Η τράπεζα είναι μαγαζί που εμπορεύεται χρήμα. Πουλάει, για παράδειγμα, 100.000 ευρώ σε τιμή 130.000. Το περιθώριο κέρδους κάποτε περιοριζόταν στο επιτόκιο και αυτό ήταν αναμενόμενο. Πλέον, υπάρχουν όλο και περισσότερα κέρδη: από τη διατήρηση λογαριασμού, τη χρήση ΑΤΜ, τις μεταφορές, τις πληρωμές, τις κάρτες. Αν το συγκρίναμε με ταβέρνα, θα χρέωναν τα φώτα που ανάβουν για να βλέπει ο πελάτης το πιάτο και το νερό στο καζανάκι, αν πάει τουαλέτα.

Η κυβέρνηση είχε ήδη κάνει παρέμβαση, βάζοντας όρια στις χρεώσεις. «Δεν μπορείτε, κύριοι, να ζητάτε δίευρο για να πείτε πόσο είναι το υπόλοιπο του λογαριασμού». Η μεγάλη κίτρινη έκανε ντρίπλα ώστε να χρεώνει συναλλαγές μέσα από φρεσκοβαμμένα πράσινα μηχανήματα ανάληψης. «Δεν είμαστε εμείς, άλλη εταιρεία είναι». Μπήκε ξανά στη μέση η κυβέρνηση, μέσω Κυριάκου Πιερρακάκη.

Η παρέμβαση του υπουργού Οικονομικών δεν είναι αποκομμένη από τις υπόλοιπες αποφάσεις. Το ελληνικό κράτος προωθεί σταθερά την ηλεκτρονική οικονομία: απαιτεί το 30% του εισοδήματος να ξοδεύεται με κάρτα και κοπανάει προσαύξηση φόρου σε όσους δεν το τηρήσουν. Για την απόδοση ενοικίων θα επιβάλλει να γίνεται μόνο μέσω τραπεζών. Όταν η κυβέρνηση υποχρεώνει τους πολίτες σε ψηφιακές συναλλαγές, οφείλει να μεριμνά ώστε η χρήση τραπεζικών υποδομών να είναι δίκαιη και προσιτή. Δεν μπορεί να τους υποχρεώνει να συναλλάσσονται μέσω τραπεζών, αλλά να αδιαφορεί για το κόστος αυτής της υποχρεωτικής διαμεσολάβησης.

Θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς ότι ο καταναλωτής έχει πάντα επιλογή. Να αλλάξει τράπεζα, να συγκρίνει χρεώσεις, να χρησιμοποιήσει φθηνότερες λύσεις, όπως οι τράπεζες που δεν έχουν καθόλου υποκαταστήματα. Η πραγματικότητα, εντούτοις, είναι πιο σύνθετη. Σε κάτι μακρινά χωριά, όπου περνά το λεωφορείο μια φορά τη μέρα, το μοναδικό ΑΤΜ σε ακτίνα χιλιομέτρων γίνεται υποχρεωτική επιλογή, όχι ελεύθερη. Όσοι είναι άνετοι με την τεχνολογία και τις ξένες γλώσσες, θα μπορούσαν να διαλέξουν ξένη ευρωπαϊκή τράπεζα, αλλά σε τούτο υπάρχουν ακόμη εμπόδια.

Ο πολίτης παραμένει έτσι ένας παθητικός θεατής. Χρησιμοποιεί τις τράπεζες επειδή το κράτος τον υποχρεώνει, όχι επειδή πάντα το επιλέγει. Και αισθάνεται δικαιολογημένα ότι, ενώ οι κυβερνήσεις στήριξαν το τραπεζικό σύστημα στις κρίσιμες περιόδους της τελευταίας δεκαετίας, σήμερα εκείνος μένει εκτεθειμένος απέναντι σε χρεώσεις που επιβάλλονται μονομερώς.

Η πρωτοβουλία Πιερρακάκη επιχειρεί να απαντήσει σε αυτή τη δυσαναλογία. Δεν αγνοεί την ανάγκη βιωσιμότητας των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά βάζει ένα «είπαμε να βγάλετε λεφτά, αλλά μπάστα!». Θέλει να βάλει κανόνες. Οι χρεώσεις να είναι αναλογικές, λογικές, διαφανείς. Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν είναι ούτε ιδεολογική ούτε συγκρουσιακή. Είναι λειτουργική και ρεαλιστική.

Το τραπεζικό σύστημα χτίζεται πάνω στην εμπιστοσύνη, η οποία έχει προ πολλού χαθεί. Αυτήν επιχειρεί να επαναφέρει ο Πιερρακάκης και ταυτόχρονα να κάνει και τη δουλειά του. Χωρίς τις τράπεζες, ο ίδιος δεν θα μπορεί να την κάνει. Δεν υπάρχει ψηφιακή διακυβέρνηση και φορολογικός έλεγχος χωρίς στοιχεία από τις τράπεζες. Αυτό είναι αξίωμα σε κάθε σχετική συζήτηση.

Διαβάστε επίσης

Η απιστία είναι το τελευταίο πρόβλημα