Ένας μήνας έχει περάσει από τότε που άρχισε ο πόλεμος στο Ιράν και να σας πω την αλήθεια δεν ξέρω αν το «άρχισε» είναι η σωστή λέξη. Ίσως έπρεπε να πω συνεχίστηκε, μιας και μέσα στο 2025 είχαν πέσει πάλι κάτι βόμβες με στόχο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Σε κάθε περίπτωση όμως, το χρονικό διάστημα του μηνός από την πρόσφατη έναρξη ή κλιμάκωση, όπως θέλετε πείτε το, είναι ένα καλό χρονικό ορόσημο για να αναφέρουμε μερικά πράγματα που παρατηρήθηκαν από αυτή την ένοπλη σύρραξη.

Ο πόλεμος στο Ιράν προσφέρει μια σειρά από κρίσιμες παρατηρήσεις για τη σύγχρονη μορφή των συγκρούσεων, ειδικά όταν εμπλέκονται τεχνολογικά ανώτερες δυνάμεις απέναντι σε ένα κράτος που βασίζεται και σε ασύμμετρες τακτικές και πολυεπίπεδηάμυνα.

Ίσως να μην το έχετε παρατηρήσει αλλά από τη σύγκρουση αυτή απουσιάζουν οι παραδοσιακές«γραμμικές» αντιπαραθέσεις που βλέπαμε παλιότερα, με τον έναν αντίπαλο να στέκεται απέναντι από τον άλλο. Αντίθετα, αναδεικνύει ένα υβριδικό μοντέλο πολέμου, όπου η στρατηγική, η τεχνολογία και η αντοχή στη διάρκεια της διένεξης, παίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο.

​Ένα από τα πιο εμφανή διδάγματα σε αυτή την κατεύθυνση είναι η σημασία της αεροπορικής υπεροχής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν καταφέρει, σε μεγάλο βαθμό, να ελέγχουν τον εναέριο χώρο, κάτι που τους δίνει πολλαπλά πλεονεκτήματα.

Πρώτον, μειώνονται σημαντικά οι απώλειες προσωπικού, καθώς οι επιχειρήσεις βασίζονται σε αεροπορικά πλήγματα μεγάλης ακρίβειας αντί για εκτεταμένες χερσαίες εμπλοκές, και παράλληλα οι κυβερνήσεις δεν έχουν να αντιμετωπίσουν και την πίεση της κοινής γνώμης από τις πιθανές απώλειες (μιας και μου αρέσουν και οι ξενικές ορολογίες, «body bageffect» λέγεται και είχε παρατηρηθεί στο Ιράκ και όχι μόνο).

Δεύτερον, η δυνατότητα συνεχούς επιτήρησης του πεδίου επιχειρήσεων επιτρέπει την ταχεία στοχοποίηση και καταστροφή κρίσιμων υποδομών, δημιουργώντας ταυτόχρονα ψυχολογική πίεση στον αντίπαλο, περιορίζοντας την ελευθερία κινήσεων και την πρωτοβουλία του.

Ωστόσο, το παράδειγμα του Ιράν δείχνει ότι η αεροπορική υπεροχή δεν είναι και καμία πανάκεια και εξηγούμαι ευθύς αμέσως. Σε αντίθεση με τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, όπου καμία πλευρά δεν έχει καταφέρει πλήρη έλεγχο του αέρα, στο Ιράν βλέπουμε το αντίστροφο, όπου μια πλευρά κυριαρχεί ολικά στον αέρα.

Παρά ταύτα ο πόλεμος δεν τελειώνει γρήγορα και αυτό συμβαίνει γιατί η Τεχεράνη έχει υιοθετήσει μια στρατηγική απέναντι στις ΗΠΑ, που της επιτρέπει να απορροφά τα πλήγματα αντί να τα αποτρέπει πλήρως.

Εδώ εισέρχεται η έννοια της «άμυνας μωσαϊκού» («mosaic defence»). Το Ιράν δεν βασίζεται σε ένα συγκεντρωτικό, ευάλωτο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, αλλά σε ένα αποκεντρωμένο δίκτυο μικρών, ημιαυτόνομων μονάδων.

Αυτές οι μονάδες μπορούν να συνεχίσουν να επιχειρούν ακόμη και αν πάψουν να έχουν επαφή με το Αρχηγείο τους. Οι εγκαταστάσεις τους είναι διασκορπισμένες, συχνά υπόγειες ή καικαμουφλαρισμένες, μέσα σε αστικό ιστό. Το αποτέλεσμα είναι τα αεροπορικά πλήγματα, όσο ακριβή και αν είναι να μην καταφέρνουν να επιφέρουν καίρια, για το σύνολο, αποτελέσματα.

