Μάρτυρες ιστορίας: Σημαντικές στιγμές ζωής σε δημοπρασία

Η Ιστορία γράφεται με πολλούς τρόπους και για τον Ουίνστον Τσώρτσιλ με πολύ περισσότερους, καθώς υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της νίκης των Συμμάχων εναντίον του γερμανικού Άξονα, ο «πατέρας της νίκης», όπως τον αποκάλεσαν, ένας ηγέτης με πυγμή, στρατηγική ευφυΐα και βρετανικό φλέγμα αλλά και εκκεντρικότητες. Αν όμως όλα έχουν ειπωθεί γι’ αυτόν τον πραγματικά πολυσχιδή άνθρωπο, προσωπικά του αντικείμενα που έρχονται στο φως από καιρού εις καιρόν έχουν να προσθέσουν έστω ένα μικρό λιθαράκι στην ιστορία του.

Όπως αυτά τα τρία αποθηκευτικά κουτιά εγγράφων και αλληλογραφίας, μαζί με ένα κουτί-υγραντήρα για τα αγαπημένα του πούρα που δεν σταμάτησε ποτέ να καπνίζει. Τέσσερα μόλις αντικείμενα, που συνδέονται όμως με ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα και τώρα, στις 30 Ιουνίου βγαίνουν σε δημοπρασία από τον οίκο Christie’s στο Λονδίνο.

Πρόκειται για μάρτυρες ιστορίας, που συνδέονται με σημαντικές στιγμές στη ζωή του Τσώρτσιλ, από τον ρόλο του ως Πρώτου Λόρδου (Υπουργού) του Ναυαρχείου κατά την περίοδο πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως τη φιλία του με τον Φραγκλίνο Ρούσβελτ, η οποία συνέβαλε στη διαμόρφωση του ελεύθερου κόσμου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ένα ατσάλινο κουτί με έγγραφα που χρονολογείται μεταξύ 1907-22 ξεκινά όμως, την ιστορία από την αρχή –ή σχεδόν. Πριν εισέλθει στην πολιτική, ο νεαρός Τσόρτσιλ είχε περάσει πέντε χρόνια υπηρετώντας στον στρατό αλλά και ως πολεμικός ανταποκριτής στην Κούβα, την Ινδία και το Σουδάν. Ενώ παράλληλα θα γινόταν γνωστός για την παράτολμη απόδρασή του από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου κρατείτο κατά τον Πόλεμο των Μπόερς στη Νότια Αφρική.

Πολύ γρήγορα εξάλλου, σε ηλικία μόλις 25 ετών είχε εκλεγεί το Κοινοβούλιο, και γρήγορα επίσης, ανέβηκε στην ιεραρχία, πρώτα ως υφυπουργός Εξωτερικών για το Γραφείο των Αποικιών και στη συνέχεια ως πρόεδρος του Συμβουλίου Εμπορίου.

Το 1908, σε ηλικία 33 ετών είχε μια θέση στο υπουργικό συμβούλιο και τεράστια επιρροή και στα 35 του έγινε υπουργός Εσωτερικών. Ώσπου τον Οκτώβριο του 1911, καθώς η απειλή του πολέμου διαφαινόταν, ο πρωθυπουργός Χέρμπερτ Άσκουιθ τον διόρισε Πρώτο Λόρδο του Ναυαρχείου. Μια θέση από την οποία με την διορατικότητά του προετοίμασε το βρετανικό ναυτικό για μάχη.

Ο αξιότιμος βουλευτής Ουίνστον Σ. Τσώρτσιλ

Αυτό το μαύρο ατσάλινο κουτί, που δημοπρατείται με εκτίμηση 10.000-15.000 λιρών χρησιμοποιήθηκε για την οργάνωση και αποθήκευση βασικών εγγράφων που σχετίζονται με αυτούς τους πρώιμους υπουργικούς του ρόλους.

