Reuters: Όλο το παρασκήνιο για τις ιστορικές συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στο Ισλαμαμπάντ που ναυάγησαν και το «παράθυρο» που έμεινε ανοιχτό

Μετά από μια άυπνη και κατά διαστήματα τεταμένη νύχτα στην Ισλαμαμπάντ, Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι ολοκλήρωσαν τις υψηλότερου επιπέδου συνομιλίες τους εδώ και δεκαετίες χωρίς να υπάρξει συμφωνία, όμως 11 πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων δήλωσαν ότι ο διάλογος παραμένει ζωντανός.

Η συνάντηση του Σαββατοκύριακου για την επίλυση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που πραγματοποιήθηκε τέσσερις ημέρες μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός της περασμένης Τρίτης, ήταν η πρώτη άμεση επαφή μεταξύ αξιωματούχων των δύο χωρών εδώ και πάνω από μία δεκαετία και η πιο υψηλόβαθμη από την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979.

Στο πολυτελές ξενοδοχείο Serena της Ισλαμαμπάντ, οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε δύο ξεχωριστές πτέρυγες και έναν κοινό χώρο — μία για την αμερικανική πλευρά, μία για την ιρανική και μία για τριμερείς συναντήσεις με τη συμμετοχή Πακιστανών μεσολαβητών, σύμφωνα με το προσωπικό.

Μεταξύ των πολλών ζητημάτων ήταν τα Στενά του Ορμούζ, ένα βασικό πέρασμα για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές που το Ιράν έχει ουσιαστικά μπλοκάρει αλλά οι ΗΠΑ δεσμεύονται να ανοίξουν, καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι διεθνείς κυρώσεις κατά της Τεχεράνης.

Τα κινητά τηλέφωνα δεν επιτρέπονταν στην κύρια αίθουσα, αναγκάζοντας τους συμμετέχοντες —μεταξύ αυτών τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Tζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ — να βγαίνουν έξω στα διαλείμματα για να μεταφέρουν μηνύματα στις κυβερνήσεις τους.

«Υπήρχε ισχυρή ελπίδα στη μέση των συνομιλιών ότι θα υπάρξει πρόοδος και ότι οι δύο πλευρές θα καταλήξουν σε συμφωνία. Ωστόσο, τα πράγματα άλλαξαν πολύ γρήγορα», δήλωσε πηγή της πακιστανικής κυβέρνησης.

Άλλη πηγή που συμμετείχε στις συνομιλίες ανέφερε ότι τα μέρη έφτασαν «πολύ κοντά» σε συμφωνία, περίπου στο «80%», πριν συναντήσουν ζητήματα που δεν μπορούσαν να επιλυθούν επιτόπου.

Δύο ανώτερες ιρανικές πηγές περιέγραψαν την ατμόσφαιρα ως βαριά και ψυχρή, προσθέτοντας ότι, παρότι το Πακιστάν προσπάθησε να τη βελτιώσει, καμία πλευρά δεν έδειξε διάθεση αποκλιμάκωσης.

Παρόλα αυτά, οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι νωρίς το πρωί της Κυριακής το κλίμα παρουσίασε κάποια βελτίωση και άρχισε να διαμορφώνεται η πιθανότητα παράτασης των συνομιλιών κατά μία ημέρα.

Ωστόσο, οι διαφωνίες παρέμειναν. Πηγή από τις ΗΠΑ δήλωσε ότι οι Ιρανοί δεν αντιλήφθηκαν πλήρως πως ο βασικός στόχος των ΗΠΑ ήταν μια συμφωνία που θα διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Από την πλευρά του Ιράν, βασική ανησυχία ήταν η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις προθέσεις των ΗΠΑ.

Η περιγραφή αυτή βασίζεται σε ανώνυμες πηγές λόγω της ευαισθησίας του θέματος και προσφέρει μια πρώτη εικόνα για τη δυναμική των συνομιλιών, τις μεταβολές στο κλίμα και τους λόγους που δεν υπήρξε παράταση, αν και ο διάλογος παραμένει πιθανός.

Τη Δευτέρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δήλωσε ότι το Ιράν «επικοινώνησε το πρωί» και ότι «θα ήθελε να καταλήξει σε συμφωνία», κάτι που το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει άμεσα.

Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι συνεχίζεται η επικοινωνία και υπάρχει πρόοδος προς μια συμφωνία.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς δήλωσε ότι η θέση των ΗΠΑ δεν άλλαξε κατά τη συνάντηση στην Ισλαμαμπάντ:

«Το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και η διαπραγματευτική ομάδα του προέδρου Trump τήρησε αυτή την κόκκινη γραμμή. Η εμπλοκή συνεχίζεται προς μια συμφωνία».

