ΣΤΑΣΥ: Επιταχύνεται η ανακατασκευή των συρμών της Γραμμής 1 – Πότε επιστρέφουν στις ράγες

Με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2027 προχωρά η ανακατασκευή των 14 συρμών του ΗΣΑΠ, με τη ΣΤΑΣΥ να πιέζει για επιτάχυνση των εργασιών και ενίσχυση του προσωπικού στις εγκαταστάσεις του Βόλου.

Παρά τις καθυστερήσεις και την εξάντληση των προβλεπόμενων ποινικών ρητρών για την ισπανική CAF, το έργο περνά στη φάση των επόμενων παραδόσεων, με τον δεύτερο ανακατασκευασμένο συρμό να αναμένεται στην Αθήνα τον Δεκέμβριο.

Ο τρίτος συρμός προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο του 2027 και ακόμη δύο έως την άνοιξη, ενώ οι υπόλοιποι εννέα προβλέπεται να παραδοθούν σταδιακά μέχρι το τέλος της χρονιάς. Το πρόγραμμα, προϋπολογισμού 71,7 εκατ. ευρώ και χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ, αφορά την εκτεταμένη ανακατασκευή 72 βαγονιών της 8ης παραλαβής, κατασκευής Siemens/MAN το 1985, με στόχο να αποκτήσουν τουλάχιστον 25 επιπλέον χρόνια λειτουργικής ζωής.

Η επιστροφή των ανακατασκευασμένων συρμών συνδέεται άμεσα με τον σχεδιασμό για περισσότερα δρομολόγια στη Γραμμή 1. Μετά την ένταξη του πρώτου συρμού στην κυκλοφορία στις αρχές Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκαν 427 περισσότερα δρομολόγια σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2025, ενώ για το 2027 η ΣΤΑΣΥ επιδιώκει να διαθέτει 19 συρμούς στις ώρες αιχμής, περιορίζοντας τις χρονοαποστάσεις από τα επτά στα έξι λεπτά.

Τα στοιχεία για την πορεία του έργου παρουσιάστηκαν κατά την επίσκεψη εκπροσώπων του Τύπου στην Α’ Βιομηχανική Περιοχή Βόλου, παρουσία του διευθύνοντος συμβούλου της ΣΤΑΣΥ, Αθανασίου Κοτταρά, και του γενικού διευθυντή Συντήρησης, Χρήστου Μαμαλουκάκη.

Οι καθυστερήσεις και τα προβλήματα που ανέτρεψαν το χρονοδιάγραμμα

Η σύμβαση με την CAF υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2022, με διάρκεια 36 μηνών. Ο πρώτος ανακατασκευασμένος συρμός αναμενόταν στα τέλη του 2023 και η ολοκλήρωση όλων των παραδόσεων τον Δεκέμβριο του 2025. Ωστόσο, η υλοποίηση επηρεάστηκε από οργανωτικά προβλήματα, δυσκολίες προμήθειας εξοπλισμού και σύνθετες τεχνικές απαιτήσεις.

Στα πρώτα στάδια καταγράφηκαν διαφωνίες μεταξύ της CAF και της NK Trailers του ομίλου Κιολεΐδη στον Βόλο, οι οποίες, σύμφωνα με πληροφορίες, αφορούσαν τη χρήση αποθηκευτικών χώρων και τη διάθεση των απαραίτητων βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Οι εκκρεμότητες αυτές καθυστέρησαν την ουσιαστική έναρξη των εργασιών.

Τον Ιανουάριο του 2026, η METLEN ανακοίνωσε την εξαγορά βιομηχανικών εγκαταστάσεων της NK Trailers στον Βόλο, έναντι 10 εκατ. ευρώ. Η συμφωνία αφορούσε τις εγκαταστάσεις και όχι την ίδια την εταιρεία, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για τους χώρους όπου ανακατασκευάζονται οι συρμοί.