Στην μπροστινή επιφάνειά του μια σειρά επιχρυσωμένων γραμμάτων αναφέρει «Ο Αξιότιμος Ουίνστον Σ. Τσώρτσιλ, Βουλευτής» και ο τίτλος «Αξιότιμος» υποδηλώνει, ότι χρησιμοποιήθηκε μετά την 1η Μαΐου 1907, όταν ο Τσώρτσιλ ορκίστηκε ως μέλος του Ιδιωτικού Συμβουλίου , του οργάνου που είχε διοριστεί για να συμβουλεύει τον μονάρχη, ο οποίος τότε ήταν ο Εδουάρδος Ζ’.

Η συμμετοχή σ’ αυτό το συμβούλιο είναι προνόμιο εφ’ όρου ζωής κι έτσι, ο ρόλος του Τσώρτσιλ θα εκτεινόταν κατά τη διάρκεια της βασιλείας τριών ακόμη βασιλιάδων και μιας βασίλισσας.

Ωστόσο, το γεγονός, ότι αυτό το κουτί δεν περιλαμβάνει το μετα-ονομαστικό «C.H.», το οποίο χρησιμοποίησε μετά την προαγωγή του στο Τάγμα των Συντρόφων της Τιμής υποδηλώνει, ότι κατασκευάστηκε πριν από το 1922, τοποθετώντας το ξεκάθαρα σε αυτά τα χρόνια διαμόρφωσης της πολιτικής του καριέρας.

Παράδοση ευαίσθητων εγγράφων

Τον Μάιο του 1915 ωστόσο, η πολιτική του καριέρα φαινόταν να καταρρέει. Η καταστροφική επίθεση στις οθωμανικές δυνάμεις στην Καλλίπολη ήταν η τελευταία σε μια σειρά από σημαντικές απώλειες για το Βασιλικό Ναυτικό και με τα ερωτήματα να αυξάνονται σχετικά με την ικανότητά του, ο Τσώρτσιλ παραιτήθηκε από Πρώτος Λόρδος του Ναυαρχείου. Υποβιβάστηκε σε Καγκελάριο του Δουκάτου του Λάνκαστερ, ένα ρόλο που τον κράτησε στο υπουργικό συμβούλιο του Άσκουιθ μόνο που γι’ αυτόν δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μια διοικητική εργασία και μια ταπεινωτική απώλεια εξουσίας. Ήταν όμως, κατά τη διάρκεια αυτής της στιγμής στοχασμού, το καλοκαίρι του 1915, που ο Τσώρτσιλ άρχισε να ζωγραφίζει.

Αυτό το σκούρο μπλε δερμάτινο κουτί αποστολής που δημοπρατείται τώρα, με επιχρυσωμένα ανάγλυφα γράμματα του Βασιλιά Γεωργίου Ε’ και το κείμενο «Ο Αξιότιμος Ουίνστον Σ. Τσώρτσιλ, Βουλευτής / Καγκελάριος του Δουκάτου του Λάνκαστερ» στο καπάκι χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου για την παράδοση ευαίσθητων κρατικών εγγράφων. Δεν του χρειάστηκε όμως για πολύ, αφού μετά από έξι μήνες, ο Τσώρτσιλ παραιτήθηκε. (Η τιμή εκτίμησης του κουτιού είναι από 40.000-60.000 λίρες).

«Δεν έχει νόημα να σκύβεις»

Η συνέχεια τον βρήκε στο Δυτικό Μέτωπο στη Γαλλία ελπίζοντας ότι η εμπειρία του πολέμου των χαρακωμάτων θα βοηθούσε στην ανόρθωση μιας φήμης που είχε ταπεινωθεί. Υπηρετώντας στο 2ο Τάγμα, Φρουράς Γρεναδιέρων, ξεπέρασε μάλιστα τις επιφυλάξεις των ανδρών του σχετικά με το να έχουν έναν αποτυχημένο πολιτικό ως νέο αρχηγό τους. «Ποτέ δεν έπεφτε όταν έσκαγε μια οβίδα. Ποτέ δεν έσκυβε όταν μια σφαίρα περνούσε με τον δυνατό της κρότο», διηγούνταν αργότερα ένας στρατιώτης. «Συνήθιζε να λέει, επειδή με έβλεπε να σκύβω: “Δεν έχει νόημα να σκύβεις, η σφαίρα έχει πια περάσει από μπροστά σου”».

