Μια 20ετία (κι όχι 5ετία) αναγνωρίζει ο Αρειος Πάγος ως μη παραγεγραμμένο χρονικό περιθώριο στους γαλακτοπαραγωγούς για να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από γαλακτοβιομηχανίες για τις χαμηλότερες τιμές πώλησης του γάλακτος τους από αυτές που θα μπορούσαν να επιτύχουν αν δεν υπήρχαν εναρμονισμένες πρακτικές και λειτουργούσε σωστά ο ελεύθερος ανταγωνισμός.

Την κρίσιμη απόφαση υπέρ των παραγωγών εξέδωσε πριν από λίγες ημέρες η πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Με ευρεία πλειοψηφία, οι ανώτατοι δικαστές έκριναν ότι οι αξιώσεις μπορούν να διεκδικηθούν με τη μορφή της εξοικονόμησης δαπάνης εκ μέρους της γαλακτοβιομηχανίας, δηλαδή με τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό. Κι αυτό ακόμα κι αν έχουν παραγραφεί οι αξιώσεις αποζημίωσης από αδικοπραξία. Το κομβικό είναι ότι η αδικοπραξία παραγράφεται στα 5 χρόνια ενώ ο αδικαιολόγητος πλουτισμός στα 20 χρόνια. Δηλαδή, ο Αρειος Πάγος επιμήκυνε τα δικαιώματα των παραγωγών κατά 15 χρόνια.

1

Η απόφαση του Αρείου Πάγου είναι εν δυνάμει δεσμευτική για όλα τα πρωτοδικεία και εφετεία όπου ακόμα εκκρεμούν προσφυγές γαλακτοπαραγωγών ενώ μπορούν να επανελεγχθούν αγωγές που «χάθηκαν» επειδή απορρίφθηκαν επικουρικά αιτήματα για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Νομικοί που ασχολούνται με το θέμα λένε στο mononews.gr ότι η απόφαση-σταθμός δεν αφορά μόνο το γάλα αλλά όλους τους κλάδους και όλα τα προϊόντα όπου η πώληση δεν γίνεται με συνθήκες υγιούς ελεύθερου ανταγωνισμού.

Ετσι, πλέον ο Αρειος Πάγος ανοίγει την πόρτα σε μικροπαραγωγούς αλλά και εταιρείες που βρίσκονται απέναντι σε εναρμονισμένες πρακτικές, για να διεκδικήσουν αποζημιώσεις με τις μη παραγεγραμμένες διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Σχεδόν ομόφωνη απόφαση

Από τους 58 αρεοπαγίτες της Ολομέλειας του Ανώτατου Δικαστηρίου, οι 50 τάχθηκαν υπέρ των γαλακτοπαραγωγών και μόλις 8 διαφώνησαν. Η αίτηση αναίρεσης εφετειακής απόφασης που έκριναν είχε κατατεθεί από την εταιρεία Ευάγγελος Μαμάης Ο.Ε. που εδρεύει στο Σχηματάρι Βοιωτίας. Η εταιρεία είχε στραφεί με αγωγή της στις 15-09-2020 στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών σε βάρος των εταιρειών VIVARTIA ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ και ΔΕΛΤΑ Τρόφιμα Μονοπρόσωπη Α.Ε.

Το 2022 εκδόθηκε η απόφαση του Πρωτοδικείου και το 2023 η απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Μετά την έκδοση απόφασης από το A3 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, το 2025, η υπόθεση παραπέμφθηκε για οριστική κρίση στην Ολομέλεια του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Με την υπ’ αριθμόν 1/2026, ο Αρειος Πάγος αναίρεσε την απόφαση του Εφετείου κρίνοντας ότι το δικαστήριο απέρριψε την αγωγή των παραγωγών με εσφαλμένη νομική βάση. Η υπόθεση συνδέεται με το περίφημο καρτέλ γάλακτος  για το οποίο η Επιτροπή Ανταγωνισμού είχε επιβάλει το 2007 πολύ μεγάλα πρόστιμα σε μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες. Κρίθηκε τότε ότι οι εταιρείες είχαν συμμετάσχει σε σύμπραξη περιορισμού του ανταγωνισμού, συντονίζοντας τις ενέργειες τους για να αγοράζουν φθηνότερα αγελαδινό γάλα.

Η εταιρεία Ευάγγελος Μαμάης ήταν μία από εκείνες που εμφανίζεται να πουλούσε γάλα στο καρτέλ. Οπως αναφέρθηκε στο δικαστήριο, από το 2004 έως τον Ιούνιο του 2006, με διαδοχικές συμβάσεις πώλησε και παρέδωσε συνολική ποσότητα 2.385.300 κιλών γάλακτος, σε τρίτη εταιρία παραγωγής και εμπορίας γαλακτοκομικών προϊόντων, η οποία τον Αύγουστο του 2006 συγχωνεύθηκε με την εναγόμενη εταιρεία Vivartia ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ.