Παράλληλα, η CAF επικαλέστηκε προβλήματα στην προμήθεια ηλεκτρονικών εξαρτημάτων και ανταλλακτικών, λόγω των αναταράξεων στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα μετά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι δυσκολίες αυτές οδήγησαν σε αιτήματα παράτασης και οικονομικής αναπροσαρμογής. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, τον Δεκέμβριο του 2023 εγκρίθηκε παράταση και αύξηση του συμβατικού τιμήματος κατά 9,5%, περίπου 6,2 εκατ. ευρώ.

Πρόσθετα εμπόδια προέκυψαν από την ανάγκη προσαρμογής σύγχρονων συστημάτων σε αμαξώματα ηλικίας άνω των 40 ετών. Χρειάστηκαν νέες βάσεις στήριξης, τροποποιήσεις επιμέρους τμημάτων και ειδικές τεχνικές λύσεις, ιδιαίτερα για την ενσωμάτωση των συστημάτων σηματοδότησης και τη συμβατότητά τους με τις υποδομές της Γραμμής 1.

Ο πρώτος συρμός χρειάστηκε περισσότερο χρόνο για την ολοκλήρωση και τις δοκιμές του, καθώς έπρεπε να ελεγχθούν οι λύσεις που θα εφαρμοστούν και στους υπόλοιπους. Η εμπειρία αυτή αναμένεται να επιτρέψει ταχύτερη πρόοδο στις επόμενες ανακατασκευές.

Εξαντλήθηκαν οι ποινικές ρήτρες – Πίεση για επιτάχυνση

Οι καθυστερήσεις έχουν ήδη οδηγήσει στην επιβολή του συνόλου των προβλεπόμενων ποινικών ρητρών στην CAF, ύψους 5% επί της συμβατικής αξίας. Το ποσό αποτελεί το ανώτατο όριο της συγκεκριμένης κύρωσης και παρακρατείται σταδιακά κατά τις παραδόσεις, χωρίς δυνατότητα περαιτέρω αύξησής του.

Παρότι η νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων προβλέπει υπό προϋποθέσεις ακόμη και την κήρυξη αναδόχου ως έκπτωτου, προτεραιότητα της ΣΤΑΣΥ παραμένει η ολοκλήρωση του έργου.

Ο προηγούμενος στόχος παράδοσης όλων των συρμών μέχρι τον Μάιο του 2027 θεωρείται πλέον ιδιαίτερα δύσκολος, όπως αναγνώρισε ο Αθανάσιος Κοτταράς.

Σήμερα στις εγκαταστάσεις του Βόλου απασχολούνται καθημερινά περίπου 60 έως 70 εργαζόμενοι, έναντι περίπου 40 σε προηγούμενη φάση. Η ΣΤΑΣΥ έχει ζητήσει περαιτέρω ενίσχυση, εκτιμώντας ότι με 100 έως 120 εργαζομένους θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά οι χρόνοι ολοκλήρωσης. Η αύξηση αυτή, ωστόσο, συνεπάγεται πρόσθετο κόστος για την ανάδοχο, ενώ εξακολουθούν να εμφανίζονται κατά διαστήματα δυσκολίες στην προμήθεια ορισμένων εξαρτημάτων.

Η τεχνική βάση μπορεί να φιλοξενεί τέσσερις συρμούς ταυτόχρονα. Μόλις ολοκληρώνεται η ανακατασκευή ενός και πραγματοποιούνται οι στατικές δοκιμές, τα βαγόνια μεταφέρονται στην Αθήνα και τη θέση τους καταλαμβάνει ο επόμενος συρμός.

«Πρόκειται για ένα πρωτόγνωρο εγχείρημα για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς η εκτεταμένη ανακατασκευή συρμών πραγματοποιείται για πρώτη φορά στη χώρα μας. Ένα έργο με σημαντικές τεχνικές και επιχειρησιακές προκλήσεις, οι οποίες εντάθηκαν από τις δυσκολίες του ευρύτερου διεθνούς περιβάλλοντος. Ωστόσο, χάρη στη συνεργασία, την επιμονή και τη σκληρή δουλειά των ανθρώπων της CAF και της ΣΤΑ.ΣΥ, καταφέραμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια και να προχωρήσουμε στην υλοποίησή του», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ΣΤΑΣΥ.

