Μπιενάλε σε περιδίνηση – Ακτιβισμός και πολιτική διχάζουν καλλιτέχνες και διοργανωτές στη Βενετία

Περισσότεροι από εβδομήντα καλλιτέχνες –ως αυτή τη στιγμή- που παίρνουν μέρος στην Μπιενάλε της Βενετίας αποσύρονται από τη συμμετοχή τους για τα φετινά βραβεία. Ενώ πέντε κριτές έχουν ήδη παραιτηθεί εν μέσω της αυξανόμενης διαμάχης γύρω από το αίτημα του αποκλεισμού καλλιτεχνών που προέρχονται από χώρες των οποίων οι ηγέτες είναι υπόλογοι για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Και το αποτέλεσμα είναι, παραστάσεις διαμαρτυρίας που λαμβάνουν χώρα σε τακτά διαστήματα προσθέτοντας κάποιες διαφορετικές «περφόρμανς» στο όλο σκηνικό.

Αρκετές φορές στην ιστορία του θεσμού έχουν παρουσιαστεί προβλήματα διαφόρων ειδών, φέτος όμως η 61η Μπιενάλε που εγκαινιάστηκε πριν λίγες ημέρες, ευρισκόμενη στη δίνη των διεθνών γεγονότων, όχι μόνον δεν κατόρθωσε να τα διαχειριστεί με έναν συμβιβαστικό τρόπο αλλά διχάστηκε. Ο ακτιβισμός υπερίσχυσε ως θέση –εμφανής άλλωστε τα τελευταία χρόνια – ενώ η πολιτικοποίηση προκάλεσε αποκλεισμούς και μποϊκοτάζ. Από την άλλη μεριά βέβαια, γεγονός είναι, ότι η τέχνη και οι καλλιτέχνες δεν μπορεί να παραμένουν αμέτοχοι σε όσα συμβαίνουν στο κόσμο, το αντίθετο ακριβώς.

Στο πλαίσιο αυτό καλλιτέχνες που παίρνουν μέρος στην κύρια έκθεση της Μπιενάλε «In Minor Keys», η οποία διοργανώθηκε από την εκλιπούσα επιμελήτρια Koyo Kouoh για να υλοποιηθεί τελικά από πέντε συνεργάτες της, καθώς και άλλοι καλλιτέχνες, επιμελητές και προσωπικό, που στο σύνολό τους εκπροσωπούν 22 εθνικά περίπτερα έχουν αποσυρθεί «σε αλληλεγγύη προς την παραίτηση της κριτικής επιτροπής που είχε επιλεγεί από την Kouoh», όπως αναφέρουν.

Απόσυρση από βραβεία

Μεταξύ των καλλιτεχνών που έχουν υπογράψει τη δήλωση διαμαρτυρίας είναι οι Walid Raad, Alice Maher, Laurie Anderson, Pio Abad και Alfredo Jaar. Όπως επίσης καλλιτέχνες εθνικών περιπτέρων και συγκεκριμένα η Γαλλο-μαροκινή Yto Barrada, η Isabel Nolan από την Ιρλανδία, ο λιθουανός Egle Budvytyte και ο Dries Verhoeven, ο οποίος εκπροσωπεί την Ολλανδία. «Οι κριτές ενήργησαν όπως κάθε λογικός άνθρωπος θα έκανε. Προτιμώ να τους υποστηρίξω παρά να ελπίζω για κάποιο βραβείο», όπως λέει μάλιστα ο ινδός φωτογράφος Sohrab Hura, του οποίου το φιλμ «The Coast» (2020) παρουσιάζεται στο Αρσενάλε.

Τι σημαίνουν όμως, αυτά; «Η Μπιενάλε της Βενετίας λαμβάνει υπ΄όψιν την υπογεγραμμένη δήλωση και αυτό σημαίνει, ότι αν οι συγκεκριμένοι καλλιτέχνες κερδίσουν, δεν θα παραλάβουν το βραβείο», όπως δήλωσε εκπρόσωπος της Μπιενάλε στην εφημερίδα The Art Newspaper.