Οι φρικαλεότητες του Δυτικού Μετώπου αποκάλυψαν όμως, τις αποτυχίες της πολιτικής του Γουάιτχολ. Μετά από έξι μήνες, ο Τσώρτσιλ επέστρεψε στο Κοινοβούλιο, κυκλοφορώντας υπομνήματα, που επέκριναν τις στρατιωτικές τακτικές που είχαν ως αποτέλεσμα τον αυξανόμενο αριθμό θυμάτων. Τον Δεκέμβριο του 1916, ο Άσκουιθ αντικαταστάθηκε από τον Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ, ο οποίος αναγνώρισε την αποφασιστικότητα του Τσώρτσιλ.

Και τον Ιούλιο του 1917, αφού η Επιτροπή των Δαρδανελίων απάλλαξε σε μεγάλο βαθμό το όνομά του από τις αποτυχίες της Καλλίπολης, ο Λόιντ Τζορτζ τον έκανε υπουργό Πυρομαχικών. Όλα έμπαιναν πλέον σε νέα βάση για την πολιτική του αποκατάσταση και την επιστροφή του ώστε να εξελιχθεί σε μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.

Η δικαίωση

Στη δεκαετία το 1930 ο Τσώρτσιλ φαινόταν ωστόσο, απομονωμένος πολιτικά, επειδή μιλούσε κατά των παραχωρήσεων που είχαν γίνει στο ολοένα και πιο επιθετικό γερμανικό Τρίτο Ράιχ, και παρά το γεγονός ότι είχε διατηρήσει την έδρα του ως βουλευτής, δεν κατείχε κανένα υπουργικό αξίωμα.

Την 1η Σεπτεμβρίου 1939 όμως, ο Χίτλερ εισέβαλε στην Πολωνία και ξαφνικά ο Τσώρτσιλ βρέθηκε να δικαιώνεται. Δύο ημέρες αργότερα, ο πρωθυπουργός Νέβιλ Τσάμπερλεν τον διόρισε ξανά Πρώτο Λόρδο του Ναυαρχείου.

Στις 10 Μαΐου του επόμενου έτους, καθώς οι γερμανικές δυνάμεις προέλαυναν προς το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία, και με την εμπιστοσύνη στον Τσάμπερλεν να έχει καταρρεύσει, ο Τσώρτσιλ επιλέχθηκε ως ο νέος πρωθυπουργός.

Και τρεις ημέρες αργότερα, κατά την πρώτη του ομιλία στη Βουλή των Κοινοτήτων, είχε εκφωνήσει εκείνο το διάσημο λόγο, που έλεγε, πως «δεν έχω τίποτα να σας προσφέρω, παρά αίμα, μόχθο, δάκρυα και ιδρώτα», προκειμένου να νικηθεί η ναζιστική Γερμανία.

Κατά τις επόμενες ζοφερές εβδομάδες η Γαλλία έπεσε στα χέρια του Χίτλερ και περισσότερα από 300.000 συμμαχικά στρατεύματα εκκενώθηκαν από τη Δουνκέρκη. Παρά ταύτα, ο Τσώρτσιλ ενίσχυσε ένα αγωνιστικό πνεύμα στη Βρετανία, το οποίο τελικά θα βοηθούσε στην ανατροπή της πορείας του πολέμου και θα οδηγούσε στη νίκη στην Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια αυτών των κρίσιμων μηνών, αυτό το κουτί αποστολής του 1940, που βγαίνει σε δημοπρασία, με ανάγλυφη την ένδειξη «Πρωθυπουργός» και το κρυπτογράφημα του Γεωργίου ΣΤ΄, ήταν μεταξύ εκείνων με τα οποία παραδίδονταν οι ζωτικής σημασίας καθημερινές ενημερώσεις του Τσώρτσιλ. Στο εσωτερικό του φυλάσσονταν με ασφάλεια εμπιστευτικά έγγραφα που σχετίζονταν με τις πιο καθοριστικές στιγμές του πολέμου – κρατικά μυστικά που απαιτούσαν την άμεση προσοχή του πρωθυπουργού, μερικά από τα οποία μπορεί να παραμένουν απόρρητα ακόμη και σήμερα. (Τιμή εκτίμησης από 70.000 – 100.000 λίρες.)

