Πολιτισμός

Ένας αρχαίος Έλληνας αστρονόμος κάτω από τις πορτοκαλιές – Τον τάφο του Άρατου πιστεύουν ότι ανακάλυψαν Τούρκοι αρχαιολόγοι

Η πέτρινη κυκλική κατασκευή στους Σόλους στην Τουρκία που πιστεύεται ότι είναι ο τάφος του Άρατου


Τον τάφο του σπουδαίου αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου, μαθηματικού  και αστρονόμου Άρατου πιστεύουν, ότι έχουν ανακαλύψει οι τούρκοι αρχαιολόγοι στον τόπο της καταγωγής του, τους Σόλους της Κιλικίας. Μια πόλη κοντά στη θάλασσα, που είχε κτισθεί από τους Ρόδιους τον 7ο π.Χ. αιώνα (αργότερα την επανίδρυσαν οι Αθηναίοι) και βρίσκεται έντεκα χιλιόμετρα από την σημερινή Μερσίνη.

Ο Άρατος έζησε τον 3ο π.Χ. αιώνα και ήταν διάσημος στην εποχή του αλλά και πολλούς αιώνες μετά, κυρίως από το έργο του «Φαινόμενα» στο οποίο περιγράφει με ποιητικό τρόπο αστερισμούς και ουράνια φαινόμενα. Ακόμη και η NASA μάλιστα έχει δώσει το όνομά του, Aratus σε έναν κρατήρα στη σελήνη.

Η γενέτειρά του ωστόσο, οι Σόλοι, ένας τεράστιος αρχαιολογικός χώρος σήμερα, ύστερα από κάποια έργα αναστήλωσης που φαίνεται ότι έγιναν, έχουν πια εγκαταλειφθεί. Οι μακρές κιονοστοιχίες πάντως, με 200 κίονες κορινθιακού ρυθμού, το αρχαίο θέατρο, τα λουτρά και το αρχαίο λιμάνι είναι εκεί, λίγα μέτρα από τη θάλασσα.

Κατάλοιπα της αρχαίας πόλης με τις εντυπωσιακές κιονοστοιχίες.

Όσο για τον τάφο βρίσκεται σ΄ένα κτήμα με πορτοκαλιές, δίπλα στις κιονοστοιχίες.  Η ανασκαφή άρχισε τον Ιούλιο υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Remzi Yağcı, επικεφαλής του τμήματος Μουσειολογίας στο Πανεπιστήμιο Dokuz Eylül και ήδη έχει ολοκληρωθεί για φέτος. Όπως λέει ο τούρκος ανασκαφέας έχει εντοπισθεί μία εντελώς ιδιαίτερη κατασκευή, ένας πέτρινος τύμβος στην ουσία, που βρίσκεται γύρω από τον τάφο. «Αυτό το μέρος μοιάζει με κρατήρα και έχει την κυκλική δομή, που αρμόζει σε έναν αστρονόμο», δήλωσε ο ίδιος, προσθέτοντας, ότι έχουν εντοπίσει επίσης μία μεγάλη και συμπαγή, μνημειακή κατασκευή.

Παρ΄ότι ωστόσο επισημαίνει την σπουδαιότητα της ανακάλυψης, δεδομένου ότι ελάχιστες φορές έχουν βρεθεί ταφικά μνημεία τα οποία να αποδίδονται σε συγκεκριμένα, επώνυμα πρόσωπα της αρχαιότητας _όπως ο τάφος του Φιλίππου Β΄ για παράδειγμα_ δεν αναφέρει πουθενά τα στοιχεία εκείνα, που να αποδεικνύουν, ότι πρόκειται για τον τάφο του Άρατου.

Τοπογραφικό διάγραμμα του 1817, της πόλης Σόλοι, όπου σημειώνονται, το θέατρο, η παλαίστρα με τα λουτρά, η μεγάλη κιονοστοιχία και το τείχος με τις πύλες

Ο Άρατος εξάλλου μπορεί να καταγόταν από τους Σόλους, μαθήτευσε όμως στην Έφεσσο, στη συνέχεια στην Κω όπου γνώρισε τον Θεόκριτο, στην Αθήνα όπου σχετίσθηκε με τον Ζήνωνα και τον Καλλίμαχο τον Κυρηναίο ενώ παρέμεινε επί χρόνια στην αυλή του Μακεδόνα Αντίγονου Γονατά. Ύστερα από δική του προτροπή άλλωστε έγραψε τα «Φαινόμενα», που προκάλεσαν τον μεγάλο θαυμασμό των συγχρόνων του. Θεωρείται μάλιστα βέβαιο ότι πέθανε στη Μακεδονία το 245 π.Χ.

Τα «Φαινόμενα και Διοσημεία», όπως είναι ο πλήρης τίτλος του έργου είναι ένα επικό ποίημα από 1154 εξάμετρους στίχους, όπου συνδυάζει ύμνους, θρύλους και μύθους με επιστημονικές αστρονομικές παρατηρήσεις αλλά και μετεωρολογικές προγνώσεις! Δεν είναι περίεργο λοιπόν που ο Καλλίμαχος ο Κυρηναίος τον παρέβαλε με τον Ησίοδο ενώ ο Οβίδιος έλεγε πως ο΄Αρατος θα μείνει αιώνιος όπως ο Ήλιος και η Σελήνη. Έγραψε ωστόσο και πολλά ακόμη, σημαντικά έργα.

Απεικόνιση της κιονοστοιχίας το 1838

Να πούμε ακόμη, ότι οι Σόλοι κατοικούνταν ήδη από την Εποχή του Χαλκού, τον 7ο π.Χ. αιώνα την έκτισαν οι Ρόδιοι και την επανίδρυσαν αργότερα οι Αθηναίοι. Μεγάλη ήταν η ανάπτυξή τους στην Ελληνιστική εποχή και στη συνέχεια στην Ρωμαϊκή, όταν τον 1ο π.Χ. αιώνα ο ρωμαίος στρατηγός  Πομπήιος την κατέστρεψε για να την ξανακτίσει από την αρχή, νικώντας τους πειρατές της Κιλικίας. Προς τιμήν του τότε πήρε το όνομα Πομπηιόπολη ενώ πολύ κοντά της δημιουργήθηκε ένα πολύ σημαντικό λιμάνι. Όσο για την ονομασία Σόλοι, σύμφωνα με τον Στράβωνα αλλά και τον Διογένη τον Λαέρτιο  προέκυψε από τη λέξη σολοικισμός , που σημαίνει την λανθασμένη χρήση της αττικής γλώσσας.


ΣΧΟΛΙΑ