Η κυβέρνηση και ειδικά ο Τάκης Θεοδωρικάκος και ο Άκης Σκέρτσος θα πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσουν την απολύτως αναποτελεσματική ιστορία με τις τιμές, που δήθεν αντιμετωπίζει τον πληθωρισμό, και να αποφασίσουν να συγκρουστούν ανοιχτά με τα σουπερμάρκετ.

Το περίφημο PosoKanei, με την επιτυχία του να αποκαλύψει τις διαφορές στις τιμές για το ίδιο ακριβώς καλάθι, απέδειξε ταυτόχρονα και την αποτυχία της κυβερνητικής πολιτικής. Η σύγκριση 25 επώνυμων προϊόντων σε πέντε αλυσίδες έδειξε ότι το ίδιο καλάθι κοστίζει από 44,24 έως 48,78 ευρώ. Διαφορά 4,54 ευρώ. Στη σύγκριση των μέσων τιμών ενός μηνός, η απόκλιση έφτασε το 11,4%.

Καταπληκτικό το ποσοστό, ειδικά για δημόσια, κυβερνητικά αφηγήματα σε μακροοικονομικό επίπεδο. Στην τσέπη του καταναλωτή, όμως, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόσα μπορεί να γλιτώσει.

Είναι πόση δουλειά και πόσο χρόνο πρέπει να διαθέσει για να ανακαλύψει πού θα τα γλιτώσει. Και, κυρίως, γιατί πρέπει να αναλάβει ο ίδιος την ευθύνη να αντιμετωπίσει την ακρίβεια που η κυβέρνηση αδυνατεί να περιορίσει.

«Θέλουμε να κάνουμε τη σύγκριση τιμών καθημερινή συνήθεια όλων μας», συστήνει η διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, Δέσποινα Τσαγγάρη.

Ευγενικά θα ρωτούσα αν η ίδια, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Διοίκησης Αναστάσιος Θωμαΐδης και τα στελέχη της Αρχής, όπως η Βασιλική Μπώλου και ο Σπύρος Περιστέρης, έχουν κάποια πραγματική επαφή με την καθημερινότητα της αγοράς και του νοικοκυριού.

Καταρχήν, η σύγκριση τιμών απαιτεί προσπάθεια και χρόνο. Και χρόνος δεν περισσεύει στην καθημερινότητα, ιδιαίτερα για μια εργαζόμενη μητέρα.

Κατά δεύτερο λόγο, πώς ακριβώς φαντάζονται την καθημερινότητα οι αρμόδιοι της Αρχής; Τη γυναίκα ή τον άνδρα που έχει αναλάβει τα ψώνια του σπιτιού να κάθεται μπροστά στο PC, στο laptop ή έστω στο κινητό, να αναζητά τις χαμηλότερες τιμές, να κατασκευάζει συγκριτικούς πίνακες και στη συνέχεια να αποφασίζει σχετικά;

Προφανώς, πριν αγοράσει γάλα, ψωμί και μακαρόνια, ο πολίτης οφείλει να μετατραπεί σε αναλυτή τιμών. Η καθημερινή επιβίωση αποκτά, επιτέλους, επιστημονική μεθοδολογία!

Κατά τρίτον, φαντάζονται τον ατυχή ερευνητή να κατασκευάζει στη συνέχεια έναν οδικό χάρτη με τα διαφορετικά σημεία που θα πρέπει να επισκεφθεί —ας είναι καλά το PosoKanei—, να υπολογίζει τη βενζίνη που θα ξοδέψει για την περιπλάνησή του, να προσθέτει τον χρόνο που θα χρειαστεί και τότε να αποφασίζει;

Αν, μάλιστα, τυχαίνει να είναι και λίγο πιο ψύχραιμος, θα υπολογίζει και το εναλλακτικό κόστος της απώλειας χρόνου. Μόνο τότε θα είναι έτοιμος να ολοκληρώσει την επιστημονική του έρευνα και να αγοράσει ένα πακέτο ρύζι.

Κι αν όλα αυτά δεν βγάζουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό;

Καλά κρασιά.

Σ’ έναν όχι τόσο ευγενικό τόνο θα έλεγα να σταματήσουν οι βλακείες. Όλα αυτά είναι άχρηστα ως ουσιαστική απάντηση στο πρόβλημα της ακρίβειας. Η κυβέρνηση απλώς αρνείται να συγκρουστεί με τα σουπερμάρκετ και με μια αγορά που την έχει καλοσυνηθίσει με την απουσία της. Έχει εφεύρει συνθήματα, αρχές, μηχανισμούς και ψηφιακά εργαλεία για να δείχνει ότι προσπαθεί. Αλλά μέχρι εκεί.

Αντί να υποχρεώσει την αγορά να λειτουργεί προς όφελος του καταναλωτή, υποχρεώνει τον καταναλωτή να προσαρμόζει τη ζωή του στις επιλογές της αγοράς. Και το παρουσιάζει ως κυβερνητική επιτυχία.

