Η «υφαντική» της Μαρίας Λοϊζίδου στον Κεραμεικό – Δωρεά Δημήτρη Δασκαλόπουλου

Μια γλυπτική εγκατάσταση σε σχήμα ημισφαίριου, κατασκευασμένη από σύρμα σε χειροποίητη πλέξη. Σαν ένας χαμηλός τύμβος στο χώμα του Κεραμεικού, του δημόσιου νεκροταφείου της αρχαίας Αθήνας. Είναι το έργο της Μαρίας Λοϊζίδου «Μεταβίβαση» που αποτελεί την νέα δωρεά έργου σύγχρονης τέχνης σε αρχαιολογικό χώρο από τον οργανισμό ΝΕΟΝ του συλλέκτη και επιχειρηματία Δημήτρη Δασκαλόπουλου.

Μια δωρεά που αποσκοπεί στη διάδοση και διάδραση μεταξύ της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας και εμβληματικών μνημείων και αρχαιολογικών χώρων της Ελλάδας, που έχουν διεθνή αναγνώριση.

Η «Μεταβίβαση» άλλωστε, αποτελούσε μέρος της ομώνυμης έκθεσης της Μαρίας Λοϊζίδου που είχε πραγματοποιηθεί στον Κεραμεικό τον Σεπτέμβριο – Οκτώβριο του 2015 ως ανάθεση από τον ΝΕΟΝ στο πλαίσιο του προγράμματος ΄Εργο στην Πόλη, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών. Ενώ τώρα θα αποτελεί πλέον μία μόνιμη εγκατάσταση στον ίδιο χώρο.

Έχοντας ως αφετηρία την εικαστική και διανοητική προσέγγιση της ιστορίας και των μνημείων του σημαντικότερου νεκροταφείου της αρχαίας Αθήνας η Λοϊζίδου έχει δημιουργήσει ένα έργο που συνομιλεί με τη μνήμη του τόπου και τα ίχνη της αρχαίας ελληνικής τέχνης, αναδεικνύοντας όψεις της γυναικείας καλλιτεχνικής εργασίας και συγκεκριμένα της χειροτεχνίας, που συνδέονται με την ύφανση, τη συλλογική εργασία, τη σχέση με το χρόνο και την εικαστική απόδοση του γυναικείου ψυχισμού πάνω στο εργόχειρο. Υφαίνοντας έτσι και η ίδια ένα φαινομενικά δύσχρηστο και άκαμπτο υλικό, όπως το νήμα από ανοξείδωτο χάλυβα, δίνει μορφή σε έργα εξαιρετικής λεπτοτεχνίας, υπερβαίνοντας την παλιά και ξεπερασμένη διάκριση τέχνης – χειροτεχνίας.

Η χειραψία ως αφετηρία

«Η αρχή όλων ήταν η χειραψία που βλέπουμε στις στήλες, όπου συνήθως ένας γέροντας απλώνει το χέρι σε έναν νέο άνθρωπο», όπως έχει πει η ίδια για το έργο της. «Είναι ο άνθρωπος που φεύγει από τη ζωή και χαιρετά, αφήνοντας τη ζωή σε κάποιον άλλον. Βρίσκω ότι είναι το κατ’ εξοχήν δημοκρατικό αίσθημα, που επιτρέπει ο χώρος, ότι αναφέρεται στον θάνατο σαν μια συνθήκη που συμβαίνει σε όλους. Για τους αρχαίους Έλληνες κάθε τέλος ήταν μια αρχή. Και ο χώρος του Κεραμεικού έχει έντονα αυτή την ατμόσφαιρα».

Και όπως έχει σημειώσει η Συραγώ Τσιάρα διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης αυτά τα ιδιαίτερα υφαντά της Μαρίας Λοϊζίδου «ως αφηγηματικό πεδίο δεν εμπερικλείουν μόνο τις ιστορίες των ανθρώπων, των τόπων και των στιγμών που αναπαριστά, πάνω απ όλα συνοψίζουν, αγκαλιάζουν και αποκαλύπτουν την πρόσκαιρη συντροφιά των χεριών που συναντήθηκαν για να δημιουργήσουν από κοινού το έργο τέχνης και να μοιραστούν τις δικές τους ιστορίες, να ξαλαφρώσουν ίσως από τους πόνους της ψυχής, να ανταλλάξουν τις χαρές και τις λαχτάρες των σωμάτων. Η πεμπτουσία λοιπόν αυτών των στοχαστικών εργόχειρων είναι ο σωματικός κόπος, η αφοσίωση, η επιθυμία συνύπαρξης και ανταλλαγής».