Τι αλλάζει στους συρμούς – Από τους κινητήρες μέχρι το εσωτερικό

Η ανακατασκευή δεν περιορίζεται σε επισκευές ή αισθητικές παρεμβάσεις. Όπως εξήγησε ο γενικός διευθυντής Συντήρησης της ΣΤΑΣΥ, Χρήστος Μαμαλουκάκης, από το αρχικό τροχαίο υλικό διατηρείται ουσιαστικά το μεταλλικό αμάξωμα, ενώ αντικαθίστανται τα βασικά μηχανολογικά, ηλεκτρολογικά και λειτουργικά συστήματα.

Η διαδικασία ξεκινά με τον καθαρισμό των βαγονιών και την απομάκρυνση των graffiti. Ακολουθούν η αποσυναρμολόγηση και αφαίρεση του παλαιού εξοπλισμού, η επισκευή και βαφή του αμαξώματος, η τοποθέτηση νέων καλωδιώσεων και σωληνώσεων και η εγκατάσταση των νέων συστημάτων. Όσα εξαρτήματα διατηρούνται επισκευάζονται και επανατοποθετούνται.

Στο τεχνικό μέρος αντικαθίσταται το σύστημα έλξης, εγκαθίστανται νέοι κινητήρες εναλλασσόμενου ρεύματος, νέο σύστημα ελέγχου πέδησης και μηχανισμοί θυρών, καθώς και σύγχρονος ηλεκτρολογικός και πνευματικός εξοπλισμός.

Στην καμπίνα του οδηγού τοποθετείται νέα οθόνη ελέγχου, ενώ εγκαθίσταται κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης (CCTV), με κάμερες στο εσωτερικό και περιμετρικά των συρμών.

Για τους επιβάτες προβλέπονται νέα καθίσματα, δάπεδα, παράθυρα και πλευρικές επενδύσεις, φωτισμός LED, αναβαθμισμένος κλιματισμός και σύγχρονες οθόνες ενημέρωσης. Παράλληλα, διαμορφώνονται ειδικοί χώροι για άτομα με αναπηρία και τη μεταφορά αναπηρικών αμαξιδίων.

Οι παρεμβάσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της ασφάλειας, της αξιοπιστίας, της άνεσης και της προσβασιμότητας, εξασφαλίζοντας τουλάχιστον 25 επιπλέον χρόνια λειτουργίας.

Οι δοκιμές στα Σεπόλια πριν από την κυκλοφορία

Η ολοκλήρωση των εργασιών στον Βόλο δεν σημαίνει ότι ο συρμός είναι άμεσα διαθέσιμος για επιβατική λειτουργία.

Μετά τις αρχικές στατικές δοκιμές, τα βαγόνια μεταφέρονται οδικώς στις εγκαταστάσεις της ΣΤΑΣΥ στα Σεπόλια, όπου συναρμολογούνται σε ολοκληρωμένο συρμό.

Ακολουθεί η ολοκλήρωση των στατικών ελέγχων και η έναρξη των δυναμικών δοκιμών στη γραμμή δοκιμών των Σεπολίων. Ελέγχονται η συμπεριφορά του συρμού σε κίνηση, η απόδοση των συστημάτων και η συμβατότητά τους με τις υποδομές.

Στη συνέχεια πραγματοποιούνται προσομοίωση λειτουργίας στη Γραμμή 1 και εκπαίδευση οδηγών και τεχνικού προσωπικού. Μόνο μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των προβλεπόμενων ελέγχων ο συρμός μπορεί να ενταχθεί στην επιβατική κυκλοφορία.

Περισσότεροι συρμοί και στόχος χρονοαποστάσεων 5,5 λεπτών

Η σταδιακή επιστροφή των ανακατασκευασμένων συρμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση των δρομολογίων του ΗΣΑΠ.

Το 2025 ο μέσος αριθμός συρμών στις ώρες αιχμής ήταν περίπου 17, ενώ τον Οκτώβριο του 2026 έφτασε περίπου τους 18. Η ένταξη του πρώτου ανακατασκευασμένου συρμού συνέβαλε στην ενίσχυση της διαθεσιμότητας, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν 427 περισσότερα δρομολόγια σε σχέση με τον Οκτώβριο του προηγούμενου έτους.

