ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Στον μεγάλο δίπτυχο πίνακα, η Θόλος των Δελφών αποδίδεται στη μία πλευρά του, με ευκρίνεια και συναισθηματική ηρεμία κάτω από έναν απαλό γαλάζιο ουρανό, με το πράσινο γρασίδι και αγριολούλουδα όλο τριγύρω. Στην άλλη, μία νεαρή γυναίκα, ξυπόλητη μέσα σε ένα δωμάτιο, ντυμένη με διάφανο ρούχο και κρατώντας ένα καθρέφτη κοιτάζει προς τα έξω. Οι δύο σκηνές ευθυγραμμίζονται οπτικά, ο εσωτερικός και ο εξωτερικός χώρος συνδυάζονται μέσω μιας νοητής γραμμής που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Το καλοκαίρι του 1962 η Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα Μάρσια Μάρκους πραγματοποίησε το κλασικό ταξίδι στην Ελλάδα και έζησε για ένα μήνα στους Δελφούς ενώ επισκέφθηκε και άλλα ακόμη μνημεία της χώρας μας, που επηρέασαν την οπτική της, όπως αποδείχθηκε από τους πίνακες που δημιούργησε στη συνέχεια.
Τώρα πολλά από αυτά τα έργα, όπως αυτό με την Θόλο των Δελφών, που πράγματι έγιναν μετά από εκείνο το ταξίδι, το οποίο και τα ενέπνευσε, παρουσιάζονται σε μια έκθεση στη Νέα Υόρκη (γκαλερί Olney Gleason) που δίνει έμφαση στη διαρκή ενασχόληση της ζωγράφου με την κλασική εικονογραφία και τον μυθικό χρόνο.
Όπως σημειώνεται σχετικά, είναι η πρώτη έκθεση της ζωγράφου εδώ και σχεδόν μία δεκαετία αναδεικνύοντας την ικανότητα της καλλιτέχνιδας να δημιουργεί πορτρέτα και αυτοπροσωπογραφίες με λεπτότητα και οικειότητα, ταυτόχρονα με την μακροχρόνια χρήση της κλασικών θεμάτων και μοτίβων.
Σε λίγο άλλωστε συμπληρώνεται ένας χρόνος που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 97 ετών ενώ σε μερικούς μήνες, τον προσεχή Ιούνιο αναμένεται και η αναδρομική έκθεση του έργου της στην Ένωση Τέχνης και Μουσείο Πρόβινσταουν της Μασαχουσέτης, όπου εξέθετε πίνακές της και περνούσε τακτικά τα καλοκαίρια της. Μια έκθεση η οποία θα συνοδεύεται από μεγάλη μονογραφία.
Μνημεία και θεοί
«Ολυμπιακή αφίσα» είναι ο τίτλος ενός ακόμη έργου της Μάρσια Μάρκους, που ζωγράφισε το 1976, μία αυτοπροσωπογραφία της με λευκή εσθήτα και γοργόνιο στο στήθος όπως η θεά Αθηνά σε ένα περιβάλλον με αρχαία κατάλοιπα και υπό την προστατευτική «σκιά» ενός αγάλματος-θεού.
Η θεά Αθηνά επανέρχεται σε έναν ακόμη πίνακα του 1974 ενώ ατενίζει τα ερείπια του ναού του Ποσειδώνα στο Σούνιο. Και δεν διστάζει η ζωγράφος να «ντυθεί» η ίδια Αθηνά σε μια ολόσωμη αυτοπροσωπογραφία της, πάντα δίπλα σε μνημεία. Ή να αντιπαραβάλλει τη δική της μορφή μαζί με αυτήν ενός αρχαίου αγάλματος.
«Ακόμα και όταν τα έργα της δεν περιλαμβάνουν αυτοπροσωπογραφίες – όπως οι κομψές αποδόσεις εμπνευσμένες από την αρχαιότητα, για παράδειγμα – υπάρχουν πάντα τα δύο ίδια επίπεδα χρόνου και χώρου: Η ζωή με το θάνατο, η ουσία με το πνεύμα, το παρόν με το παρελθόν», αναφέρει για τα έργα της Μάρκους η ιστορικός τέχνης Σάρλοτ Ντάγκλας.
