Στις συναντήσεις της 6ης Υπουργικής και του Επιχειρηματικού Φόρουμ του P-TEC, που πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, σε συνέχεια προηγούμενων συναντήσεων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη από το 2018 έως σήμερα, σημειώθηκαν ενδιαφέρουσες ενεργειακές εξελίξεις.

Πρώτα-πρώτα, έγιναν συγκεκριμένα βήματα στη περαιτέρω προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου, όπως η υπογραφή Συμφωνίας των Διαχειριστών για τον λεγόμενο route 2. Οι πολυετείς εθνικές μας προσπάθειες, που στηρίζονται στους σχεδιασμούς της περιόδου 2011-2014,  απέδωσαν τις πρόσφατες θετικές ενεργειακές εξελίξεις, συνεπικουρούμενες από την εκλογή Τραμπ και τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, που ανέδειξαν εντονότερα το πρόβλημα ενεργειακής και στρατηγικής εξάρτησης της ΕΕ.

Ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Corridor), που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο 2014, όταν υπέγραψα με τους ομολόγους μου Υπουργούς Ενέργειας Βουλγαρίας και Ρουμανίας την αντίστοιχη συμφωνία συνεργασίας, είναι μέρος ενός συνολικού σχεδιασμού της δεκαετίας του 2010 και περιλαμβάνει την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, τη δημιουργία υποδομών εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στο εθνικό σύστημα (αναβάθμιση Ρεβυθούσας, κατασκευή FSRU στην Αλεξανδρούπολη) και υποδομών διασύνδεσης της Ελλάδας με τρίτες χώρες (αγωγοί IGB, TAP, East Med). Αξιοσημείωτη θετική εξέλιξη αποτελεί, επίσης, η θετική δήλωση του Ισραηλινού Υπουργού για τον αγωγό East Med, το μοναδικό ίσως από τα έργα που σχεδιάσαμε το 2010 και εντάξαμε για χρηματοδότηση στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα Προγράμματα PCIs, που δεν έχει δρομολογηθεί.

Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την παραγωγή των ελληνικών υδρογονανθράκων και ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας, μπορούν να επιτρέψουν στην Ελλάδα να βελτιώσει την ενεργειακή της ασφάλεια και να αποκομίσει σημαντικά οφέλη, οικονομικά (πώληση υδρογονανθράκων και ηλεκτρισμού, φόροι και τέλη χρήσης διασυνοριακών υποδομών), αναπτυξιακά (δημιουργία νέων θέσεων εργασίας), αλλά και πολιτικά. Η σταθερότητα στο Αιγαίο καθίσταται σημαντική για την ενεργειακή ασφάλεια της ΝΑ Ευρώπης και αυξάνεται το κόστος για οποιασδήποτε αναθεωρητική δύναμη επιθυμήσει να προκαλέσει μια κρίση στην περιοχή μας.

Εξορθολογισμός

Από την άλλη μεριά, το LNG είναι σαφώς ακριβότερο του φυσικού αερίου μέσω αγωγών. Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το φυσικό αέριο σε μεγάλο βαθμό καθορίζει και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, επιβάλλει τόσο στην Επιτροπή, όσο και στην ελληνική Κυβέρνηση να πράξουν επιτέλους τα απαραίτητα για τον εξορθολογισμό της λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Είναι αδιανόητο το 2025, να μην αντικατοπτρίζεται στις τελικές τιμές καταναλωτή το πολλαπλάσια χαμηλότερο κόστος, σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες άλλωστε συμμετέχουν πανευρωπαϊκά κατά σχεδόν 50% στην ηλεκτροπαραγωγή.

Το ζήτημα των τιμών ενέργειας είναι ιδιαίτερα έντονο στη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας και πλήττει τόσο τους οικιακούς καταναλωτές (το 2023 το 11% στην ΕΕ και το σχεδόν 20% στην Ελλάδα δεν μπορούσε να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του), όσο και τις βιομηχανίες (η ενέργεια κοστίζει 2 έως 4 φορές ακριβότερα σε σχέση με τις ΗΠΑ).

Δυστυχώς η Κυβέρνηση αποδείχθηκε ανεπαρκής στη μάχη κατά των τιμών, αφού προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας (όπως το «Αλλάζω θερμοσίφωνα») που θα βοηθούσαν τους καταναλωτές καθυστερούν, ενώ οι υποσχέσεις της Κυβέρνησης για εφαρμογή του επιτυχημένου «ιταλικού μοντέλου» στη τιμολόγηση βιομηχανικών καταναλωτών δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί.

Επίσης, σε συνέχεια της μεταστροφής της Κυβέρνησης της ΝΔ (μετά από 5 χρόνια αδράνειας) υπέρ της αξιοποίησης των εθνικών μας υδρογονανθράκων, θετικό γεγονός στο περιθώριο του P-TEC, υπήρξε η συμφωνία συμμετοχής της Exxon στο Μπλοκ 2 του Ιονίου.

Το εν λόγω οικόπεδο, είχαμε προκηρύξει από το 2014, και γνωρίζουμε εδώ και πολλά χρόνια ότι είναι ένα από αυτά όπου σε μεγάλο ποσοστό πιθανολογείται η ύπαρξη υδρογονανθράκων. Αναμένουμε να βρεθούν 200 περίπου δις. κυβικά μέτρα, που θα επαρκούσαν για την εγχώρια κατανάλωσή μας για τουλάχιστον 30 χρόνια.

Δυστυχώς η Total στην οποία είχε αρχικά κατοχυρωθεί το Μπλοκ 2 για έρευνες (μαζί με την Edison και τα τότε ΕΛΠΕ), αποχώρησε από την Ελλάδα, λόγω των γνωστών καθυστερήσεων.

Τέλος, δεν θα πρέπει να ανησυχούμε ότι η Ευρώπη εγκαταλείπει την προσπάθεια κατά της κλιματικής αλλαγής. Ο στόχος κλιματικής ουδετερότητας το 2050, με ενδιάμεσους στόχους το 2030 και το 2040, παραμένει σε ισχύ. Αυτό που αλλάζει είναι ότι η Ευρώπη κατανόησε πως η ενεργειακή μετάβαση θα πρέπει να επιτευχθεί με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, αναγνωρίζοντας παράλληλα την ανάγκη οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να παραμείνουν ανταγωνιστικές και να επωφεληθούν, όπως και η ευρύτερη κοινωνία, από την μετάβαση.

Στην επερχόμενη COP 30, η ΕΕ (6% των παγκόσμιων εκπομπών) συνεχίζει την προσπάθεια να συμπαρασύρει τις άλλες μεγάλες οικονομίες, όπως των ΗΠΑ (13% των παγκόσμιων εκπομπών) και της Κίνας (33% των εκπομπών, αλλά και των τεράστιων πράσινων επενδύσεων) σε πράσινες πολιτικές, όπου όμως το φυσικό αέριο θα διατηρεί το ρόλο του καυσίμου της μετάβασης.