Για το 2027 ο σχεδιασμός προβλέπει 19 συρμούς στις ώρες αιχμής, ώστε οι χρονοαποστάσεις να περιοριστούν από τα επτά στα έξι λεπτά. Με την περαιτέρω ενίσχυση του στόλου, η ΣΤΑΣΥ εξετάζει τη δυνατότητα μείωσης της αναμονής ακόμη και στα 5,5 λεπτά.

«Στόχος μας είναι ένας ΗΣΑΠ πιο σύγχρονος, προσβάσιμος και αξιόπιστος, με περισσότερα δρομολόγια και μικρότερες χρονοαποστάσεις και καλύτερη καθημερινή εμπειρία για κάθε επιβάτη», ανέφερε ο Αθανάσιος Κοτταράς.

Εκτός αιχμής, ο αριθμός των συρμών περιορίζεται περίπου στους 15 και οι χρονοαποστάσεις διαμορφώνονται κοντά στα οκτώ λεπτά, ενώ βλάβες ή επιχειρησιακά προβλήματα μπορούν να αυξήσουν προσωρινά την αναμονή.

Η ΣΤΑΣΥ παρακολουθεί εβδομαδιαία την επιβατική κίνηση και προσαρμόζει τα δρομολόγια ανάλογα με τη ζήτηση. Αντίστοιχα, στις Γραμμές 2 και 3 έχει ενισχυθεί η κυκλοφορία συρμών μεταξύ 18:00 και 20:00, λόγω αυξημένης επιβατικής κίνησης.

Η επίτευξη των στόχων στη Γραμμή 1 εξαρτάται, πάντως, από τη συνολική διαθεσιμότητα και συντήρηση του τροχαίου υλικού και όχι αποκλειστικά από τις παραδόσεις της CAF.

Στον σχεδιασμό η ανακατασκευή άλλων 10 συρμών

Η ΣΤΑΣΥ προετοιμάζει ήδη την επόμενη παρέμβαση για τον Ηλεκτρικό, που αφορά την ανακατασκευή 10 συρμών της 10ης σειράς, κατασκευής του 1993.

Το έργο σχεδιάζεται να χρηματοδοτηθεί μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με την εταιρεία να αναμένει τις απαιτούμενες εγκρίσεις για την προκήρυξη του διαγωνισμού, πιθανότατα στις αρχές του 2027.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ξεχωριστός διαγωνισμός για την αναβάθμιση 12 συρμών των Γραμμών 2 και 3, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται παρεμβάσεις στη Γραμμή 1, όπως συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου, αναβάθμιση σταθμών, αντικατάσταση κυλιόμενων κλιμάκων και ανελκυστήρων και βελτίωση της προσβασιμότητας.

Για την ανακατασκευή των 14 συρμών, το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η άφιξη του δεύτερου στην Αθήνα τον Δεκέμβριο. Οι παραδόσεις που θα ακολουθήσουν μέχρι την άνοιξη του 2027 θα δείξουν κατά πόσο μπορεί να διαμορφωθεί σταθερός ρυθμός ολοκλήρωσης, μετά τις σημαντικές καθυστερήσεις που έχουν προηγηθεί.

Το ζητούμενο πλέον είναι οι ανακατασκευασμένοι συρμοί να επιστρέφουν σταδιακά στην κυκλοφορία και η ενίσχυση του στόλου να μεταφραστεί σε περισσότερα δρομολόγια, μεγαλύτερη αξιοπιστία και μικρότερους χρόνους αναμονής για τους επιβάτες της Γραμμής 1.

Διαβάστε επίσης:

Κώτσηρας: Υπεγράφη η σύμβαση για τα έργα στον ΗΣΑΠ

Γραμμή 1: Έρχονται νέοι συρμοί – Πώς προχωρά το ολικό lifting

ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Εξαγόρασε πλειοψηφικό ποσοστό της Greek Air