«Γιατί τα αντικείμενα δεν αποδίδονται ως «πραγματικά» αλλά έχουν καθαριστεί και εκλεπτυνθεί, κι έχουν μεταδοθεί μέσα από τα καθρεφτισμένα περάσματα του χρόνου μέχρι να φτάσουν σε μας με απώλειες αλλά πάντα εκεί», προσθέτει. «Η Μάρκους κάνει ορατή την κατάσταση του να είσαι άνθρωπος σε ατέρμονα χρόνο και τη στοιχειώδη διαδικασία της μυθικής δημιουργίας. Το κάνει με εκλεκτή δεξιοτεχνία και ποιητική δύναμη. Σίγουρα ανήκει στους μεγάλους ζωγράφους μας.»
Τα πορτρέτα
Μοναδική μορφή στην μεταπολεμική αμερικανική τέχνη υπήρξε άλλωστε η Μάρσια Μάρκους, γεννημένη το 1928 στη Νέα Υόρκη με σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και στο Κολλέγιο Κούπερ, με το έργο της να αναγνωρίζεται για τα αυστηρά και ευαίσθητα πορτρέτα και τις διαπεραστικές αυτοπροσωπογραφίες της ανάμεσα σε μια γενιά καλλιτεχνών της Νέας Υόρκης, συγγραφέων και άλλων προσώπων του πολιτισμού από τη δεκαετία του 1960 έως τη δεκαετία του 1980.
Είναι γνωστό μάλιστα, ότι ζωγράφισε πολλά πορτρέτα ομοτέχνων της και άλλων, μεταξύ των οποίων του σπουδαίου έλληνα καλλιτέχνη της διασποράς Λουκά Σαμαρά (1936-2024) αλλά και του Γουίλεμ ντε Κούνινγκ, όπως και της φεμινίστριας συγγραφέως Τζιλ Τζόνστον.
Φυσικά όμως, αντιμετώπισε πολλά εμπόδια ως γυναίκα στον κόσμο της τέχνης, στα μέσα του 20ού αιώνα, παίρνοντας ένα μικρό μόνο κλάσμα αναγνώρισης. Αλλά έζησε αρκετά για να δει το έργο της να επιβραβεύεται δίπλα στους κορυφαίους καλλιτέχνες της εποχής της.
«Η τέχνη είναι ανθρώπινη»
Πολλά από τα έργα της αντικατοπτρίζουν ζητήματα, όπως η γυναικεία επιθυμία, η φυλή και η μητρότητα, πολύ πριν αυτά τα θέματα γίνουν κεντρικά στον κόσμο της τέχνης ενώ η ίδια είχε περιγράψει τις επιλογές των θεμάτων της ως ενστικτώδεις και υπαρξιακές.
Ήταν από τις πρώτες εξάλλου, που συνδύασαν την περφόρμανς και τη ζωγραφική μέσω των Happenings, μιας ριζοσπαστικής μορφής πρώιμης περφόρμανς.
Όπως συμφωνούν οι μελετητές της ανέπτυξε στο έργο της μια ξεχωριστή ατμοσφαιρική ποιότητα, που συνδυάζει την οικειότητα με την ένταση, επιλέγοντας την κατά μέτωπον απεικόνιση και την αμεσότητα του βλέμματος με την σχολαστική προσοχή στο κοστούμι, το σκηνικό και τη χειρονομία. Το έργο της έτσι, μπορεί να γίνει κατανοητό ως μία ουμανιστική δημιουργία, που συνεχίζει την παράδοση πορτρέτου της Αναγέννησης, αναδεικνύοντας τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου.
«Η τέχνη είναι απολύτως ανθρώπινη», είχε πει κάποτε η ίδια. «Δεν υπάρχει τίποτα μυστικιστικό σε αυτό».
Διαβάστε επίσης:
Ξενία Ναυπλίου: Απορρίφθηκε ο χαρακτηρισμός του ως μνημείο – άδηλο το μέλλον του
Το ανάκτορο του Νέστορα και η ακμή του Μυκηναϊκού πολιτισμού–Έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
Μοιραστείτε την άποψή σας
ΣχόλιαΓια να σχολιάσετε χρησιμοποιήστε ένα ψευδώνυμο. Παρακαλούμε σχολιάζετε με σεβασμό. Χρησιμοποιείτε κατανοητή γλώσσα και αποφύγετε διατυπώσεις που θα μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να θεωρηθούν προσβλητικές. Με την ανάρτηση σχολίου, συμφωνείτε να τηρείτε τους Όρους του ιστότοπου contact Δημιουργήστε το account σας εδώ, για να κάνετε like, dislike ή report ακατάλληλα/προσβλητικά σχόλια.