Γιώργος Λάνθιμος: Η πρώτη έκθεση φωτογραφίας του στη Στέγη

Στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, ο Γιώργος Λάνθιμος με την καλλιτεχνική διευθύντρια Αφροδίτη Παναγιωτάκου παρουσίασαν την πρώτη (εξαιρετικά εντυπωσιακή) έκθεση φωτογραφίας του διάσημου σκηνοθέτη, σε τέτοια κλίμακα. Αποτελεί αξιοσημείωτο γεγονός για τα εικαστικά δρώμενα. Μόνο που ο Γιώργος Λάνθιμος στα ανεπίσημα εγκαίνια που πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή -συγκεντρώνοντας το πάνθεον της πρωτοποριακής τέχνης στην Ελλάδα-, έλαμψε δια της απουσίας του. Δεν παρέστη στο άνοιγμα της έκθεσής του και η μεγαλειώδης διέλευσή του στο εικαστικό σύμπαν της Αθήνας ολοκληρώθηκε ερήμην του πρωταγωνιστή. Μπορεί ωστόσο να είχε εμφανιστεί στην αρχή και απλώς να μην πρόλαβαν να τον συγχαρούν όλοι όσοι το επιθύμησαν τόσο πολύ. Η έκθεση άνοιξε για το ευρύ κοινό το Σάββατο.

Την Παρασκευή πάντως ο φιλότεχνος κόσμος συγχρωτίστηκε με ενθουσιασμό στον υπόγειο εκθεσιακό χώρο της Στέγης. Μελετούσε τα ταμπλώ ενώ σχολίαζε χαμηλοφώνως και ταυτόχρονα διέκοπτε για να χαιρετήσει λοιπούς φιλότεχνους που ολοένα συνέρρεαν. Σπάνια σε εγκαίνια αφιερώνει κανείς χρόνο για να παρατηρήσει πραγματικά τα εκθέματα. Ωστόσο εκείνο το βράδυ στη Στέγη, παρά την αθρόα συγκέντρωση των θεατών, τα έργα προφανώς καθήλωναν, δέσμευαν την προσοχή του πιο εξασκημένου κοινού.

«Η φωτογραφία έχει γίνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, πέρα από τον κινηματογράφο. Μου δίνει πολύ μεγαλύτερη ελευθερία, νιώθω ότι υπάρχουν λιγότεροι κανόνες που σχετίζονται με τη συμβατική αφήγηση», παρατηρεί ο ίδιος ο Γιώργος Λάνθιμος.

Συνολικά παρουσιάζονται εκατόν ογδόντα δύο φωτογραφίες που ο Γιώργος Λάνθιμος δημιούργησε την τελευταία πενταετία.

Ο αρχιτέκτονας και σκηνογράφος Λουκάς Μπάκας είχε ευφυώς χτίσει – οργανώσει την ανάπτυξη της έκθεσης στο χώρο. Το κενό από την κορυφή των πάνελ όπου κρέμονταν τα έργα ως το ταβάνι, είχε καλυφθεί με καθρέπτες. Δημιουργήθηκε έτσι μια ψευδαίσθηση, με την αίσθηση ότι αποκτούσε κανείς πανοραμική θέαση της έκθεσης, από πάσα θέση.

Επιπλέον, το τύπωμα των φωτογραφιών πραγματοποιήθηκε με την υψηλότερη ποιότητα τεχνικής. Ο κορεσμός των χρωμάτων, το βάθος του ματ, περίπου δημιούργησαν για κάθε έργο τρισδιάστατη προοπτική, ανάγλυφη ψευδαίσθηση κινηματογραφικής δύναμης.

Αυτό βέβαια όσον αφορά τα έγχρωμα στιγμιότυπα από τις ταινίες που ο Γιώργος Λάνθιμος έχει σκηνοθετήσει. Με την απόλυτη μούσα του την Έμα Στόουν να προεξάρχει. Να δίνει την αίσθηση της πρωταγωνίστριας στο στυλιζαρισμένο σύμπαν του Λάνθιμου ακόμη και σε πόζες χαλαρές, στα παρασκήνια, στις παύσεις από τα γυρίσματα.

Η έκθεση περιλαμβάνει τρεις σειρές φωτογραφιών που προέκυψαν στο περιθώριο των γυρισμάτων του. Λήψεις που πραγματοποιήθηκαν σε τοποθεσίες όπως η Νέα Ορλεάνη και η Ατλάντα, αλλά και σε στούντιο στη Βουδαπέστη όπου ως σκηνικά στήθηκαν ολόκληρες πόλεις. Αρκετές εικόνες περιλαμβάνονται και στα πρόσφατα φωτογραφικά του βιβλία, ήτοι Dear God, the Parthenon Is Still Broken (2024), από τα γυρίσματα του Poor Things (2023) και i shall sing these songs beautifully (2024), που δημιουργήθηκε παράλληλα με το Kinds of Kindness (2024) και VISCIN (2026) με ανέκδοτες φωτογραφίες από τα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας Bugonia (2025).

