Από ξενοδοχείο χώρος πολιτισμού – Το Ακροπόλ, ένα κομψοτέχνημα της Αθήνας ανοίγει ξανά

Έχουν περάσει 27 χρόνια από την αγορά του από το Ελληνικό Δημόσιο για λογαριασμό του υπουργείου Πολιτισμού και 20 από την έγκριση της αξιοποίησής του για πολιτιστικούς σκοπούς. Η σύγχρονη ιστορία του Ακροπόλ Παλάς, πάλαι ποτέ λαμπρού, κοσμικού ξενοδοχείου, μόνον ήρεμη δεν υπήρξε, το αντίθετο, από σαράντα κύματα πέρασε, ώσπου να φθάσει σήμερα η πολυαναμενόμενη έναρξη της λειτουργίας του προσθέτοντας στην Αθήνα έναν νέο, σημαντικό χώρο πολιτισμού. Το εξαιρετικό αρχιτεκτόνημα της art nouveau στην οδό Πατησίων, σε διάλογο με το εμβληματικό νεοκλασικό κτήριο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και σε μερικά χρόνια με το νέο εντυπωσιακό του «πρόσωπο», εγκαινιάζεται σε λίγες μέρες πλήρως αποκατεστημένο και ανακαινισμένο –εδώ και μερικά χρόνια πάντως- με ένα διεθνές συνέδριο. Με θέμα την Πολιτιστική Συνταγογράφηση, το συνέδριο αυτό, που θα πραγματοποιηθεί από 13 έως 15 Μαρτίου κηρύσσει, μπορεί να πει κανείς το τέλος, της αδράνειας όσον αφορά την χρήση του Ακροπόλ, που όπως ελπίζεται θα ενταχθεί πλέον στην πολιτιστική ζωή της πρωτεύουσας.

Σύμφωνα και με τον νόμο άλλωστε, που έχει ψηφιστεί ήδη από το 2020 ο φορέας λειτουργίας του με την επωνυμία «Κέντρο Πολιτισμού και Δημιουργίας Ακροπόλ» έχει ως στόχο «την οικονομική ανάπτυξη του πολιτισμού και της δημιουργίας με την ενδυνάμωση των επαγγελματιών του κλάδου με δεξιότητες, ικανότητες και τεχνογνωσία». Διαθέτοντας μάλιστα, σύμφωνα με τον νόμο πάντα, διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, θα έχει τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στο ρόλο του χωρίς τις δεσμεύσεις του στενού δημοσίου.

Όλα στην ώρα τους ωστόσο, καθώς απομένει ο διορισμός του ΔΣ ώστε το ιστορικό, διατηρητέο κτήριο να εκκινήσει επί της ουσίας τη λειτουργία του. Είναι η πρώτη φορά όμως, που χάρις στις αποφάσεις της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη αυτό μοιάζει εφικτό.

Το ιστορικό της απόκτησης

Εμπλοκές κάθε είδους για λόγους τεχνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς αλλά και απρόσμενους είχαν ως αποτέλεσμα την τεράστια καθυστέρηση της απόδοσης του Ακροπόλ προς χρήση. Οι αλλαγές κυβερνήσεων στα λίγο παλαιότερα χρόνια, μόνον αναβολές επιφύλασσαν ενώ η δυσκολία χειρισμού της κατάστασης υπήρξε παροιμιώδης. Τρεις φορές είχε ανακοινωθεί επί ΣΥΡΙΖΑ η έναρξη της λειτουργίας του -από τους Αριστείδη Μπαλτά, Λυδία Κονιόρδου και Μυρσίνη Ζορμπά – αλλά αυτό φυσικά δεν έγινε. Κάτι όμως που δεν τους εμπόδισε να έχουν φωτογραφηθεί και να έχουν δώσει συνεντεύξεις στους χώρους του κτηρίου, εξαιρετικό φόντο δημοσίων –και προσωπικών- σχέσεων.

Κηρυγμένο από το υπουργείο Πολιτισμού ως διατηρητέο μνημείο ήδη από το 1991 ενώ τον αμέσως προηγούμενο χρόνο είχε χαρακτηρισθεί στην 4η Διεθνή Συνάντηση Αρχιτεκτονικής Αrt Νouveau στη Βιέννη ως «Εξαίρετο δείγμα αρχιτεκτονικής της διεθνούς art nouveau», το Ακροπόλ Παλάς έπαψε ουσιαστικά να λειτουργεί από το 1989, όταν ο ΕΟΤ δεν ανανέωσε την άδεια λειτουργίας του ως ξενοδοχείο.

Δέκα χρόνια αργότερα επί υπουργού Πολιτισμού Ευάγγελου Βενιζέλου αποφασίστηκε η αγορά του αντί 4,5 δισ. δραχμών από την κοινοπραξία ΑΕΞΕ Ακροπόλ- ΑΛΤΕΚ ΑΕ μέτοχος της οποίας ήταν, μεταξύ άλλων, ο Γιώργος Μπατατούδης (πρόεδρος τότε του ΠΑΟΚ). Σκοπός της αγοράς, όπως είχε αναφερθεί, ήταν η χρήση του κτηρίου για την εγκατάσταση υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού.