Οπως υποστήριξε η εταιρεία παραγωγής γάλακτος «το ύψος του τιμήματος αντί να διαμορφώνεται υπό συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού, όπως το εύλογο ύψος των 0,45 ή των 0,40 ευρώ ανά κιλό κατά μέσο όρο, προσδιορίστηκε στο ιδιαίτερα χαμηλό ποσό των 0,35 έως 0,37 ευρώ ανά κιλό, επειδή η αγοράστρια εταιρεία είχε συνάψει με άλλες επιχειρήσεις του κλάδου της, και εφάρμοζε συμφωνία με αντικείμενο την παράνομη παρεμπόδιση και νόθευση του ανταγωνισμού μέσω του τεχνητού καθορισμού σε χαμηλό ύψος των τιμών αγοράς του γάλακτος από τους παραγωγούς, της διανομής μεταξύ των συμμετεχουσών επιχειρήσεων των γεωγραφικών περιοχών αποκλειστικής δραστηριοποίησης κάθε μίας και της παρεμπόδισης των παραγωγών να επιλέξουν άλλη επιχείρηση για τη διάθεση των προϊόντων τους, σκοπεύοντας έτσι να μεγιστοποιήσει το κέρδος της επί ζημία της ενάγουσας και άλλων γαλακτοπαραγωγών, κατά παράβαση των διατάξεων περί ελεύθερου ανταγωνισμού και ενεργώντας κατά τρόπο καταχρηστικό και αντίθετο προς τα χρηστά ήθη».

Η “Μαμάης Ευάγγελος” στράφηκε σε βάρος και της εταιρείας ΔΕΛΤΑ καθώς είχε αποκτήσει τον κλάδο παραγωγής και εμπορίας γαλακτοκομικών προϊόντων της Vivartia.

Η εταιρεία παραγωγής ζητούσε να της επιδικαστεί ως αποζημίωση η διαφορά μεταξύ του δίκαιου και καταβλητέου τιμήματος από εκείνο που . πράγματι της καταβλήθηκε, ανερχόμενη στο συνολικό ποσό των 190.986,76, “άλλως 71.722 ευρώ, ως αποζημίωση για την παράνομη, υπαίτια και αντιβαίνουσα στα χρηστά ήθη συμπεριφορά της αγοράστριας εταιρίας, άλλως επικουρικώς, για την περίπτωση κατά την οποία η αξίωση της ενάγουσας από αδικοπραξία έχει υποπέσει σε παραγραφή, λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού της αγοράστριας, συνισταμένου στο ότι αυτή ωφελήθηκε και ενσωμάτωσε στην περιουσία της τα ανωτέρω χρηματικά ποσά, τα οποία θα έπρεπε να καταβάλει επιπλέον υπό συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού για την αγορά των ίδιων ποσοτήτων γάλακτος”.

Με την 7207/2022 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών η αγωγή απορρίφθηκε ως προς την πρώτη εναγόμενη Vivartia ως απαράδεκτη ελλείψει παθητικής νομιμοποίησης, ενώ ως προς τη δεύτερη εναγόμενη ΔΕΛΤΑ απορρίφθηκε η κύρια αδικοπρακτική βάση της κατά παραδοχή της ένστασης πενταετούς παραγραφής, που αυτή προέβαλε, έγινε δεκτή η επικουρική βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού και αναγνωρίστηκε ότι αυτή οφείλει στην ενάγουσα 71.722 ευρώ νομιμοτόκως.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησαν εφέσεις η εταιρεία Μαμάης και η εταιρεία ΔΕΛΤΑ και εκδόθηκε η 2364/2023 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία εξαφανίστηκε η πρωτόδικη απόφαση, δικάστηκε η αγωγή μόνο κατά την προσβληθείσα με τις εφέσεις επικουρική της βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, κρίθηκε ότι παραδεκτά στρέφεται αυτή και κατά της εταιρείας Vivartia  και ακολούθως απορρίφθηκε η ανωτέρω βάση (επικουρική) ως μη νόμιμη, με την αιτιολογία ότι δεν εκτίθεται σε αυτήν κάποια ωφέλεια ή εξοικονόμηση δαπάνης της αγοράστριας εταιρίας, ώστε να στοιχειοθετείται στο πρόσωπο της ενάγουσας αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού, χωρίς να αρκεί η αναφερόμενη στην αγωγή εξοικονόμηση της καταβολής του επιπλέον ποσού, επειδή το σχετικό κονδύλια συνιστά μόνο, αποζημίωση λόγω αδικοπραξίας και όχι αποδοτέα ωφέλεια.

Το σκεπτικό της Ολομέλειας

Σύμφωνα με το σκεπτικό της υπ’ αριθμόν 1/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου:

“Το Εφετείο, παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 938 Α.Κ., την οποία εσφαλμένα ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε, ενώ συνέτρεχαν όλες οι κατά τον νόμο προϋποθέσεις εφαρμογής της.

