Συγγένειες στη ζωή και στην τέχνη – «Άηχοι διάλογοι» δύο σπουδαίων δημιουργών

Δύο σημαντικοί δημιουργοί με ισχυρό αποτύπωμα στην σύγχρονη ελληνική τέχνη, ο ζωγράφος και λογοτέχνης Νίκος Χουλιαράς και ο γλύπτης Γιώργος Χουλιαράς σε μια κοινή έκθεση. «Η περίπτωσή τους συνιστά ένα σπάνιο, ίσως μοναδικό παράδειγμα στην ελληνική τέχνη, αφού πρόκειται για δύο σπουδαίους καλλιτέχνες με κοινές οικογενειακές και πολιτισμικές καταβολές, παράλληλες πορείες και ισχυρό δια βίου αδελφικό δεσμό», όπως σημειώνει η ιστορικός τέχνης Μαρία Σφενδουράκη, επιμελήτρια της έκθεσης, που με τίτλο «Άηχοι διάλογοι» θα παρουσιαστεί από τις 3 Φεβρουαρίου στην Πινακοθήκη του δήμου Αθηναίων.

Πρόκειται πράγματι για ιδιαίτερη περίπτωση και όχι μόνον για τον συγγενικό τους δεσμό όμως, αλλά και για την σημασία της δουλειάς καθενός, σε διαφορετικούς αλλά συγκλίνοντες χώρους.

Παρ΄ότι έτσι, αποκλίνουν καλλιτεχνικά, ένα κοινό ρεύμα μοιάζει να υφέρπει στο έργο τους υποδηλώνοντας ένα άηχο διάλογο ανάμεσα τους, όπως αναφέρει η επιμελήτρια. Είναι ένας διάλογος, που εκτυλίσσεται ανεξαρτήτως της φυσικής τους παρουσίας και το νήμα που τους ενώνει, προέρχεται από έναν βαθύτερο βιωματικό και πνευματικό συντονισμό παρά σε μια άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ τους.

Η έκθεση έτσι, «αφορμάται από το κοινό πολιτισμικό, γενεαλογικό και συγκινησιακό υπόστρωμα της σχέσης τους για να φωτίσει με την επιλογή των έργων έναν κοινό, ενδεχομένως, τόπο: έναν εσωτερικό χώρο σύγκλισης που υπερβαίνει τις αισθητικές τους αποκλίσεις», όπως συμπληρώνει η Μαρία Σφενδουράκη.

Ο πολυπράγμων Νίκος Χουλιαράς

Γεννημένοι στα Ιωάννινα, με απόσταση επτά χρόνων τα δύο αδέρφια σπούδασαν στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Ζωγράφος, γλύπτης, συγγραφέας, ποιητής και τραγουδοποιός, μία πολυσχιδής προσωπικότητα, που άφησε σημαντικό αποτύπωμα στην τέχνη και τα γράμματα ήταν ο Νίκος Χουλιαράς, που έφυγε από τη ζωή το 2015 σε ηλικία 75 ετών.

Με σπουδές γλυπτικής και σκηνογραφίας καλλιέργησε στο έργο του μια εξπρεσιονιστική ζωγραφική με λιτά, σκούρα χρώματα, δηλωτικά μιας σαρκαστικής και κάποτε απαισιόδοξης διάθεσης. Είχε λάβει μέρος στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας, είχε βραβευθεί με το βραβείο Παρθένη αλλά και για το σχεδιασμό βιβλίου στη Λειψία.

Τα μυθιστορήματά του, όπως ο «Λούσιας» που έγινε και τηλεοπτική σειρά και συλλογές διηγημάτων του, όπως «Το Μπακακόκ» μεταφράστηκαν στα γαλλικά, ιταλικά, αγγλικά, σουηδικά και γερμανικά ενώ το 1996 ήταν υποψήφιος για το Ευρωπαϊκό Αριστείο Λογοτεχνίας με το βιβλίο «Στο σπίτι του εχθρού μου». Παράλληλα έγραφε στίχους, συνέθετε μουσικές για τραγούδια και κάποια τα ερμήνευε ο ίδιος.