Παράλληλα, το Ιράν αξιοποιεί και μια στρατηγική ελεγχόμενης κλιμάκωσης. Δηλαδή επιδιώκει μια παρατεταμένη φθορά αντί για μια άμεση, καθοριστική σύγκρουση με τους αντιπάλους του.

Χρησιμοποιεί βαλλιστικούς πυραύλους, drones και επιθέσεις σε διάφορα μέτωπα, διευρύνοντας το πεδίο της σύγκρουσης. Με αυτόν τον τρόπο, πιέζει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να διασπείρουν τις δυνάμεις τους και να αυξήσουν το κόστος της εκστρατείας.

Στο ίδιο στυλ η απειλή για τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και η ενεργοποίηση περιφερειακών συμμάχων αποτελούν εργαλεία στρατηγικής πίεσης.

Να ξέρετε όμως ότι και το Ιράν, αν και επιδιώκει να φθείρει τους αντιπάλους του, δεν μπορεί να συνεχίσει και αυτό τις επιχειρήσεις του εις το διηνεκές.

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό, αλλά συχνά υποτιμημένο στοιχείο, είναι η μείωση των αποθεμάτων. Το Ιράν όντως διαθέτει μεγάλο αριθμό πυραύλων και drones, όμως αυτά δεν είναι ανεξάντλητα.

Η παρατεταμένη σύγκρουση οδηγεί αναπόφευκτα σε εξάντληση των αποθεμάτων του, ειδικά όταν η παραγωγική ικανότητα περιορίζεται από κυρώσεις και πλήγματα σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

Αυτό δημιουργεί ένα στρατηγικό δίλημμα όπου είτε θα χρησιμοποιήσει τα αποθέματά του επιθετικά για να πετύχει άμεσα αποτελέσματα, είτε θα τα διατηρήσει για μακροχρόνια αντοχή, μειώνοντας όμως την ένταση των επιχειρήσεων.

Από την άλλη πλευρά και οι ΗΠΑ – Ισραήλ αντιμετωπίζουν περιορισμούς. Η χρήση προηγμένων όπλων υψηλής ακρίβειας έχει σημαντικό οικονομικό κόστος, ενώ η διατήρηση συνεχούς αεροπορικής παρουσίας απαιτεί τεράστιους πόρους και υλικοτεχνική υποστήριξη.

Επιπλέον, η απουσία ενός σαφούς πολιτικού στόχου, πέρα από την αποδυνάμωση του Ιράν,δημιουργεί και ερωτήματα για το πώς «τελειώνει» μια τέτοια σύγκρουση.

Ένα ακόμη δίδαγμα είναι ότι οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κρίνονται μόνο στο πεδίο της μάχης, αλλά και στο επίπεδο της αντίληψης. Η πληροφοριακή διάσταση, η προπαγάνδα και η διαχείριση της διεθνούς κοινής γνώμης παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Το Ιράν προσπαθεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως ανθεκτικό και ικανό να αντιστέκεται σε υπέρτερες δυνάμεις, κάτι που το είδαμε και με κάτι τελευταία βιντεάκια που έδωσε στη δημοσιότητα το σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ οι αντίπαλοί του προβάλλουν την ακρίβεια και την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεών τους.

Συνολικά, ο πόλεμος στο Ιράν επιβεβαιώνει ότι η στρατιωτική υπεροχή, η πρωτοβουλία και ότι άλλο ήθελαν να επιδείξουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, όσο εντυπωσιακά και αν είναι σαν στοιχεία, δεν εγγυώνται γρήγορη ή εύκολη νίκη.

Η διασπορά δυνάμεων, η αποκεντρωτική διοίκηση, η αντοχή σε παρατεταμένες επιχειρήσεις, η ικανότητα κλιμάκωσης και η διαχείριση πόρων αποδεικνύονται εξίσου κρίσιμες δίνοντας ένα άλλο βασικό μήνυμα ότι η νίκη δεν εξαρτάται μόνο από το ποιος χτυπά πιο δυνατά ή πιο γρήγορα μόνο, αλλά και από το ποιος μπορεί να αντέξει περισσότερο και να προσαρμόζεται καλύτερα.

Διαβάστε επίσης:

Παναγόπουλος (ΓΣΕΕ): Έρευνες του ελληνικού FBI στο σπίτι και το γραφείο του για την υπεξαίρεση κονδυλίων
Ελληνοκυπριακής καταγωγής επιχειρηματίας πούλησε το ακριβότερο σπίτι στον κόσμο
Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος κατά Κωνσταντοπούλου: Κραυγές άναρθρες και ανερμάτιστες, καλυπτόμενη από το μανδύα της βουλευτικής ασυλίας