Συγκεκριμένα, η επικουρική βάση της αγωγής, με το περιεχόμενο που προαναφέρθηκε, είναι νόμιμη, αφού εκτίθεται σε αυτήν ότι η αντισυμβαλλόμενη της ενάγουσας εταιρείας δεν καθόριζε κατά δίκαιη κρίση το τίμημα των ποσοτήτων γάλακτος, που αγόραζε από την ενάγουσα, αλλά σε χαμηλότερο ποσό, ενεργώντας καταχρηστικά και στα πλαίσια παράνομης συμφωνίας της με άλλες ομοειδείς επιχειρήσεις με αντικείμενο την παρεμπόδιση και νόθευση του ανταγωνισμού, και ότι, ως αποτέλεσμα της ανωτέρω παράνομης, υπαίτιας και αντιβαίνουσας στα χρηστά ήθη συμπεριφοράς της, ωφελήθηκε τα αιτούμενα χρηματικά ποσά, τα οποία θα έπρεπε να καταβάλει επιπλέον σε προμηθευτές υπό συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού για την αγορά των ίδιων ποσοτήτων γάλακτος, εξοικονομώντας με τον τρόπο αυτό τη σχετική δαπάνη εις βάρος της περιουσίας της ενάγουσας, περιστατικά που αρκούν για να στοιχειοθετηθεί στο πρόσωπο της τελευταίας αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού εις βάρος των εναγόμενων εταιριών, μετά την παραγραφή της αξίωσης από αδικοπραξία, για την περιελθούσα στην περιουσία της αντισυμβαλλομένης της οικονομικής ωφέλειας από την εξοικονόμηση της ανωτέρω δαπάνης, η οποία (ωφέλεια) εμπίπτει στην έννοια του περιελθόντος του άρθρου 938 Α.Κ.”

Οι 8 αρεοπαγίτες που μειοψήφησαν είχαν την άποψη ότι μεταξύ των αντιδίκων υπήρχαν διαδοχικές συμβάσεις πώλησης γάλακτος οι οποίες δεν είχαν ακυρωθεί ή προσβληθεί συνεπώς παρέμεναν έγκυρες. Κι αυτές οι συμβάσεις ήταν η αιτία της περιουσιακής μετακίνησης, της αγοράς δηλαδή του γάλακτος στις συμφωνημένες τιμές. Κατά τη μειοψηφία, εφόσον υπήρχαν ισχυρές συμβάσεις δεν μπορούσε να στοχειοθετηθεί το “χωρίς νόμιμη αιτία που αποτελεί προϋπόθεση για τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού. Οι 8 δικαστές είχαν την άποψη ότι οι γαλακτοπαραγωγοί έπρεπε να είχαν προσφύγει την περίοδο εκείνη στη Δικαιοσύνη εάν διαφωνούσαν με τις χαμηλές τιμές πώλησης.

Για αποτρεπτική λειτουργία των αγωγών αποζημίωσης κάνει λόγο ο δικηγόρος της εταιρείας Μαμάης.

Ο κ. Δημήτριος Κουτσούκης αναφέρει σε δήλωση του στο mononews:

“Με βάση τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τα καρτέλ είναι  μυστικές μορφές συμπαιγνίας ανεξάρτητων  επιχειρήσεων  με σκοπό  τη μεγιστοποίηση των κερδών τους.  Βλάπτουν τους ανταγωνιστές, άμεσους προμηθευτές και αγοραστές  αλλά και έμμεσους, όπως είναι οι  καταναλωτές που μπορεί να είναι εκατομμύρια σε καρτέλ τροφίμων και αγαθών οικιακής  χρήσης, στους  οποίες μετακυλίεται η ζημία. Επίσης βλάπτουν την εθνική οικονομία με αύξηση του πληθωρισμού (η ακρίβεια έχει όνομα και αιτία) και καταστρέφουν τις δομές ανταγωνισμού.

Η σημασία  της  1/2026 απόφασης της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου είναι ότι επιβεβαιώνει ότι  ισχύει και στα καρτέλ  η απόδοση του παράνομου  οφέλους με ζημία του ζημιωθέντος, όπως  ισχύει σε κάθε αδικοπραξία. Στο πλαίσιο αυτό εξακολουθούν να είναι ενεργές αξιώσεις απόδοσης  της ωφέλειας  ακόμη και αν παρέλθουν πάνω από  25 έτη από την παύση της παράβασης, ανάλογα με το χρόνο  αποκάλυψης του καρτέλ και   επικύρωσης της  απόφασης της αρχής ανταγωνισμού.”

Μετά την αναίρεση της εφετειακής απόφασης, οι αρεοπαγίτες στέλνουν πίσω στο Εφετείο την υπόθεση. Αλλος δικαστής θα την εκδικάσει και θα αποφασίσει πόσα χρήματα πρέπει να καταβληθούν ως αποζημίωση στην προσφεύγουσα εταιρεία παραγωγής γάλακτος.

Διαβάστε επίσης:

Κυριάκος Μητσοτάκης: Μέσα στις επόμενες 15 ημέρες οι ανακοινώσεις για το βιομηχανικό ρεύμα, έχουμε σχεδόν καταλήξει με την ΕΕ
AKTOR: ΣΜΕ για επιπλέον 3,43% της εταιρείας απέκτησε η CASTELLANO της οικογένειας Γκότση
Το σοκ στην αγορά ενέργειας περνά στα βενζινάδικα: Άγγιξε τα 2 ευρώ η αμόλυβδη, διπλάσια αύξηση για το diesel (πίνακας)