«Δεν κινήθηκε απλώς ανάμεσα σε διαφορετικά εκφραστικά πεδία, επιχείρησε κάτι πιο ριζικό: Να εγγράψει ποίηση και ζωγραφική μέσα στο ίδιο σώμα σαν να πρόκειται για δύο μορφές της ίδιας, ενιαίας χειρονομίας», όπως αναφέρει ο ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα χρόνων από τον θάνατό του. Και επεξηγεί: « Η εικόνα δεν έρχεται μετά το κείμενο ούτε και το κείμενο μετά την εικόνα. Οι δύο εκφράσεις του λειτουργούν παράλληλα, σχεδόν συγχρονισμένα σαν να σχεδιάζονται με το ίδιο χέρι, την ίδια στιγμή».

Ο ίδιος μάλιστα τον θεωρεί ως «συγγενή» του Κόντογλου στον τρόπο που βίωνε την παράδοση, αν και εν αντιθέσει με εκείνον δεν σταμάτησε ποτέ να πειραματίζεται. «Το υλικό του, συχνά εύθραυστο, υπογραμμίζει την ταπεινή καταγωγή των μορφών του και τη διάθεσή του να καταγράψει όχι το εξαιρετικό, αλλά το υπόλειμμα της μνήμης», όπως σημειώνει.

Ο γλύπτης και καθηγητής Γιώργος Χουλιαράς

Αφοσιωμένος στη γλυπτική που «κουβαλάει την παλιά, αργή διαδικασία του κτισίματος», όπως έχει πει, ο Γιώργος Χουλιαράς σπούδασε στην ΑΣΚΤ κοντά στον Γιάννη Παππά και συνέχισε τις σπουδές του –και στην κεραμική- στο West Surrey College της Μεγάλης Βρετανίας για να ακολουθήσει το Παρίσι στη Σχολή Καλών κοντά στον Σεζάρ και κεραμική στη Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών.

Υλικά του είναι η πέτρα, ο πωρόλιθος, το τσιμέντο, το μάρμαρο, ο μπρούντζος, το αλουμίνιο, το σίδερο και το ατσάλι. Ενώ αφετηρία του είναι η ανθρώπινη μορφή, που είναι κυρίαρχη στο έργο του. Αφαιρετικές ή αφηρημένες οι συνθέσεις του από ένα σημείο και μετά αναδεικνύονται με το φως και με την αξιοποίηση της υφής και του χρώματος των υλικών του.

Ο Γιώργος Χουλιαράς έχει πραγματοποιήσει μεγάλες υπαίθριες εκθέσεις στο Ωδείο Αθηνών, έχει κάνει πολλές ατομικές και αντίστοιχα έχει πάρει μέρος σε ομαδικές. Έργα του βρίσκονται σε συλλογές και δημόσιους χώρους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, καθώς μάλιστα δημιουργίες του σε συνεργασία με αρχιτέκτονες κοσμούν ιδιωτικούς και επαγγελματικούς χώρους. Με πολλές διακρίσεις και βραβεία έχει μεταδώσει εξάλλου, την πολύτιμη πείρα του στους μαθητές του στην Ανωτάτη Σχολή καλών Τεχνών όπου υπήρξε καθηγητής Γλυπτικής.

Info

Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων: Λεωνίδου & Μυλλέρου, Μεταξουργέιο, τηλ. 210 – 5202420
Έκθεση: Νίκος Χουλιαράς και Γιώργος Χουλιαράς «Άηχοι διάλογοι»
Διάρκεια: 03 Φεβρουαρίου – 29 Μαρτίου

Διαβάστε επίσης:

Μια Αμερικανίδα στην Ελλάδα – Με έμπνευση από την αρχαιότητα

Συνεργασία Μουσείου Μπενάκη με την Rolex – «Επίσημο ρολόι»

Νέος νόμος: Σε διωγμό πλαστογράφοι έργων τέχνης και λοιποί σχετικοί παραβάτες