Με τη λεπτότητα του σχεδίου

Με σπουδές στην Ecole N.S. des Beaux Arts στην Λυών και στη συνέχεια στο Παρίσι, η γεννημένη στη Λευκωσία εικαστικός δημιουργεί εγκαταστάσεις, σχέδια και χειροποίητες κατασκευές ή γλυπτά από διάφορα υλικά (ύφασμα, συνθετικές ύλες, χαρτί, μέταλλα, κ.ά.). Η προσέγγιση των θεμάτων της γίνεται με ποιητική διάθεση ενώ χαρακτηριστικό των έργων της είναι ο συνδυασμός της λεπτότητας του σχεδίου και της ελαφρότητας των υλικών με τη στιβαρότητα της σύνθεσης και τη δυναμική σχέση της με τον αρχιτεκτονικό χώρο.

Η Μαρία Λοϊζίδου, εκτός από τις ατομικές εκθέσεις της έχει συμμετάσχει σε διεθνή εικαστικά γεγονότα, όπως στην Μπιενάλε της Βενετίας, στην Μπιενάλε Νέων Δημιουργών την Ευρώπης και Μεσογείου στην Βαρκελώνη και στην 9η Διεθνή Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας ενώ έχει τιμηθεί με το Α΄ βραβείο για τη συμμετοχή της στην 15η Διεθνή Μπιενάλε Κεραμεικής στο Σατορού της Γαλλίας. Επίσης έχει δημιουργήσει πολλά μνημειακά έργα, που κοσμούν δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους σε Κύπρο, Ελλάδα, Γαλλία, κ.ά. με πολλά από αυτά να έχουν τιμηθεί με βραβεία και διακρίσεις.

Η προσφορά του ΝΕΟΝ

Μία ακόμη δωρεά του ΝΕΟΝ αποτελεί όμως επίσης, το έργο RULE II του Άντονι Γκόρμλι που έχει τοποθετηθεί στον εξωτερικό χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Δήλου, το 2025. Πρόκειται για δωρεές, που έρχονται σε συνέχεια των εκθέσεων, τις οποίες έχει πραγματοποιήσει ο ΝΕΟΝ στους αρχαιολογικούς χώρους, με στόχο να παραμείνουν ως σημεία αναφοράς της συνομιλίας μεταξύ κλασικού και σύγχρονου πολιτισμού.

Από την έναρξη της λειτουργίας του εξάλλου, το 2013, ο ΝΕΟΝ συνεργάζεται με το υπουργείο Πολιτισμού με σκοπό την ανάδειξη αρχαιολογικών και ιστορικών χώρων μέσω της σύγχρονης τέχνης. Στο πλαίσιο αυτό έχουν πραγματοποιηθεί ως σήμερα 13 διεθνείς εκθέσεις σύγχρονης τέχνης σε σημαίνοντες τόπους όπως η Δήλος, η Αρχαία και η Ρωμαϊκή Αγορά, ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού, το Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, ο Λόφος των Νυμφών και το Αστεροσκοπείο.

Βασική πεποίθηση άλλωστε του ιδρυτή του ΝΕΟΝ υπήρξε εξ αρχής η φιλοδοξία να φέρει το σύγχρονο πολιτισμό κοντά στο σύγχρονο πολίτη, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα της καλλιτεχνικής δημιουργίας να αφυπνίσει, να συγκινήσει και να παρακινήσει. Εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, εκδηλώσεις και συζητήσεις, προγράμματα χορηγιών και υποτροφιών και η δημιουργία ενός δικτύου διεθνών συνεργασιών και ανταλλαγών είναι τα μέσα με τα οποία υλοποιεί τους στόχους του ο οργανισμός.

Διαβάστε επίσης:

Ας σκεφτούμε ξανά την αρχιτεκτονική – Αφιέρωμα σ΄έναν αντισυμβατικό δημιουργό

«ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΙ ΜΠΟΡΩ!»: Οι πρώτες βοήθειες έγιναν παράσταση

Ένας αμφιλεγόμενος χορηγός της Ταπισερί Μπαγιέ και το πορτρέτο του – Σάλος στη Βρετανία