Ένα χρήσιμο δώρο

Μετά την επίθεση του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού Ναυτικού στη ναυτική βάση των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ στις 7 Δεκεμβρίου 1941, η Αμερική μπήκε στον πόλεμο και ο 32ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Φράνκλιν Ντ. Ρούσβελτ, σύναψε συμμαχία με τον Τσώρτσιλ, η οποία θα γινόταν μια από τις πιο σημαντικές στην ιστορία. Λίγο περισσότερο από ένα χρόνο αργότερα, στη Διάσκεψη της Καζαμπλάνκα, οι δύο ηγέτες θα συμφωνούσαν, ότι τίποτε άλλο δεν θα ήταν αποδεκτό παρά η άνευ όρων παράδοση των δυνάμεων του Άξονα και ο τερματισμός του πολέμου. Και έτσι έγινε.

Μέχρι το 1944, μετά τη Μάχη του Μίντγουεϊ και την εκστρατεία του Γκουανταλκανάλ, οι αμερικανικές δυνάμεις απώθησαν τους Ιάπωνες στον Ειρηνικό και στην Ευρώπη οι Σύμμαχοι ανακατέλαβαν τη Γαλλία. Στις 8 Μαΐου 1945, η Γερμανία παραδόθηκε και η νίκη ανακηρύχθηκε σε όλη την ήπειρο. Στις 2 Σεπτεμβρίου τέλος, σχεδόν ένα μήνα μετά τον βομβαρδισμό της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, η Ιαπωνία παραδόθηκε επίσης, επίσημα.

Με διαστάσεις περίπου 34 επί 47 εκατοστά, αυτός ο ξύλινος υγραντήρας, που δημοπρατείται είναι αντιπροσωπευτικός του προσωπικού δεσμού μεταξύ Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ. Ήταν ένα δώρο από τον πρόεδρο στον πρωθυπουργό -πιθανώς γεμάτο με πούρα- κάποια στιγμή πριν τον θάνατο του Ρούσβελτ στις 12 Απριλίου 1945. Πιθανώς μάλιστα, κατά τη διάρκεια μιας από τις αποφασιστικές διασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη στα τέλη του 1943 ή στη Γιάλτα στις αρχές του 1945. Μια επιγραφή στο καπάκι δείχνει ότι ο υγραντήρας είχε προσφερθεί αρχικά στον Ρούσβελτ από τον Φουλχένσιο Μπατίστα, τον πρόεδρο της Κούβας, πιθανώς κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο τον Δεκέμβριο του 1942.

Η θητεία του Τσώρτσιλ ως πρωθυπουργού ολοκληρώθηκε επίσης λίγο πριν το τέλος του πολέμου, στις 26 Ιουλίου 1945, μετά από μια σαρωτική ήττα στις γενικές εκλογές. Για πολλούς, ένας ηγέτης εν καιρώ πολέμου δεν ήταν κατάλληλος για μια εποχή ειρήνης. Επανεξελέγη για δεύτερη θητεία όμως, μεταξύ 1951 και 1955, και κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1953 για την «λαμπρή ρητορική του στην υπεράσπιση των υψηλών ανθρώπινων αξιών». Τον Ιούλιο του 1964, σε ηλικία 89 ετών παραιτήθηκε από βουλευτής και εγκατέλειψε την πολιτική. Πέθανε τον επόμενο Ιανουάριο, έχοντας καπνίσει έως και 10 πούρα την ημέρα επί 70 χρόνια.

Διαβάστε επίσης:

Ελεύθερνα: Όταν το σύγχρονο μπαλέτο συναντά μια αρχαία τελετουργία

Εθνικό Αρχείο Μνημείων – Έτσι προστατεύεται και αναδεικνύεται η πολιτιστική κληρονομιά στη σύγχρονη εποχή (video)

Μια καρέκλα, ένα καπέλο, ένα μαχαίρι: Υπάρχοντα Αμερικανών προέδρων σε δημοπρασία