Ένα σπίτι γεμάτο θησαυρούς – Συλλογή εκατό χρόνων σε δημοπρασία

Μοναδικές πορσελάνες  Μάισεν και Σεβρών, έπιπλα Τσίπεντεϊλ, πολύτιμα αντικείμενα Φαμπερζέ, πίνακες με διάσημες υπογραφές όπως του Τόμας Γκέινσμπορο, του  Τόμας Λόρενς, του Φρανσουά Μπουσέ, του Νικολά Λανκρέ και του Φραγκονάρ αλλά και αντίκες κάθε είδους και χαλιά. Ένα εκπληκτικό σύνολο που χαρακτηρίζεται ως ένας από τους τελευταίους μεγάλους θησαυρούς της Νέας Υόρκης, συγκεντρωμένος σε διάστημα 100 ετών εμφανίζεται για πρώτη φορά δημοσίως  σε λίγες μέρες στην μεγάλη δημοπρασία των Christie’s από τις  4 έως τις 19 Φεβρουαρίου.

Πρόκειται για τη συλλογή της Άϊριν Ρούσβελτ  Έιτκεν, η οποία ως το τέλος της ζωής της εμπλούτιζε το διαμέρισμά της στην Πέμπτη Λεωφόρο απέναντι από το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης με μοναδικά αντικείμενα και έργα τέχνης. Σχεδόν 800 από αυτά βγαίνουν σε δημοπρασία στις τρεις ζωντανές πωλήσεις και δύο διαδικτυακές αντιπροσωπεύοντας μία από τις τελευταίες ιδιωτικές συλλογές του είδους της στην εποχή μας.

Όπως αναφέρεται από τους Christie’s το να μπεις στο διαμέρισμά της σήμαινε, ότι θα μεταφερόσουν στη φινέτσα και το μεγαλείο του 18ου αιώνα. Κάθε δωμάτιο ήταν πλημμυρισμένο από ιστορία, με αξιοσημείωτα πορτρέτα της βρετανικής και γαλλικής κοινωνίας, το καθένα από τα οποία είχε κάτι σημαντικό να αφηγηθεί. Δίπλα τους, τα περίφημα  πουλιά και ζώα από πορσελάνη Μάισεν, μία από τις μεγαλύτερες συλλογές στον κόσμο από επιχρυσωμένα-μπρούντζινα και μπλε αντικείμενα Τζον και Μάθιου Μπούλτον, πολύτιμες πορσελάνες Σελαντόν, σπάνιους πίνακες ζωγραφικής και τα γαλλικά χαλιά Σαβονερί, και βέβαια η παγκοσμίως διάσημη συλλογή του Ράσελ Έιτκεν από ευρωπαϊκά όπλα αντίκες (μεγάλο μέρος των οποίων έχει δωρηθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο), όλα σε συνδυασμό με μια εντυπωσιακή σειρά γαλλικών και αγγλικών επίπλων από διακεκριμένους κατασκευαστές όπως οι Κομπ, Λελού και BVRB, εκτός φυσικά από τον Τσίπεντεϊλ. 

Η επιθυμία της συλλέκτριας

«Το διαμέρισμα της Αϊρίν Ρούσβελτ Έιτκεν θα πρέπει δικαίως να θεωρείται ένα πλήρες έργο τέχνης, με τα δωμάτιά του να χρησιμεύουν ως σκηνικό μιας προσεκτικά σχεδιασμένης συλλογής ζωγραφικής, επίπλων, πορσελάνης, ασημικών και αντικών», όπως λέει ο επιμελητής του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης Στιούαρτ Πάιαρ. Ο ιδιος δίνει και μία σημαντική πληροφορία: «Η αφοσίωση της Άιριν στη συλλογή δεν σταμάτησε  ποτέ, γι΄ αυτό και όρισε ότι το αγαπημένο της διαμέρισμα και το περιεχόμενό του θα πρέπει τελικά να εξυπηρετούν έναν άλλο, υψηλότερο σκοπό. Ήταν η τελευταία της επιθυμία έτσι, να πωληθεί η συλλογή, μαζί με το υπόλοιπο κτήμα της, προς όφελος των τριών πολιτιστικών ιδρυμάτων της Νέας Υόρκης που ενέπνευσαν και καθοδήγησαν τη μελέτη της για τον 18ο αιώνα: Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, τη Συλλογή Frick και τη Βιβλιοθήκη και το Μουσείο Μόργκαν». 

Γεννημένη στο 1931 η συλλέκτρια ξεκίνησε την καριέρα της στο fashion marketing στην Νέα Υόρκη, με οδηγό την Ντόροθι Σέιβερ, θρυλική πρόεδρο των πολυκαταστημάτων Lord & Taylor. Το 1965 παντρεύτηκε τον τραπεζίτη Τζον Άσπινγουολ Ρούσβελτ, μικρότερο γιο του προέδρου Φραγκλίνου Ρούσβελτ και έκτοτε ασχολήθηκε με την μεγάλη συλλογή του διαμερίσματός τους με οικογενειακούς πίνακες, έπιπλα, ασημένια αντικείμενα  και ιστορικά έγγραφα. Ο χρόνος της περνούσε ανάμεσα σε μουσεία, γκαλερί και οίκους δημοπρασιών του Μανχάταν, όπου και διαμορφώθηκε το πάθος της για τις διακοσμητικές τέχνες του 18ου αιώνα. 

