.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη χρονική διάσταση του έργου. Ο Δήμος υποστηρίζει ότι το χρονοδιάγραμμα που εμφανίζει την κατάληψη ως τρίμηνη αφορά μόνο πρόδρομες εργασίες και όχι το σύνολο της κατασκευής του σταθμού, εκτιμώντας ότι η πραγματική διάρκεια θα είναι πολυετής και πιθανότατα θα υπερβεί την πενταετία, καθώς συνδέεται με την ολοκλήρωση της Γραμμής 4.

Βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα στο Πάρκο Ριζάρη

Παράλληλα, το Δημοτικό Συμβούλιο εστιάζει στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα στο Πάρκο Ριζάρη, έναν από τους πιο σημαντικούς χώρους πρασίνου στο κέντρο της Αθήνας. Αν και η νέα πρόταση μειώνει –σε σχέση με την αρχική περιβαλλοντικά αδειοδοτημένη λύση– τον αριθμό των θιγόμενων φυτικών μονάδων κατά 56, εξακολουθεί να προβλέπει επέμβαση σε 202 φυτικές μονάδες (108 δέντρα και 94 θάμνους).

Κατά τον Δήμο, μια τέτοια απώλεια, σε συνδυασμό με την υποβάθμιση του εδαφικού υποστρώματος, αναμένεται να επιφέρει σοβαρές συνέπειες στο μικροκλίμα και στη λειτουργία του πάρκου, ενώ επισημαίνεται ότι στο Ριζάρη υπάρχουν και εμβληματικά δέντρα με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική αξία.

Νομικές ενστάσεις και απόφαση ΣτΕ

Η αρνητική γνωμοδότηση «πατά» και στο νομικό σκέλος, επικαλούμενη το άρθρο 24 του Συντάγματος, τη δασική νομοθεσία, αλλά και την απόφαση 2274/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το ΣτΕ είχε κρίνει ότι οι περιβαλλοντικοί όροι του 2018 δεν ρύθμιζαν επαρκώς την προστασία του πρασίνου στον συγκεκριμένο σταθμό και ότι η ΤΕΠΕΜ οφείλει να διερευνήσει διεξοδικά λύσεις που οδηγούν στην «κατά το δυνατόν» ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων.

Ο Δήμος εκτιμά ότι ο αριθμός των 202 θιγόμενων φυτικών μονάδων δεν συνιστά συμμόρφωση με το πνεύμα της απόφασης, ενώ κατηγορεί τη μελέτη ότι δεν εξετάζει ουσιαστικά εναλλακτικές λύσεις και δεν τεκμηριώνει ρεαλιστικά την πλήρη αποκατάσταση του πάρκου μετά την κατασκευή του σταθμού.

Με αυτά τα δεδομένα, το Δημοτικό Συμβούλιο καταλήγει πως η προτεινόμενη χωροθέτηση επιχειρεί να μειώσει μέρος της επιβάρυνσης εντός του πάρκου, αλλά ταυτόχρονα μεταφέρει σημαντικό περιβαλλοντικό και λειτουργικό κόστος στην πόλη. Για τον λόγο αυτό γνωμοδοτεί ομόφωνα αρνητικά και ζητά νέο σχεδιασμό, με εναλλακτική χωροθέτηση εργοταξίου και εισόδου σταθμού που θα προστατεύει ουσιαστικά το Πάρκο Ριζάρη και θα περιορίζει στο ελάχιστο τις επιπτώσεις στο κέντρο της Αθήνας.

Η προσφυγή του εφοπλιστή Νικόλα Πατέρα

Υπενθυμίζεται ότι η διαμάχη γύρω από τον σταθμό «Ευαγγελισμός» ξεκίνησε ήδη από το 2022, όταν ο εφοπλιστής Νικόλα Πατέρας μαζί με ομάδα πολιτών προσέφυγαν στο ΣτΕ, ζητώντας την ακύρωση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης του εργοταξίου στο Πάρκο Ριζάρη. Η προσφυγή αυτή οδήγησε σε προσωρινή εμπλοκή και «πάγωμα» του έργου στον Ευαγγελισμό.

Με την απόφασή του τον Δεκέμβριο του 2023, το ΣτΕ ζήτησε επικαιροποίηση της ΤΕΠΕΜ και επανεξέταση των επιπτώσεων στο Πάρκο Ριζάρη, απαιτώντας σαφή τεκμηρίωση ότι έχουν διερευνηθεί όλες οι δυνατότητες ώστε να θιγούν όσο το δυνατόν λιγότερα φυτικά είδη.

Στον «χορό» των αντιδράσεων αργότερα μπήκε και ο Δήμος Αθηναίων, με τον δήμαρχο Χάρη Δούκα να εκφράζει έντονη αντίθεση στην ΤΕΠΕΜ που αφορά τον σταθμό «Ευαγγελισμός», με επιστολή προς το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.

Η αντίθεση του Δήμου αφορά –μεταξύ άλλων– το ότι η πρόταση της ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. προβλέπει κατάληψη σημαντικού τμήματος του Πάρκου Ριζάρη και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις (όπως μονοδρομήσεις/περιορισμούς) για εργοταξιακές ανάγκες, κάτι που, σύμφωνα με τη δημοτική πλευρά, προκαλεί σοβαρές περιβαλλοντικές αλλά και κυκλοφοριακές επιπτώσεις στο κέντρο της πόλης.

Διαβάστε επίσης:

Ταχιάος για Γραμμή 4: Στο τέλος του 2026 ολοκληρώνονται οι σήραγγες – Θα καθυστερήσει η παράδοση

ΑΒΑΞ: Τα επόμενα ορόσημα στη Γραμμή 4 του Μετρό – Μπλοκαρισμένος παραμένει ο σταθμός «Ευαγγελισμός»

Χρίστος Δήμας: Εμφανής η πρόοδος στα εμβληματικά έργα στη Θεσσαλονίκη – Υπερυψωμένη Λεωφόρος Ταχείας Κυκλοφορίας, επέκταση του Μετρό