Υπήρχε όμως και ένα κομμάτι της έκθεσης -το τέταρτο σύνολο φωτογραφιών-, που αφορούσε κυρίως ασπρόμαυρες λήψεις με το πιο προσωπικό βλέμμα του διάσημου σκηνοθέτη. Αυτή η σειρά παρουσιάζεται παγκοσμίως για πρώτη φορά. Αφορά λήψεις που προέκυψαν από ιδιωτικές δικές του, μοναχικές περιηγήσεις στην Αθήνα και στα νησιά του Αιγαίου. Ακόμη και ένας σκελετός κορμός δέντρου αναδύεται μέσα από το ερεβώδες σκοτάδι στο φόντο, όπως το όνειρο μέσα από τον εφιάλτη.

Για πρώτη φορά αυτή η σειρά έργων αφήνει να διαφανεί η συνείδηση του καλλιτέχνη πίσω από το έργο. Πρόκειται για το πιο προσωπικό και ποιητικό μέχρι στιγμής έργο του. Η κάθε λήψη πνευματώνεται από κάτι προσωπικό δικό του και ο Γιώργος Λάνθιμος αφήνεται να κινηθεί χωρίς φόβο στις ολισθηρές ατραπούς της ψυχής του.

Αυτό το μέρος τοποθετείται στο κέντρο του εκθεσιακού χώρου που αρχιτεκτονικά ακολουθεί την τυπική μορφή κλασικού ναού. Με τον συγκεκριμένο κεντρικό χώρο να παραπέμπει σε και να λειτουργεί ως βωμός για αυτή την πιο ιδιωτική του εκφραστική γλώσσα ενώ η εξωτερική περίμετρος αφιερώνεται στις ταινίες του, όπως περιγράφεται παραπάνω.

Οι ασπρόμαυρες εκτυπώσεις αργυροζελατινής σε ινώδες χαρτί Ilford Multigrade θερμού τόνου πραγματοποιήθηκαν απο τους διακεκριμένους φωτοφράφους Ηλία Κοσίντα και Σεμπάστιαν Έτζ (Sebastian Edge).

Οι έγχρωμες εκτυπώσεις χειρος τυπου C σε ματ χαρτί Fuji αποτέλεσαν δημιουργία του νεουορκέζου ιρλανδικής καταγωγής, ξεχωριστού ζωγράφου και ολιστικού καλλιτέχνη Μπράιαν Ο-Λίρι (Brian O’Leary).

Την έκθεση, σε ανάθεση και παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, επιμελήθηκε ο σπουδαίος Μάικλ Μακ (Michael Mack), των εκδόσεων Mack (Μακ). Ο γερμανός ειδικός της φωτογραφίας κυριαρχεί στο είδος με εκδοτικές συνεργασίες που συμπεριλαμβάνουν την παγκόσμια ελίτ του χώρου όπως η Σοφία Κόπολα και ο Στιβ Μακ Κουίν.

«Ο Γιώργος Λάνθιμος διαθέτει ένα μοναδικό ταλέντο στη χρήση του φακού για τη δημιουργία αφηγήσεων και αυτή η έκθεση αναδεικνύει τη διαρκώς αναπτυσσόμενη ικανότητά του να προκαλεί συναισθηματικά και νοητικά άλματα πίστης πέρα από το κάδρο μιας στατικής εικόνας», σημείωσε ο Μάικλ Μακ για τον Γιώργο Λάνθιμο.

«Η εν εξελίξει σειρά ασπρόμαυρων έργων που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα, μακριά από την κινηματογραφική του πρακτική, σηματοδοτεί μια νέα αφετηρία, μια στροφή προς ένα γνώριμο τοπίο. Αναδυόμενη μέσα από μια μακρά παράδοση φωτογραφίας που τεκμηριώνει το τοπίο που έχει αλλοιωθεί από τον άνθρωπο, αντανακλά επίσης μια περίοδο ενδοσκόπησης και τη σημαντική πρόοδό του στη διαμόρφωση της δικής του φωτογραφικής γλώσσας».

Τέλος, παρατηρεί κανείς μια ιδιαίτερη αξία στα πορτρέτα του καλλιτέχνη ειδικά τα κοντινά, τα γκρο πλαν. Πυροδοτούν τόση ενέργεια μέσα στη σιωπηλή ακινησία τους που δεν μπορεί κανείς παρά να μνημονεύσει μια συγγένεια με τον Μπέργκμαν.

En masse, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ο Γιώργος Λάνθιμος διαθέτει εξαιρετική δύναμη στο αισθητικό κομμάτι του περιεχομένου του. Ότι η πλευρά της αισθητικής υπερτερεί της σεναριακής πυκνότητας και παραμένει πάντα τόσο ιδιοφυής και άρτια που μπορεί να υπερκεράσει όποια σεναριακά άλματα, ασυνέπειες, αφθορμητισμούς…

Στην έκθεση φωτογραφίας που τόσο έξοχα παρουσιάζει η Στέγη (με ανάθεση και παραγωγή δικές της), αυτό του προσόν πρόδηλα ξεχώρισε.

Πληροφορίες

Yorgos Lanthimos: Photographs

Ημερομηνίες

07-03 με 17-05-2026
Τιμές 5 — 10 €

Στέγη Ιδρύματος Ωνάση