Η συμφωνία είχε προκαλέσει μεγάλη συζήτηση καθώς η εξέλιξή της δεν ήταν η αναμενόμενη. Συγκεκριμένα το ΥΠΠΟ κατέβαλε αμέσως το ποσόν του 1,2 δισ. δραχμών με την προοπτική καταβολής του υπολοίπου εντός 22 μηνών, στη διάρκεια των οποίων η κοινοπραξία θα έπρεπε να το έχει αποκαταστήσει πλήρως. Κάτι το οποίο δεν συνέβη με αποτέλεσμα, το ΥΠΠΟ να καταγγείλει τη σύμβαση, η υπόθεση να φθάσει στα δικαστήρια και εν τέλει το κτήριο να παραδοθεί, το 2003 στο Ελληνικό Δημόσιο.

Λάμψη και πολυτέλεια

Τι ακριβώς παρέλαβε όμως τότε το υπουργείο Πολιτισμού; Ένα εκπληκτικό μεν κτήριο 6.000 τ.μ. πλην όμως σε εξαιρετικά κακή κατάσταση διατήρησης. Κτισμένο μεταξύ 1926-1928, έργο του αρχιτέκτονα Σωτήριου Μαγιάση που σχεδίασε και τα έπιπλα του ξενοδοχείου έφερε όλα τα χαρακτηριστικά της art nouveau, που σπούδασε ο ίδιος στην École Nationale Supérieure des Beaux Arts στο Παρίσι. Με ένα υπόγειο, δύο στάθμες ισογείου, ημιώροφο, πέντε ορόφους και δύο δώματα το ξενοδοχείο είχε 107 δωμάτια και δυναμικότητα 173 κλινών.

Αλλά πέρα από αυτά το εσωτερικό του εντυπωσίαζε για τον πλούσιο, ξυλόγλυπτο διάκοσμό του –ο Μαγιάσης ήταν γιος περίφημου επιπλοποιού και ξυλογλύπτη της εποχής- για τα περίτεχνα κιγκλιδώματα, χαρακτηριστικά κι αυτά της art nouveau και για τις κομψές σάλες του, με αέρα ευρωπαϊκό, που σύντομα θα γίνονταν χώρος συνάντησης για τέια και για χορούς. Η αθηναϊκή κοινωνία της εποχής αποκτούσε έναν ακόμη πολυτελή προορισμό και οι επενδυτές, η οικογένεια Καραδόντη, είχε κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένη.

Η δεκαετία του ΄50 μπαίνει εξάλλου δυναμικά για το ξενοδοχείο, καθώς οι ιδιοκτήτες του με δάνειο από το σχέδιο Μάρσαλ προχωρούν, το 1952-1954 σε μεγάλη ανακαίνιση με την εγκατάσταση καλοριφέρ, ακόμη και κλιματισμού σε έναν αριθμό δωματίων, όπως και στις αίθουσες υποδοχής και το μπαρ. Για να ακολουθήσουν το 1958 και νέες ανακαινίσεις αλλά και αλλαγές στην εσωτερική διαρρύθμιση για ακόμη περισσότερη πολυτέλεια, λάμψη και εκσυγχρονισμό. Με αρχιτέκτονα τον Σόλωνα Κυδωνιάτη δημιουργείται έτσι, Roof Garden με εστιατόριο, μπαρ στο ισόγειο με αυτόνομη είσοδο ενώ τοποθετούνται και νέοι ανελκυστήρες. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1966 θα γίνει και πλήρης ανακατασκευή 60 δωματίων, που αποκτούν σύγχρονες ανέσεις.

Αυτήν την εποχή ο ελληνικός κινηματογράφος καταγράφει συχνά το εσωτερικό του Ακροπόλ μέσα από σκηνές ταινιών. Τώρα πλέον το υπόγειο του ξενοδοχείου, που λειτουργούσε ανεξάρτητα γίνεται νυχτερινό κέντρο, στο οποίο εμφανίζονται καλλιτέχνες, όπως ο Γιώργος Μουζάκης, ο Τάκης Μωράκης και η Νάντια Κωνσταντοπούλου. Τον χειμώνα του 1963 θα εμφανιστούν εξάλλου, στο νάιτ κλαμπ του Ακροπόλ οι «Φόρμινξ », το συγκρότημα του Βαγγέλη Παπαθανασίου ενώ στις επάνω αίθουσες δίνονται χοροί.

Από την ιστορία στην παρακμή

Η νεώτερη ιστορία της χώρας καταγράφεται όμως και αυτή μέσω του Ακροπόλ καθώς η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 αποτυπώνεται από το συνεργείο της ολλανδικής τηλεόρασης που διαμένει στο ξενοδοχείο, ειδικά απεσταλμένο για τα γεγονότα. Ενώ και το φιλμ της εισβολής του τανκ από την κεντρική είσοδο του Πολυτεχνείου θα γυριστεί από τα μπαλκόνια του ξενοδοχείου.

