Πλαστογραφία και βανδαλισμοί – Θετικά σχόλια διεθνώς για τον νόμο προστασίας της τέχνης

Διεθνή αίσθηση έχει ο νέος νόμος για την καταπολέμηση της πλαστογράφησης και της φθοράς σε έργα τέχνης και συλλεκτικά αντικείμενα, που υπερψηφίστηκε στην ελληνική Βουλή ύστερα από πρόταση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, με ξένα μέσα που αφορούν στον πολιτισμό να κάνουν εκτενείς, θετικές αναφορές. Ιδιαίτερα σημειώνουν τη σημασία του νέου νόμου (Ν. 5271/2026) για την προστασία της τέχνης και των δημιουργών, καθώς με αυτόν εισάγεται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη και την καταπολέμηση της πλαστογράφησης και της απάτης ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις προβλεπόμενες ποινές για τους παραβάτες.

«Η νέα νομοθεσία προσφέρει ένα σαφέστερο περίγραμμα ποινών για εγκλήματα κατά πολιτιστικών αγαθών ενώ προβλέπει επίσης την καταστροφή έργων που χαρακτηρίζονται ως πλαστά», όπως αναφέρει η εφημερίδα The Art Newspaper. Πρόκειται για ποινές, ας σημειωθεί, που περιλαμβάνουν φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών (έως και 5 ετών) με χρηματική ποινή από 5.000 έως 120.000 ευρώ και με αύξηση σε κάθειρξη 10 ετών και χρηματική ποινή έως 300.000 ευρώ σε σοβαρές περιπτώσεις.

Ιδιαίτερα επισημαίνεται ακόμη, η σύσταση Μητρώου Ορκωτών Πραγματογνωμόνων με μέλη ειδικούς στη διαπίστωση της γνησιότητας έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων αλλά και η σύσταση στο υπουργείο Πολιτισμού Αυτοτελούς Τμήματος Έργων Τέχνης με αντικείμενο την ενίσχυση της προστασίας τους.

Κυκλώματα και παραβάτες

Σε όλα τα δημοσιεύματα εξάλλου, γίνεται λόγος για τα περιστατικά πλαστογράφησης έργων τέχνης αλλά και βανδαλισμούς, που έχουν συμβεί στη χώρα. «Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από χρόνια συζήτησης σχετικά με τον πολλαπλασιασμό των παραποιημένων έργων στην αγορά τέχνης της χώρας, με αξιοσημείωτες περιπτώσεις να περιλαμβάνουν τις συλλήψεις 13 ατόμων που εμπλέκονται σε κύκλωμα πλαστογραφίας και αρχαιοκαπηλίας στην Αθήνα το 2025 και την κατάσχεση το 2024 περισσότερων από 120 παραποιημένων έργων Ελλήνων Μοντέρνων ζωγράφων (συμπεριλαμβανομένων των Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα και Αλέκου Φασιανού), που σχεδιάζονταν να πωληθούν σε διαδικτυακό οίκο δημοπρασιών», όπως αναφέρει η The Art Newspaper. «Οι βανδαλισμοί έχουν επίσης απασχολήσει την επικαιρότητα, χάρη στην επίθεση το περασμένο έτος σε έργα του Χριστόφορου Κατσαδιώτη στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα, την οποία πραγματοποίησε ο βουλευτής Νικόλαος Παπαδόπουλος».

«Ο ελληνικός νόμος έχει επίσης σχεδιαστεί για να αποτρέπει τον βανδαλισμό της πολιτιστικής κληρονομιάς είτε σε μουσεία είτε σε δημόσιους χώρους», σημειώνει και ο ιστότοπος Artnet.

Προσθέτοντας πως «Πέρυσι, ένας ακροδεξιός Έλληνας πολιτικός εισήλθε στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα και έσπασε τέσσερα έργα τέχνης που θεώρησε βλάσφημα. Ο δράστης, Νικόλαος Παπαδόπουλος συνελήφθη ενώ ο δημιουργός των έργων, σύγχρονος καλλιτέχνης Χριστόφορος Κατσαδιώτης, υπερασπίστηκε το δικαίωμά του στην ελεύθερη έκφραση».

Η συμβολική σημασία του νόμου

Η απόφαση για τη δημιουργία νομοθεσίας ειδικά για την πολιτιστική κληρονομιά, αντί της επιβολής μόνον της ευρύτερης νομοθεσίας, έχει προηγούμενο, όπως υπενθυμίζει επιπλέον, η The Art Newspaper αναφερόμενη «στον περσινό κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την εισαγωγή πολιτιστικών αγαθών για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων», σημειώνοντας πάντως και τις «ανάμεικτες αντιδράσεις μεταξύ των εμπόρων».

Πρόεδρος της Νομικής Ομάδας για την Τέχνη στην Tarter Krinsky & Drogin η Leila Amineddoleh επισημαίνει εξάλλου, πόσο σημαντικοί είναι οι συγκεκριμένοι νόμοι που αφορούν σε ζητήματα τέχνης και πολιτιστικής κληρονομιάς. «Οι εγκληματίες και οι κακοποιοί», όπως λέει, «πιστεύουν συχνά, ότι τα εγκλήματά τους θα ξεφύγουν της προσοχής και ότι οι αρχές επιβολής του νόμου δεν θα ασχοληθούν με αυτά. Η ύπαρξη νόμων που στοχεύουν τους εγκληματίες που ασχολούνται με την τέχνη είναι ένας σαφής τρόπος για να επισημανθεί, ότι οι κακοποιοί θα διωχθούν. Ως εκ τούτου, αυτός ο τροποποιημένος νόμος έχει επίσης και συμβολική σημασία», καταλήγει.

Θετική χαρακτηρίζει όμως, την ελληνική νομοθεσία στο Artnet και ο ειδικός ερευνητής σε εγκλήματα κατά της τέχνης Ρίτσαρντ Έλις. Προειδοποιεί ωστόσο, ότι τα παγκόσμια δίκτυα που υποστηρίζουν μεγάλο μέρος της εμπορίας έργων τέχνης καθιστούν το έγκλημα ιδιαίτερα περίπλοκο όσον αφορά την αντιμετώπισή του σε εθνικό επίπεδο. Αυτό οφείλεται «στους διαφορετικούς νόμους κάθε εμπλεκόμενης χώρας και στο πρόβλημα της συλλογής αποδεικτικών στοιχείων σε αυτές τις χώρες», όπως λέει. «Είναι ευθύνη κάθε χώρας να διασφαλίσει ότι οι νόμοι της είναι επαρκείς για την αντιμετώπιση οποιουδήποτε εγκλήματος»

Διαβάστε επίσης:

Στενά του Ορμούζ: Δεξαμενόπλοιο επιχείρησε να περάσει παρά τον αμερικανικό αποκλεισμό

Reuters: Όλο το παρασκήνιο για τις ιστορικές συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στο Ισλαμαμπάντ που ναυάγησαν και το «παράθυρο» που έμεινε ανοιχτό

Η Budweiser ενεργοποιεί μια από τις πιο μεγάλες εμπορικές καμπάνιες της ιστορίας της