Οι συνομιλίες συνεχίζονται

Διπλωμάτης από τη Μέση Ανατολή δήλωσε ότι οι συνομιλίες μεταξύ μεσολαβητών και Αμερικανών συνεχίζονται, ενώ πηγή ανέφερε ότι το Πακιστάν εξακολουθεί να μεταφέρει μηνύματα μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.

«Καταβάλλεται πλήρης προσπάθεια για την επίλυση των ζητημάτων», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.

Παρά τα εμπόδια, και οι δύο πλευρές έχουν λόγους να εξετάσουν την αποκλιμάκωση.

Οι αμερικανικές επιθέσεις φαίνεται να είναι αντιδημοφιλείς στο εσωτερικό και δύσκολα θα ανατρέψουν το ιρανικό καθεστώς, ενώ οι περιορισμοί του Ιράν στις ενεργειακές ροές πλήττουν την παγκόσμια οικονομία και ενισχύουν τον πληθωρισμό.

Επιπλέον, οι ζημιές από τον πόλεμο επιβαρύνουν την ήδη αδύναμη οικονομία του Ιράν, ενώ η εσωτερική σταθερότητα παραμένει εύθραυστη μετά από πρόσφατες διαδηλώσεις.

Στην Ισλαμαμπάντ, οι δύο αντίπαλοι επιχείρησαν να χαράξουν πορεία για μια μακροπρόθεσμη συμφωνία, μετά από έξι εβδομάδες πολέμου που κόστισαν χιλιάδες ζωές και διέκοψαν τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η πεποίθηση δυτικών χωρών και του Ισραήλ ότι το Ιράν επιδιώκει πυρηνικά όπλα — κάτι που η Τεχεράνη αρνείται.

Οι ΗΠΑ ζήτησαν, μεταξύ άλλων, να τερματιστεί ο εμπλουτισμός ουρανίου, να διαλυθούν οι βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, να παραδοθεί το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο και να ανοίξουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.

Το Ιράν ζήτησε μόνιμη κατάπαυση του πυρός, εγγυήσεις ότι δεν θα υπάρξουν μελλοντικές επιθέσεις, άρση κυρώσεων, αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων και αναγνώριση του δικαιώματος εμπλουτισμού.

Τέσσερις πηγές ανέφεραν ότι οι συνομιλίες έφτασαν κοντά σε μια βασική συμφωνία, αλλά κατέρρευσαν λόγω διαφωνιών για το πυρηνικό πρόγραμμα, τα Στενά του Ορμούζ και τα δεσμευμένα κεφάλαια.

«Υπήρχαν σκαμπανεβάσματα. Υπήρχαν εντάσεις. Άνθρωποι έφευγαν από την αίθουσα και επέστρεφαν», ανέφερε πηγή.

Οι Πακιστανοί αξιωματούχοι κινούνταν μεταξύ των πλευρών όλη τη νύχτα για να κρατήσουν τις συνομιλίες σε τροχιά.

Εγγυήσεις

Οι συνομιλίες διήρκεσαν πάνω από 20 ώρες. Όταν η συζήτηση στράφηκε στις εγγυήσεις, ο τόνος του Ιρανού ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί έγινε πιο έντονος:

«Πώς μπορούμε να σας εμπιστευτούμε όταν στην τελευταία συνάντηση στη Γενεύη είπατε ότι δεν θα υπάρξει επίθεση;»

Η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ ξεκίνησε δύο ημέρες μετά από εκείνη τη συνάντηση.

Υπήρχαν επίσης διαφωνίες για το εύρος της συμφωνίας — οι ΗΠΑ επικεντρώνονταν στα πυρηνικά και το Ορμούζ, ενώ το Ιράν ζητούσε ευρύτερη συμφωνία.

Σε μια έντονη στιγμή, ακούστηκαν υψωμένες φωνές έξω από την αίθουσα, πριν διακοπούν οι συνομιλίες για διάλειμμα.

Καλύτερη προσφορά

Στο τέλος των συνομιλιών, που κράτησαν μέχρι το πρωί της Κυριακής, οι Αμερικανοί αποσύρονταν συχνότερα για διαβουλεύσεις.

Παρά το αδιέξοδο, ο JD Vance άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης:

«Φεύγουμε με μια απλή πρόταση — την τελική και καλύτερη προσφορά μας. Θα δούμε αν οι Ιρανοί την αποδεχθούν».

 

Διαβάστε επίσης 

Guardian: Παρά την έλευση Μάγιαρ, η Ουγγαρία μπορεί ακόμη να προκαλέσει προβλήματα στην Ευρώπη

Η ΕΕ διπλασιάζει τους τελωνειακούς δασμούς στον εισαγόμενο χάλυβα

Τζέι Ντι Βανς: «Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο» των Ιρανών – Αναμένει να ανοίξουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