Το νόημα του αμερικάνικου  δόγματος energy dominance ανέλυσε ο Doug Burgum, μιλώντας στην εκδήλωση του Foundation for Defense of Democracies στην Ουάσιγκτον, ο Υπουργός Εσωτερικών και Πρόεδρος του National Energy Dominance Council (NEDC).

Όπως είπε δεν είναι μια πολιτική επιλογή, αλλά είναι δόγμα εθνικής ισχύος και ξεκαθάρισε ότι η ενεργειακή κυριαρχία υπερβαίνει την ενεργειακή ανεξαρτησία. Η ανεξαρτησία σημαίνει ότι μια χώρα δεν εξαρτάται από καθαρές εισαγωγές. Η κυριαρχία σημαίνει ότι διαθέτει τόση επάρκεια ώστε να κρατά χαμηλές τις τιμές στο εσωτερικό, να επαναπατρίζει βιομηχανία, να τροφοδοτεί συμμάχους και να χρησιμοποιεί την ενέργεια ως γεωπολιτικό εργαλείο απέναντι σε αντιπάλους. «Δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε την ενέργεια από την εθνική ασφάλεια», υπογράμμισε, συνδέοντας άμεσα την ενεργειακή αφθονία με την οικονομική ευημερία και τη στρατηγική ισχύ των ΗΠΑ.

1

Για την Ουάσιγκτον, η ενέργεια  – είναι εργαλείο ισχύος, συμμαχιών και στρατηγικής κυριαρχίας στον «νέο αμερικανικό αιώνα».

Στην ευρωπαϊκή διάσταση του δόγματος, η Ελλάδα κατέχει κεντρική θέση. Ο Burgum παρουσίασε το σχέδιο του North–South Prosperity Corridor – του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου – ως τη νέα αρχιτεκτονική ροών φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών, οι ΗΠΑ έχουν ήδη αντικαταστήσει περίπου τα δύο τρίτα του ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η προμήθεια αλλά και η κατεύθυνση των αγωγών, που ιστορικά ήταν Ανατολής–Δύσης. Ο νέος άξονας πρέπει να είναι Βορρά–Νότου.

Η Ελλάδα, όπως σημείωσε, αποτελεί βασικό σημείο εισόδου αμερικανικού LNG στη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα, όπως είπε επισκέφθηκε τον τερματικό σταθμό LNG  (τη Ρεβυθούσα) που είχε παραλάβει 35 φορτία LNG, εκ των οποίων τα 31 φορτία προήλθαν από τις ΗΠΑ. Κάθε φορτίο, είπε, αρκεί για να θερμάνει 200.000 σπίτια για έναν χρόνο. «Αυτό είναι energy dominance στην πράξη», υπογράμμισε: οι ΗΠΑ να τροφοδοτούν συμμάχους ώστε να μην εξαρτώνται από χώρες που τους επιτίθενται.

Το επόμενο βήμα είναι η ενίσχυση της διασύνδεσης από την Ελλάδα προς Βουλγαρία, Ρουμανία και Ουκρανία, ώστε το LNG που φθάνει στη Μεσόγειο να διοχετεύεται βορειότερα. Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά ενισχύει τη συνεργασία με Ιταλία και χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, επιδιώκοντας μακροχρόνιες συμβάσεις και επενδύσεις σε υποδομές. Η ενεργειακή διπλωματία, κατά τον Burgum, λειτουργεί μόνο όταν συνοδεύεται από επαρκή παραγωγή στο εσωτερικό.