Στο μεταξύ, όσον αφορά τους πέντε κριτές που παραιτήθηκαν, είχαν δηλώσει, ότι θα αποκλείσουν καλλιτέχνες από χώρες των οποίων οι ηγέτες υπόκεινται σε εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μια απόφαση που θεωρείται ότι απευθύνεται στη Ρωσία και το Ισραήλ.

Να σημειωθεί, ότι η διεθνής κριτική επιτροπή επιλέγει παραδοσιακά ένα Χρυσό και ένα Ασημένιο Λέοντα για το καλύτερο Εθνικό Περίπτερο και τον καλύτερο καλλιτέχνη στο Κεντρικό Περίπτερο. Η διοίκηση της Μπιενάλε πάντως, ανακοίνωσε στη συνέχεια και ένα νέο σύστημα βράβευσης για το Λιοντάρι των Επισκεπτών. Σύμφωνα με αυτό «οι κάτοχοι εισιτηρίων που έχουν επισκεφθεί και τους δύο εκθεσιακούς χώρους κατά την περίοδο έναρξης» θα μπορούσαν να ψηφίσουν για τα Λιοντάρια των Επισκεπτών. Η ψηφοφορία θα είναι ανοιχτή καθ΄όλη τη διάρκεια της Μπιενάλε (9 Μαΐου-22 Νοεμβρίου) ενώ τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν όταν ολοκληρωθεί η διοργάνωση οργανώθηκε από την ομάδα Art Not Genocide Alliance (ANGA).

Το μποϊκοτάζ

Στο μεταξύ η Μπιενάλε, η πιο σημαντική έκθεση τέχνης στον κόσμο εξακολουθεί να αμαυρώνεται από διαμαρτυρίες και αντιπαραθέσεις. Την περασμένη εβδομάδα μία σειρά από χώρες που συμμετέχουν στην διοργάνωση έκλεισαν τα περίπτερά τους στο πλαίσιο απεργίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμμετοχή του Ισραήλ. Η απεργιακή κινητοποίηση οργανώθηκε από την ομάδα Art Not Genocide Alliance (ANGA). Επίσης διαμαρτυρία έγινε έξω από το ισραηλινό περίπτερο ενώ οι ακτιβιστικές ομάδες Pussy Riot και FEMEN διοργάνωσαν μία διαδήλωση έξω από το ρωσικό, το οποίο πάντως έμεινε ανοιχτό μόνον για τρεις μέρες.

Όσον αφορά το Ισραήλ εκπροσωπείται φέτος από τον γεννημένο στη Ρουμανία γλύπτη Belu-Simion Fainaru, ο οποίος λέει πως «ως καλλιτέχνης, είμαι αντίθετος με τα πολιτιστικά μποϊκοτάζ, καθώς πιστεύω στη σημασία του διαλόγου και της ανταλλαγής, ειδικά σε δύσκολους καιρούς».

Όπως είναι γνωστό, η συμμετοχή της χώρας αυτής στην Μπιενάλε οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποσύρει τη χρηματοδότηση της εκδήλωσης. Αλλά όπως δήλωσε ο πρόεδρός της Pietrangelo Buttafuoco οι εκκλήσεις για την απαγόρευση χωρών από την Μπιενάλε αντιτάσσονται στην αποστολή της να είναι «το μέρος όπου ο κόσμος ενώνεται».

Διαβάστε επίσης:

MANOLIS καρδιά σε τέσσερις χορδές

Τύμβος Καστά: Αποκάλυψη του ταφικού μνημείου – Αρχές του 2028 η απόδοσή του στο κοινό

Για το Φιλαράκι που έφυγε – Αντικείμενα του Μάθιου Πέρι σε δημοπρασία