Όλα τα υπόλοιπα είναι φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Ψηφιακές, βεβαίως, διότι είμαστε και σύγχρονο κράτος.

Η απάντηση είναι μία και αυτή η στήλη την έχει υποστηρίξει πολλές φορές. Μία απάντηση με τρία σκέλη.

Πρώτο σκέλος, η μείωση του ΦΠΑ από το 13% στο 6% σε όλα τα βασικά είδη διατροφής και πρώτης ανάγκης που υπάγονται σήμερα στον συγκεκριμένο συντελεστή και μπορούν να ενταχθούν στον χαμηλότερο. Τα προϊόντα αυτά μπορούν να προσδιοριστούν με σαφήνεια. Αν η μείωση περάσει ακέραια στις τιμές, η επιβάρυνση του καταναλωτή περιορίζεται αμέσως κατά περίπου 6,2%… χωρίς αναλύσεις και ταξίδια.

Δεύτερο, αν η μείωση του ΦΠΑ συνεπάγεται παρέκκλιση από την εγκεκριμένη πορεία των καθαρών δαπανών, η κυβέρνηση έχει το περιθώριο να την πραγματοποιήσει ως αναγκαίο και προσωρινό μέτρο κοινωνικής προστασίας.

Οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες προβλέπουν δύο κρίσιμες προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος λόγω χρέους. Η πρώτη αφορά την υπέρβαση των ορίων απόκλισης από την εγκεκριμένη πορεία των καθαρών δαπανών —0,3% του ΑΕΠ ετησίως ή 0,6% σωρευτικά.

Η δεύτερη αφορά το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα: εφόσον το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν υπερβαίνει το 0,5% του ΑΕΠ, η δημοσιονομική θέση θεωρείται κοντά στην ισορροπία και δεν πληρούται η σχετική προϋπόθεση για την ενεργοποίηση της διαδικασίας λόγω χρέους, ακόμη και αν έχει σημειωθεί υπέρβαση των ορίων δαπανών.

Με άλλα λόγια, φαίνεται να υπάρχει δημοσιονομικός χώρος που η κυβέρνηση μπορεί να αξιοποιήσει, εφόσον το κόστος της παρέμβασης το επιτρέπει. Δεν πρόκειται για παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων, αλλά για αξιοποίηση των δυνατοτήτων που οι ίδιοι προβλέπουν. Ας σταματήσει, λοιπόν, η κυβέρνηση να επικαλείται τη δημοσιονομική πειθαρχία ως άλλοθι για την απραξία. Η προστασία του καταναλωτή απαιτεί πολιτική απόφαση, όχι άλλη μια ψηφιακή εφαρμογή.

Τρίτο σκέλος, η επιβολή σκληρών, διαρκών και καθημερινών ελέγχων ώστε η μείωση του ΦΠΑ να περνά αμέσως και ακέραια στις τιμές λιανικής. Χωρίς «ίσως», «γιατί», «αναβολή», «λάθος» και τις υπόλοιπες γνωστές δικαιολογίες. Με άμεσα επιβαλλόμενα πρόστιμα, πολλαπλάσια του οφέλους που έχει αποκομίσει η επιχείρηση, και διαδικασίες που δεν επιτρέπουν την εξουδετέρωση των κυρώσεων μέσω ατέρμονων καθυστερήσεων.

Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Χρειάζεται να αποφασίσουμε ποιος θα πληρώσει το κόστος της αντιμετώπισης της ακρίβειας. Διότι μέχρι σήμερα ο λογαριασμός πηγαίνει σχεδόν αποκλειστικά στον καταναλωτή, ενώ η κυβέρνηση μοιράζει συμβουλές και τα σουπερμάρκετ συνεχίζουν τις δουλειές τους.

Ο Θεοδωρικάκος, ο Σκέρτσος, η Τσαγγάρη μπορούν να συνεχίσουν να ανακαλύπτουν τις αρετές της σύγκρισης τιμών. Θα ήταν, όμως, προτιμότερο να ανακαλύψουν επιτέλους και τις υποχρεώσεις της εξουσίας.

Και όσο η κυβέρνηση αποφεύγει τη σύγκρουση με τα πραγματικά συμφέροντα της αγοράς, τόσο θα μετατρέπει την οικονομική πολιτική σε εκπαιδευτικό σεμινάριο για τα θύματά της. Με καθηγητές τους υπουργούς, εξεταστές τα σουπερμάρκετ και μονίμως μετεξεταστέους τους καταναλωτές.

Το κράτος δημιούργησε μια Αρχή και παρελκόμενα για να προστατεύει τον καταναλωτή. Και η Αρχή συμβουλεύει τώρα τον καταναλωτή πώς να προστατεύει τον εαυτό του!