Η ενέργεια είναι νοημοσύνη

Στην ανάλυσή του, εξήγησε πώς η νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης μεταβάλλει ριζικά τη σημασία της ενέργειας. Για πρώτη φορά, όπως είπε, «ένα κιλοβάτ ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να μετατραπεί σε νοημοσύνη». Η δυνατότητα «παραγωγής νοημοσύνης» μέσω υποδομών AI εκτινάσσει τις ανάγκες σε ισχύ. Μόνο οι πέντε μεγάλοι hyperscalers των ΗΠΑ προβλέπεται να επενδύσουν πάνω από 400 δισ. δολάρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες μέσα στο 2026, ποσό που ξεπερνά ιστορικά μεγάλους βιομηχανικούς κλάδους. Άρα, σημείωσε,  η μάχη για την AI είναι μάχη για αξιόπιστη, άφθονη και φθηνή ηλεκτρική ισχύ.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Burgum άσκησε κριτική στο αφήγημα της «energy transition», υποστηρίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις μετατράπηκε σε «energy subtraction»: αφαίρεση αξιόπιστης βασικής ισχύος χωρίς επαρκή αντικατάσταση. Ανέφερε ως παράδειγμα τη Βόρεια Ντακότα, όπου η ζήτηση αυξήθηκε κατά 38% και όμως οι τιμές παρέμειναν οι χαμηλότερες στις ΗΠΑ, επειδή η προσφορά κάλυψε τη ζήτηση . Κατά την άποψή του, η διαλείπουσα παραγωγή από ΑΠΕ δεν μπορεί να υποκαταστήσει μόνη της τη βασική ισχύ: «μηδέν άνεμος επί άπειρες ανεμογεννήτριες ισούται με μηδέν ισχύ», ενώ τα φωτοβολταϊκά «υφίστανται καταστροφική διακοπή κάθε βράδυ». Συνεπώς, απαιτείται «energy addition» – προσθήκη αξιόπιστης θερμικής και πυρηνικής ισχύος – και όχι ιδεολογική απομείωση.

Όχι μόνο κυρώσεις

Στο ίδιο πνεύμα, επέκρινε την πρακτική επιβολής κυρώσεων χωρίς εφαρμογή, λέγοντας ότι αυτό μετέτρεψε τη Ρωσία και το Ιράν σε «εκπτωτικά πρατήρια καυσίμων για την Κίνα». Η νέα στρατηγική συνδυάζει κυρώσεις με προσφορά αμερικανικής ενέργειας ως εναλλακτικής.

Εκτός Ευρώπης, ο Burgum παρουσίασε το έργο Alaska LNG ως στρατηγικό άλμα προς τον Ινδο-Ειρηνικό: αγωγός 800 μιλίων, αξιοποίηση φυσικού αερίου που σήμερα επανεισάγεται στο υπέδαφος και τροφοδοσία συμμάχων όπως Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Το υφιστάμενο σύστημα TAPS λειτουργεί επί 50 χρόνια, ενώ τεράστιοι όγκοι αερίου παραμένουν αναξιοποίητοι. Η Αλάσκα, κατά τον ίδιο, είναι υποτιμημένος γεωπολιτικός πυλώνας.

Γιατί κρίσιμα ορυκτά

Σημαντικό σκέλος της στρατηγικής είναι και τα κρίσιμα ορυκτά. Η Κίνα ελέγχει έως και το 85–100% της επεξεργασίας βασικών σπάνιων γαιών. Η απάντηση είναι το “Project Vault”: χρηματοδότηση 10 δισ. δολαρίων μέσω Exim Bank και 2 δισ. ιδιωτικών κεφαλαίων για δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων, κατά το πρότυπο του Strategic Petroleum Reserve.

Στην ομιλία του ο Doug Burgum έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο State Department με τη συμμετοχή περισσότερων από 50 χωρών, με αντικείμενο τη δημιουργία μιας διεθνούς συμμαχίας για τα κρίσιμα ορυκτά. Το γεγονός αυτό, όπως το παρουσίασε, δεν ήταν μια τυπική διπλωματική συνάντηση, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αναδιάταξης της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού.

Ο Burgum εξήγησε ότι η ενεργειακή κυριαρχία δεν αφορά μόνο πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, της ηλεκτροκίνησης, των data centers, των μπαταριών και των αμυντικών τεχνολογιών, τα κρίσιμα ορυκτά – όπως οι σπάνιες γαίες, το λίθιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο, το γραφίτη – αποτελούν θεμέλιο της βιομηχανικής και στρατιωτικής ισχύος.