Πρώτο μεγάλο πλήγμα για το Ακροπόλ υπήρξε όμως, ο σεισμός του 1981 από τον οποίο δεν ανέκαμψε ποτέ. Συνέχισε ωστόσο, να λειτουργεί για λίγο αν και όχι πλέον με την προηγούμενη λάμψη του, καθώς οι φθορές ήταν πλέον ορατές. Στα τέλη της δεκαετίας το ξενοδοχείο έκλεισε τελικά και δέκα χρόνια αργότερα ο σεισμός του 1999 επέφερε το σοβαρότερο κτύπημα. Κατόπιν αυτού οι ιδιοκτήτες προχωρούν στην αφαίρεση όλων των κινητών στοιχείων αξίας, όπως επίπλων, φωτιστικών, καθρεφτών, διακοσμητικών κλπ ενώ την εγκατάλειψη ακολουθεί η επί χρόνια λεηλασία.

Εξαφανίζονται έτσι, η σιδερένια κουπαστή της σκάλας, τα κιγκλιδώματα, ένας μεγάλος πολυέλαιος, ακόμη και μαρμάρινοι κίονες αλλά και τα καλοριφέρ και οι μπανιέρες. Ένα ερείπιο στην κυριολεξία, το οποίο κατοικείται από τρωκτικά, ακόμη όμως και από άστεγους, που περνούν στο εσωτερικό παρά τις σφραγισμένες από το υπουργείο Πολιτισμού εισόδους. Σε κάποια φωτιά που έχουν ανάψει προφανώς για να ζεσταθούν τον Ιανουάριο το 2012 οφειλόταν και η πυρκαγιά που ξέσπασε στο ισόγειο του κτηρίου και επεκτάθηκε γρήγορα στους ορόφους, αφήνοντας και αυτή πίσω της καταστροφές.

Η οδύσσεια ενός έργου

Στο μεταξύ από το 2006 το υπουργείο Πολιτισμού έχει καταστρώσει το πρώτο σχέδιο αξιοποίησης του κτηρίου. Σύμφωνα με τον τότε υπουργό Πολιτισμού Γιώργο Βουλγαράκη το Ακροπόλ με την νέα του ονομασία «Πολιτισμού Μέλαθρον» θα στέγαζε πλέον διάφορους φορείς του ΥΠΠΟ και υπηρεσίες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ενώ το δώμα θα γινόταν χώρος φιλοξενίας προσωπικοτήτων του πολιτισμού.

Μόλις το 2012 όμως, το έργο εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ (2007 – 2013) επί Παύλου Γερουλάνου πλέον ενώ ένα χρόνο αργότερα και επειδή ο διαγωνισμός για την υλοποίησή του αποδείχθηκε προβληματικός ο επόμενος υπουργός Πολιτισμού ο Κώστας Τζαβάρας τον ακύρωσε, προκηρύσσοντας νέο. Και η οδύσσεια συνεχίσθηκε, καθώς το έργο παραδόθηκε τελικά το 2016 αντί του 2015 και μάλιστα με ελλείψεις, γι΄αυτό και απαιτήθηκε νέα δημοπράτηση, ώσπου να φθάσουμε αισίως στο 2019.

Γεγονός είναι, ότι στο διάσημα του ενός αιώνα από την ανέγερση του κτηρίου πολλά άλλαξαν στην οδό Πατησίων και στην ευρύτερη περιοχή. Τότε δέσποζαν με την αίγλη τους, εκτός από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο η πολυκατοικία Παπαλεονάρδου στην Πατησίων 61 και Σκαραμαγκά -το κτήριο του αρχιτέκτονα Κώστα Κιτσίκη και όπου θα περνούσε τα νεανικά της χρόνια η Μαρία Κάλλας-, το Μέγαρο Λιβιεράτου (Βίλα Υπατία) επί της Πατησίων 55 και Ηπείρου σε σχέδια του Αλέξανδρου Νικολούδη και άλλα ακόμη σημαντικά οικοδομήματα του Μεσοπολέμου. Παρ΄ ότι πολλά διασώθηκαν, η υποβάθμιση της περιοχής για αρκετά χρόνια, από την δεκαετία του ΄80 και μετά, επέφερε και την απαξίωση, η οποία ωστόσο φαίνεται πως πλέον είναι αντιστρεπτή. Κάτι στο οποίο αναμένεται να συντελέσει και η λειτουργία του νέου Ακροπόλ.

Διαβάστε επίσης:

Ουγγαρία: Απαγόρευσε τις εξαγωγές αργού πετρελαίου – Επέβαλε πλαφόν στις τιμές των καυσίμων

UBS για Τράπεζα Πειραιώς: Ανεβάζει τον στόχο στα €10,80 με προοπτική ανόδου άνω του 50% με οδηγό την κερδοφορία

Τουρκία: Ανέπτυξε Patriot στην Μαλάτια υπό τον φόβο νέων ιρανικών επιθέσεων