Η ευεργέτης

Μερικά χρόνια μετά τον θάνατο του Ρούσβελτ,  το 1981 παντρεύτηκε τον εικαστικό Ράσελ Μπάρνετ Έιτκεν, ο οποίος ήταν επίσης, πρόσφατα χήρος. Με την πρώτη σύζυγό  του, την γλύπτρια και κεραμίστρια  Άνι Λόρι Κρόφορντ είχαν δημιουργήσει μία εξαιρετική συλλογή, ιδιαίτερα γνωστή για τα όπλα αντίκες (ο ίδιος ήταν ένας εξειδικευμένος σκοπευτής), καθώς και για τους αγγλικούς και γαλλικούς  πίνακες του 18ου αιώνα, όπως και για άλλα έργα τέχνης. Η συλλογή είχε δημιουργηθεί στις δεκαετίες του 1950 και του 1960 ενώ  στη συνέχεια συμπληρώθηκε από την  Άιριν Ρούσβελτ μετά το γάμο τους, τη δεκαετία του 1980. 

«Μέχρι την ημέρα που πέθανε, σε ηλικία 94 ετών, ήταν αυτή που ξεσκόνισε τα πουλιά Μάισεν, γυάλιζε τα ασημένια έργα και καθάριζε τα χαλιά Σαβονερί. Δεν ήθελε να γίνεται αλλιώς.  Άλλωστε, κανείς άλλος δεν θα ήταν τόσο προσεκτικός και τόσο σχολαστικός όσο εκείνη», λέει ο Βολφ Μπέρχαρντ,  επιμελητής του Τμήματος Ευρωπαϊκής Γλυπτικής και Διακοσμητικών Τεχνών του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης, όπου η Έιτκεν ήταν επίτιμη επίτροπος και ευεργέτης,  μέλος της Επιτροπής Αποκτημάτων αλλά και διαφόρων ομάδων Φίλων και Επισκεπτών.

Η ίδια επίσης συνέβαλε αποφασιστικά στην ανακαίνιση των Βρετανικών Γκαλερί του μουσείου, το 2020, την οποία ο Μπέρχαρντ  βοήθησε να επιβλέπει. «Όποιος είχε τη χαρά να επισκεφθεί την κομψή διπλοκατοικία της έμενε έκπληκτος από την ιδέα ότι η Άιριν φρόντιζε μόνη της  για το περιεχόμενό της», όπως προσθέτει. 

Μια γυναίκα προστάτης των τεχνών

Η ιστορία της Άιτκεν στέκεται έτσι, δίπλα σε εκείνες άλλων αξιοσέβαστων γυναικών συλλεκτών,  των οποίων το γούστο και η γενναιοδωρία διαμόρφωσαν τους θεσμούς καθ ‘όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Εκτός από τη μακροχρόνια σχέση της με το ΜΕΤ η ίδια ήταν άλλωστε σταθερή υποστηρικτής της συλλογής Frick  επί 40 χρόνια. Το 2008 έκανε δώρο μάλιστα στο μουσείο έναν σπάνιο καμβά του Γκαμπριέλ ντε Σεντ-Ομπέν του 18ου αιώνα, το μοναδικό έργο του καλλιτέχνη στη Νέα Υόρκη. Επίσης, συνέβαλε σημαντικά στο Προεδρική Βιβλιοθήκη Φραγκλίνος Ρούσβελτ και Μουσείο Ρούσβελτ στο Χάιντ Παρκ, καθώς και στο Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ. Άλλα ιδρύματα και οργανώσεις που υποστήριξε ήταν η  Μητροπολιτική Όπερα, η Εταιρεία Διατήρησης του Νιούπορτ, η Εταιρεία Προστασίας Άγριας Ζωής, καθώς και ιδρύματα στο εξωτερικό, όπως η Βασιλική Ακαδημία και η Συλλογή Γουόλας στο Λονδίνο. 

Για την ίδια η συλλογή ήταν ένα πάθος που ξεπερνούσε ένα όμορφο επίχρισμα. Τα αντικείμενα προορίζονταν να μελετώνται και να φροντίζονται, ώστε οι μελλοντικές γενιές να μπορούν να μαθαίνουν από αυτά.  «Η Άιριν μετέτρεψε τον ιδιωτικό της χώρο σε χώρο πολιτισμού. Η κατοικία της, με θέα το ΜΕΤ συμβόλιζε τον διάλογο μεταξύ της ιδιωτικής γνώσης και της δημόσιας κουλτούρας», λέει ο Γουίλ Στράφορντ, αναπληρωτής πρόεδρος των Christie’s Classic Art Group για το σπίτι, που ήταν σχεδιασμένο  από  τον Ροζάριο Καντέλα, κορυφαίο  αρχιτέκτονα των πιο περιζήτητων προπολεμικών πολυκατοικιών της Νέας Υόρκης. Το διαμέρισμα είχε ολοκληρώθηκε το 1927, τη χρονιά που αγοράστηκε για την Άνι Λόρι Έιτκεν και τον πρώτο της σύζυγο, τον επιχειρηματία από το Πίτσμπουργκ Τζορτζ Κρόφορντ. Για να μείνει τελικά μέσα στην οικογένεια επί έναν αιώνα.

Διαβάστε επίσης:

Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του έτους η παράδοση του Ε65

Μια έκθεση στη Ρώμη πριν φύγει ο Valentino, η γιορτή της Αθανασίας Κολοβού, το εορταστικό δείπνο του Προξενικού Σώματος και το λεύκωμα του Robert McCabe για τους Δελφούς

Η βία πίσω από το γκισέ: όταν η ένταση ξεφεύγει