Τι κάνει ο υπουργός Υγείας όταν αμφισβητούν ορισμένοι το απόρρητο στο νέο ψηφιακό αρχείο όπου θα καταχωρούνται οι διαγνωστικές εξετάσεις;

«Σηκώνει τα χέρια ψηλά και σταυροκοπιέται». Εντάξει, το σταυροκόπημα δεν μπορεί να είναι η απάντηση στους τεχνοφοβικούς. Θα ήταν καλύτερο αν εξηγούσε αναλυτικά πώς η εφαρμογή θα είναι απρόσβλητη από συμφέροντα και αυθαίρετες προσβάσεις, πώς θα υπάρχει παρακολούθηση και ίχνη στα αρχεία: ποιος μπήκε στον φάκελο ενός ασθενούς, τι κοίταξε, πότε το κοίταξε, τι αναζήτησε. Όχι γενικές διαβεβαιώσεις, αλλά συγκεκριμένοι κανόνες και τεχνικές δικλίδες που να επιτρέπουν στον πολίτη να γνωρίζει ποιος μπορεί να δει τα δεδομένα του και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα που ανοίγει η υποχρεωτική ψηφιακή καταχώρηση των διαγνωστικών εξετάσεων. Όχι αν η Ελλάδα πρέπει να περάσει στην ψηφιακή εποχή της Υγείας (αυτό είναι πλέον αυτονόητο) αλλά αν η μετάβαση συνδυάζει την εξυπηρέτηση του ασθενούς με την αυστηρή προστασία των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων του.

Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026, τα αποτελέσματα των διαγνωστικών εργαστηριακών εξετάσεων θα καταχωρούνται υποχρεωτικά στο Ψηφιακό Αποθετήριο. Η υποχρέωση συνδέεται άμεσα με την αποζημίωση της εξέτασης: η καταχώρηση στο Αποθετήριο αποτελεί προϋπόθεση για την πληρωμή του παρόχου από τον ΕΟΠΥΥ.

Η πρακτική αξία αυτής της αλλαγής είναι εύκολο να γίνει αντιληπτή από όποιον έχει χρειαστεί να αναζητήσει παλιές εξετάσεις. Ένα αποτέλεσμα που σήμερα μπορεί να βρίσκεται σε ένα email, σε έναν φάκελο στο σπίτι, σε μια πλατφόρμα ιδιωτικού διαγνωστικού κέντρου ή απλώς να έχει χαθεί, θα αναζητείται στο ψηφιακό ιστορικό. Επιπλέον, ο ασθενής δεν θα κουβαλά μαζί του έναν φάκελο με αποτελέσματα όταν αλλάζει γιατρό ή επισκέπτεται νοσοκομείο.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η συνέχεια της ιατρικής φροντίδας. Ο γιατρός που παρακολουθεί έναν ασθενή μπορεί να έχει μπροστά του το ιστορικό του, ώστε να αξιολογεί καλύτερα μια μεταβολή στις τιμές ή να συγκρίνει διαφορετικές χρονικές στιγμές. Η πληροφορία γίνεται μέρος μιας ευρύτερης εικόνας της υγείας του ασθενούς.

Από την άλλη πλευρά, ακριβώς επειδή πρόκειται για πληροφορίες υγείας, η ψηφιοποίηση δημιουργεί μια υποχρέωση που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με το επιχείρημα ότι «η τεχνολογία είναι ασφαλής». Τα δεδομένα υγείας είναι από τα πλέον ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα και η προστασία τους δεν μπορεί να στηρίζεται στην καλή πρόθεση και στην εμπιστοσύνη προς το σύστημα. Χρειάζεται να υπάρχει ελεγχόμενη πρόσβαση, σαφής διαχωρισμός δικαιωμάτων και καταγραφή κάθε ενέργειας.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης που έχει προκαλέσει η νέα διαδικασία. Όταν ένας πολίτης ακούει ότι όλες οι διαγνωστικές του εξετάσεις θα βρίσκονται συγκεντρωμένες σε ένα ψηφιακό αποθετήριο, είναι λογικό να θέλει να γνωρίζει ποιος μπορεί να τις δει. Δεν αρκεί να του ειπωθεί ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες ή άλλοι τρίτοι δεν έχουν πρόσβαση. Χρειάζεται να ξέρει με ποιον μηχανισμό αποκλείονται, ποιοι επαγγελματίες υγείας έχουν δικαίωμα πρόσβασης, σε ποιες περιπτώσεις και τι καταγράφεται όταν κάποιος ανοίγει τον φάκελό του.

Αυτός είναι και ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστούν οι υπερβολές και οι θεωρίες συνωμοσίας που συνοδεύουν κάθε αλλαγή στη διαχείριση προσωπικών δεδομένων. Η απάντηση στην καχυποψία δεν μπορεί να είναι ούτε η απαξίωση όσων ανησυχούν ούτε ένα «εμπιστευθείτε μας». Είναι η διαφάνεια: να εξηγηθεί τι ακριβώς βλέπει ο κάθε χρήστης, τι δεν μπορεί να δει, πώς καταγράφεται η πρόσβαση και τι συμβαίνει σε περίπτωση κατάχρησης.

Διαβάστε επίσης:

Το ελεφαντάκι πάει ΔΕΘ

Νύχτα Κρυστάλλων, Μέρες οθονών

Ζωντανεύοντας το πεθαμένο χωριό