Στην ελληνική πολιτική ζωή υπάρχει ένας παλιός, σχεδόν αμετάβλητος κανόνας: η κοινωνία συχνά αναζητεί πρόσωπα που να εκφράζουν το συναίσθημά της, αλλά σπανίως είναι πρόθυμη να τους εμπιστευθεί την εξουσία. Η απόσταση ανάμεσα στο σύμβολο και στον πολιτικό παράγοντα είναι μικρή σε χρόνο, αλλά τεράστια σε βάρος ευθύνης.

Η περίπτωση της κυρίας Καρυστιανού φαίνεται να εισέρχεται σε αυτή ακριβώς τη ζώνη δοκιμασίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η δημόσια παρουσία της γεννήθηκε μέσα από ένα γεγονός που συγκλόνισε τη χώρα. Σε μια στιγμή εθνικού πένθους και κοινωνικής οργής, ένα πρόσωπο αναδείχθηκε ως η ηθική έκφραση μιας πληγωμένης κοινωνίας. Και σε τέτοιες στιγμές η ελληνική κοινωνία έχει την τάση να υψώνει πρόσωπα σε συμβολικό επίπεδο. Η ανάγκη για δικαιοσύνη, η οργή για τα λάθη του κράτους, η διάχυτη αίσθηση ατιμωρησίας – όλα αυτά συναντήθηκαν σε μια μορφή που έμοιαζε να εκφράζει κάτι βαθύτερο από την πολιτική: το κοινό αίσθημα.

Η αρχική αυτή δυναμική ήταν αναμενόμενη. Οι δημοσκοπήσεις, άλλωστε, καταγράφουν συχνά όχι μόνο πολιτικές επιλογές αλλά και συναισθηματικά ρεύματα. Όταν η κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση έντονης φόρτισης, η αποδοχή ενός προσώπου που συμβολίζει την αγανάκτηση είναι σχεδόν αυθόρμητη.

Όμως η πολιτική είναι ένας χώρος όπου τα σύμβολα δοκιμάζονται.

Σιγά σιγά το πρόσωπο που εξέφραζε μια ηθική απαίτηση αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως πιθανός πολιτικός παράγοντας. Και τότε τα ερωτήματα αλλάζουν. Δεν αφορούν πλέον μόνο το δίκαιο της υπόθεσης ή τη δύναμη του συμβολισμού. Αφορούν κάτι πολύ πιο πεζό αλλά και πολύ πιο δύσκολο: την πολιτική πρόταση.

Ποιο είναι το πρόγραμμα;
Ποιοι είναι οι συνεργάτες;
Ποια είναι η ιδεολογική τοποθέτηση;

Σε αυτό το σημείο αρχίζει συνήθως η πραγματική δοκιμασία. Γιατί το συναίσθημα που δημιούργησε την αρχική αποδοχή δεν αρκεί για να συγκροτήσει πολιτικό φορέα.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος παράγοντας που λειτουργεί σχεδόν νομοτελειακά στο ελληνικό πολιτικό σύστημα: η άμυνα του ίδιου του συστήματος εξουσίας.

Η ελληνική πολιτική τάξη, παρά τις συχνές εσωτερικές της συγκρούσεις, έχει αποδείξει πολλές φορές ότι διαθέτει ισχυρά αντανακλαστικά αυτοσυντήρησης.

Όταν εμφανίζεται ένα νέο πρόσωπο που απειλεί να αναδιατάξει το πολιτικό σκηνικό, ενεργοποιούνται μηχανισμοί – πολιτικοί, επικοινωνιακοί, ακόμη και ψυχολογικοί. Η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται. Οι απαιτήσεις αυξάνονται. Το πρόσωπο που χθες ήταν σύμβολο καλείται σήμερα να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί στον σκληρό στίβο της πολιτικής.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται σήμερα η υπόθεση Καρυστιανού.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια σχετική υποχώρηση της αρχικής δυναμικής. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα απόρριψη. Σημαίνει όμως ότι το πρώτο κύμα συναισθηματικής στήριξης αρχίζει να υποχωρεί μπροστά σε πιο ψύχραιμες πολιτικές αξιολογήσεις.

Η ελληνική κοινωνία έχει ζήσει αρκετές πολιτικές διαψεύσεις τις τελευταίες δεκαετίες ώστε να αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα κάθε νέο εγχείρημα που εμφανίζεται ως ριζική τομή με το υπάρχον σύστημα. Η μνήμη λειτουργεί πλέον ως φίλτρο. Η αγανάκτηση υπάρχει, αλλά η εμπιστοσύνη δεν προσφέρεται εύκολα.

Έτσι εξηγείται το φαινόμενο που παρατηρούμε: η αρχική εκρηκτική αποδοχή μετατρέπεται σε κάτι πιο σύνθετο και πιο αβέβαιο. Η κοινωνία εξακολουθεί να αναγνωρίζει τον συμβολισμό, αλλά αρχίζει να αναρωτιέται αν αυτός ο συμβολισμός μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική πρόταση.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον αυτού του φαινομένου.

Η κυρία Καρυστιανού καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα παραμείνει ένα ισχυρό κοινωνικό σύμβολο ή αν θα επιχειρήσει να μετατραπεί σε πολιτικό παράγοντα. Η πρώτη επιλογή διατηρεί το ηθικό κύρος αλλά περιορίζει την πολιτική επιρροή. Η δεύτερη ανοίγει τον δρόμο για την εξουσία αλλά συνεπάγεται και τη φθορά που συνοδεύει κάθε πολιτική διαδρομή.

Η ελληνική πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από πρόσωπα που αναδείχθηκαν ως σύμβολα μιας στιγμής αλλά δυσκολεύτηκαν να επιβιώσουν ως πολιτικοί παίκτες.

Γιατί στην πολιτική, όπως έδειξε πολλές φορές η εμπειρία, η οργή μπορεί να γεννήσει ένα κίνημα, αλλά μόνο η στρατηγική μπορεί να δημιουργήσει εξουσία.

Διαβάστε επίσης:

Ο… πυρηνικός Μητσοτάκης, ο Άδωνις, η Belh@rra και η Λιάνα, τα νεύρα των Αμερικανών με την Τουρκία, οι Ρώσοι και οι ρακές

Όλο το παρασκήνιο της Τριμερούς στην Κύπρο, τα χαμόγελα για τα γκάλοπ, τα τουρκικά F-16, η μουσική διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ και ο «Μαχητής» του Στρατού

To παρασκήνιο της επίσκεψης Μακρόν- Μητσοτάκης στην Κύπρο, γιατί αιφνιδιάστηκε ο Ερντογάν, τα τουρκικά F-16 και η μάζωξη των γαλάζιων στο Διόνυσο