Μαχαραγιάδες, αστερισμοί και ο ζωδιακός κύκλος – Ένας αστρολάβος του 17ου αιώνα σε δημοπρασία

Δείχνει τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη 94 διαφορετικών πόλεων, τις θέσεις 38 μεγάλων αστεριών αλλά και τα 12 ζώδια του ζωδιακού κύκλου. Επίσης, μπορεί να υπολογίσει το ύψος των κτηρίων με βάση το μήκος των σκιών τους ενώ περιλαμβάνει εξειδικευμένα τεταρτημόρια για τριγωνομετρία και ηλιακούς υπολογισμούς. Προδιαγραφές εντυπωσιακές σε έναν εξ ίσου εντυπωσιακό αστρολάβο, λόγω ηλικίας αφού έρχεται από τις αρχές του 17ου αιώνα, εξαιρετικής αισθητικής αλλά και μεγέθους. Ως έναν «υπερυπολογιστή» της εποχής του τον χαρακτηρίζουν κατόπιν αυτών οι ειδικοί, αναμένοντας να κάνει ρεκόρ δημοπρασίας κατά την εμφάνισή του στον οίκο Sotheby’s του Λονδίνου. Με εκτίμηση από 1,5 εκατομμύρια λίρες έως 2,5 εκατομμύρια.

Το όργανο, το οποίο κάποτε ανήκε στον τελευταίο βασιλιά της Τζαϊπούρ της Ινδίας τον Μαχαραγιά Σαβάι Μαν Σινγκ Β’ είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστρολάβους που διασώζονται σήμερα.

Παρ΄ ότι ωστόσο, οι αστρολάβοι ως έξυπνες, φορητές συσκευές χρησιμοποιούνταν από ταξιδιώτες για να κάνουν υπολογισμούς εν κινήσει, ο συγκεκριμένος, με διάμετρο μιας μεγάλης …κατσαρόλας -30 εκατοστά για την ακρίβεια- και με βάρος σχεδόν 10 κιλά, μάλλον δεν ήταν πολύ χρήσιμος για τέτοιο σκοπό.

Οι κατασκευαστές και ο κάτοχος

Οι πληροφορίες για το αντικείμενο λένε, ότι κατασκευάστηκε από τα αδέρφια Καΐμ Μουχάμαντ και τον Μουχάμαντ Μουκίμ, που ανήκαν στην τρίτη γενιά ενός οικογενειακού εργαστηρίου, το οποίο είχε ιδρυθεί από τον βασιλικό αστρονόμο του Χουμαγιούν, του δεύτερου αυτοκράτορα των Μουγκάλ. Ο αστρολάβος ήταν περίτεχνα επεξεργασμένος, με τους δείκτες των αστεριών του (που χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση των άστρων) να συνδέονται με ένα λουλουδάτο μοτίβο από τουλίπες και διογκωμένα πέταλα, χαρακτηριστικά μοτίβα για τα οποία ήταν γνωστοί οι αδελφοί.

Ο συγκεκριμένος μάλιστα, είναι ο ένας από τους δύο μόνον, γνωστούς αστρολάβους, που κατασκευάστηκαν από του δύο αδερφούς ενώ ο άλλος βρίσκεται στο Εθνικό Μουσείο του Ιράκ.

Ο άνθρωπος που είχε παραγγείλει τον αστρολάβο, ο Άκα Αφζάλ ενσάρκωνε εξάλλου, την κοσμοπολίτικη φύση του κόσμου των Μουγκάλ υπό τον Τζαχανγκίρ. Γεννημένος στο Σιράζ, στο σημερινό Ιράν, επί της αυτοκρατορίας των Σαφαβιδών είχε ταξιδέψει ανατολικά αφού έχασε την εύνοια της αυλής στα τέλη του 16ου αιώνα. Κατά τη διάρκεια σχεδόν τριών δεκαετιών που υπηρέτησε την αυτοκρατορία των Μουγκάλ κατείχε ωστόσο διάφορες σημαντικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένης αυτής του αναπληρωτή κυβερνήτη της Λαχόρης, εποχή κατά την οποία απέκτησε τον αστρολάβο, το 1612.

Η ακμή των επιστημών

Μέχρι τα πρώτα χρόνια του 17ου αιώνα, η αυτοκρατορία των Μουγκάλ περνούσε μια χρυσή εποχή πολιτισμού. Υπό τον αυτοκράτορά της Τζαχανγκίρ περιλάμβανε τη σύγχρονη Ινδία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και το Αφγανιστάν ενώ ασκούσε επιρροή και σε ακόμη πιο μακρινές περιοχές.

Κέντρο της αυτοκρατορίας είχε αναδειχθεί η Λαχόρη όπου άκμαζε ιατρική, η κηπευτική και η αστρονομία. Η φήμη μάλιστα της τελευταίας συνδεόταν με τη Σχολή της Λαχόρης, η οποία συνδύαζε ισλαμικές και σανσκριτικές αστρονομικές μεθόδους, που εύρισκαν μεταξύ άλλων εφαρμογή σε απαράμιλλους αστρολάβους, αυτά τα χάλκινα όργανα με αλληλοσυνδεόμενα εξαρτήματα που επέτρεπαν την ένδειξη της ώρας και της ημερομηνίας, τη χαρτογράφηση της θέσης των αστεριών και τον υπολογισμό του γεωγραφικού πλάτους.

Δεδομένης της ικανότητάς τους να συντομεύουν τους μακροσκελείς υπολογισμούς, οι αστρολάβοι έχουν συχνά κατηγοριοποιηθεί ως υπολογιστές του προ-σύγχρονου κόσμου. Αν και ο αρχαίος ελληνικός Μηχανισμός των Αντικυθήρων, του 2ου π.Χ. αιώνα, παρ’ ότι 1800 χρόνια παλαιότερος υπήρξε αναμφιβόλως πιο σύνθετος, ακριβής και ασφαλώς μοναδικός.

Διαβάστε επίσης:

Δέσποινα Καραντάνη – Μια ζωγραφική «Βύθιση» στο μπλε της θάλασσας

Pantelakis Securities για Alter Ego Media: Ισχυρή κερδοφορία και re-rating για τη μετοχή

Interwood: Αύξηση EBITDA κατά 13,9% στα €2,63 εκατ. και τζίρου κατά 2,56% το 2025